Sau 21 năm 'đãi cát tìm vàng', các nhà khoa học công bố 100 tín hiệu lạ từ vũ trụ

Trong vũ trụ bao la, cuộc tìm kiếm những người hàng xóm ngoài hành tinh luôn là một thách thức khổng lồ đòi hỏi sự chung tay của toàn nhân loại. Đáp lại lời kêu gọi đó, dự án cộng đồng đình đám từ Đại học California, Berkeley – SETI@home – đã tạo nên một kỷ nguyên khoa học đại chúng rực rỡ. Giờ đây, các nhà khoa học tuyên bố họ đã thu hẹp phạm vi tìm kiếm xuống còn 100 tín hiệu tiềm năng nhất, những ứng viên sáng giá cho thấy chúng ta có thể không cô đơn trong vũ trụ.

Minh họa tín hiệu ngoài hành tinh.

Hành trình 21 năm và 12 tỷ tín hiệu

Khởi động từ năm 1999 và kết thúc vào năm 2020, SETI@home (Search for Extraterrestrial Intelligence) là một dự án đầy tham vọng. Thay vì sử dụng các siêu máy tính đắt đỏ, dự án dựa vào mạng lưới máy tính nhàn rỗi của các tình nguyện viên để xử lý dữ liệu tín hiệu vô tuyến thu được từ Đài quan sát Arecibo huyền thoại (nay đã ngừng hoạt động) tại Puerto Rico.

David Anderson, nhà khoa học máy tính và đồng sáng lập dự án, chia sẻ về sự thành công vượt ngoài mong đợi: "Khi thiết kế SETI@home, chúng tôi chỉ dám mơ về 50.000 tình nguyện viên. Nhưng rất nhanh chóng, con số đã cán mốc một triệu. Đó là minh chứng hùng hồn cho thấy cộng đồng đã thực sự tham gia làm khoa học".

Trong suốt vòng đời của dự án, hơn 12 tỷ tín hiệu tiềm năng đã được thu thập. Tuy nhiên, thách thức thực sự nằm ở khâu "đãi cát tìm vàng". Các nhà khoa học đã mất tới 10 năm để phân tích, loại bỏ nhiễu và sàng lọc khối dữ liệu khổng lồ này.

Công nghệ đằng sau cuộc săn tìm

Cơ chế hoạt động của SETI@home là chia nhỏ khối dữ liệu khổng lồ thành các gói nhỏ để hàng triệu máy tính gia đình xử lý. Phần mềm sử dụng thuật toán biến đổi Fourier rời rạc để phân tích tần số và tìm kiếm độ trôi Doppler – sự thay đổi tần số do chuyển động tương đối của nguồn phát, một dấu hiệu đặc trưng của các tín hiệu từ không gian sâu.

SETI@home tận dụng khả năng xử lý của hàng triệu máy tính gia đình.

Tuy nhiên, 12 triệu phát hiện ban đầu vẫn là một con số quá lớn. "Đến tận năm 2016, chúng tôi vẫn loay hoay không biết phải làm gì với núi dữ liệu này", ông Anderson thừa nhận.

Bước ngoặt đến khi nhóm nghiên cứu hợp tác với Viện Vật lý hấp dẫn Max Planck (Đức), sử dụng siêu máy tính để loại bỏ các tín hiệu nhiễu vô tuyến và tạp âm từ Trái đất. Quá trình sàng lọc gắt gao tiếp tục loại bỏ các tín hiệu trùng lặp vị trí hoặc tần số, đưa danh sách xuống còn vài nghìn và cuối cùng là 100 ứng viên xuất sắc nhất được thẩm định thủ công.

Ý nghĩa của "Top 100"

Dù chưa thể khẳng định chắc chắn bất kỳ tín hiệu nào trong số này là lời chào từ nền văn minh khác, nhưng dự án đã đặt ra một cột mốc quan trọng.

David Anderson khẳng định: "Nếu chúng ta không tìm thấy người ngoài hành tinh, ít nhất chúng ta đã thiết lập được một mức độ nhạy mới trong việc tìm kiếm. Nếu có bất kỳ tín hiệu nào vượt ngưỡng năng lượng nhất định, chắc chắn chúng ta đã tóm được nó".

Kết quả chi tiết của dự án hiện đã được công bố trên Tạp chí Thiên văn học (The Astronomical Journal), đánh dấu sự khép lại của một chương lịch sử hào hùng và mở ra những hướng đi mới cho ngành thiên văn học hiện đại.

An An - Gizmodo