Sau FTSE Russell, chứng khoán Việt Nam hướng tới MSCI 2030
Sau bước tiến nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam cần tiếp tục cải thiện chất lượng quản trị, minh bạch thông tin và hạ tầng để thu hút dòng vốn dài hạn.
Sau 30 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam được ví như một khu chợ với đông đảo người tham gia. Nhưng khi chuyển từ chợ truyền thống lên siêu thị, hàng hóa phải đáp ứng những tiêu chuẩn cao hơn.
Đó là cách ông Nguyễn Sinh Dũng Thắng, Chủ tịch Hội Thành viên độc lập Hội đồng quản trị doanh nghiệp Việt Nam (VNIDA), hình dung về bước chuyển của thị trường chứng khoán Việt Nam sau khi được nâng hạng.
Từ chợ lên siêu thị, quản trị phải theo kịp
Ví thị trường chứng khoán như một khu chợ đang chuyển mình thành siêu thị, ông Thắng đã chỉ ra những yêu cầu để giữ hạng và tiếp tục nâng hạng thị trường trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc gia về thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2026 (VCSM 2026) diễn ra tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TP.HCM).
Ông cho rằng cổ phiếu và trái phiếu như những loại thực phẩm của giới tài chính. Chất lượng thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, cũng như chất lượng các sản phẩm tài chính tác động đến sự lành mạnh của thị trường.
Một sản phẩm muốn được đưa vào siêu thị trước hết phải có tem nhãn rõ ràng, giúp người mua biết được thành phần và chất lượng. Với thị trường chứng khoán, tem nhãn chính là tính minh bạch của doanh nghiệp.
Thông tin doanh nghiệp phải đầy đủ, chính xác, kịp thời và đáng tin cậy để nhà đầu tư có cơ sở đánh giá trước khi quyết định rót vốn.
Khác biệt thứ hai giữa chợ và siêu thị nằm ở hệ thống giám sát chất lượng. Nếu hàng hóa trong siêu thị phải trải qua các quy trình kiểm soát, thị trường chứng khoán cũng cần một hệ thống giám sát nhiều lớp, bắt đầu từ doanh nghiệp, đến các tổ chức vận hành thị trường và cơ quan quản lý nhà nước.
Trong đó, thành viên độc lập hội đồng quản trị được ông Thắng nhấn mạnh là một trong những tuyến giám sát đầu tiên, góp phần bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp.
Khác biệt cuối cùng là hạ tầng phục vụ. Ông Thắng ví von, một khu chợ truyền thống có thể chỉ thuận tiện cho người đi xe máy, nhưng siêu thị cần có bãi đỗ ô tô để phục vụ những khách hàng lớn hơn. Tương tự, thị trường chứng khoán muốn đón các nhà đầu tư tổ chức quy mô lớn phải có hạ tầng công nghệ ổn định, dòng tiền ra vào thuận lợi và hệ thống pháp luật đủ vững chắc.
Ba yếu tố này được ông xem là những điều kiện quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam giữ hạng và tiếp tục nâng hạng.

Nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin và hoàn thiện hạ tầng là những yêu cầu quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam giữ hạng sau nâng hạng. Ảnh: Hoàng Anh
Chủ tịch VNIDA còn chỉ ra khoảng cách giữa quy mô phát triển và chất lượng quản trị doanh nghiệp. Dẫn số liệu tại hội thảo, ông cho biết thị trường chứng khoán Việt Nam đã có gần 14,4 triệu tài khoản, hơn 63 doanh nghiệp có giá trị trên một tỷ USD và quy mô vốn hóa đứng thứ tư trong nhóm thị trường được so sánh.
Trong khi đó, điểm quản trị doanh nghiệp chỉ đạt 60,2 trên thang điểm 130, ở mức thấp nhất trong nhóm thị trường châu Á. Sự chênh lệch này buộc các doanh nghiệp phải cải thiện chất lượng quản trị để theo kịp tốc độ phát triển của thị trường.
Ông Thắng lý giải, trên thị trường vốn, nhà đầu tư chỉ sẵn sàng giao tiền khi tin tưởng doanh nghiệp có năng lực quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đó. Vì vậy, nếu quy mô thị trường đã đạt vị trí tương đối cao trong khu vực, chất lượng quản trị cũng cần được nâng lên tương xứng.
Nhà đầu tư tổ chức có thể dành nhiều thời gian tìm hiểu, thẩm định và đàm phán trước khi rót vốn. Nhưng nếu doanh nghiệp không sẵn sàng công khai thông tin, thiếu cởi mở hoặc không tuân thủ các chuẩn mực quản trị, những cuộc tiếp xúc khó có thể dẫn đến quyết định đầu tư.
Do đó, ông Thắng nhấn mạnh vai trò của thành viên độc lập hội đồng quản trị, đặc biệt trong việc giám sát các giao dịch với bên liên quan. Bởi đây là vấn đề cần được kiểm soát chặt chẽ để hạn chế nguy cơ xung đột lợi ích. Chủ tịch VNIDA đề xuất nâng cao cả số lượng và chất lượng hoạt động của thành viên độc lập hội đồng quản trị, đồng thời mong muốn có thêm sự hỗ trợ từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các chủ thể trên thị trường để lực lượng này hoạt động thực chất hơn.
Cải cách thị trường để giữ chân dòng vốn lớn
Những yêu cầu về minh bạch, quản trị và hạ tầng mà ông Thắng đặt ra cũng là những vấn đề cơ quan quản lý đang tập trung giải quyết để thị trường chứng khoán Việt Nam có thể giữ hạng và tiến tới các tiêu chuẩn cao hơn.
Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết sau khi FTSE Russell công bố nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là duy trì kết quả này mà còn tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường, hướng tới đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI vào năm 2030.
Để đạt mục tiêu đó, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định tám nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, nhiều nội dung tập trung trực tiếp vào những vấn đề nhà đầu tư quan tâm khi quyết định rót vốn: chất lượng doanh nghiệp, khả năng tiếp cận thông tin và sự thuận tiện trong giao dịch.
Trước hết là nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán. Cơ quan quản lý sẽ thúc đẩy hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) gắn với niêm yết, tạo điều kiện để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đủ điều kiện tham gia thị trường, đồng thời đẩy mạnh thoái vốn và niêm yết doanh nghiệp nhà nước.

Các đại biểu tham dự Hội thảo khoa học quốc gia về thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2026 diễn ra tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TP.HCM). Ảnh: BTC
Nhưng để thu hút dòng vốn dài hạn, doanh nghiệp còn phải cải thiện chất lượng quản trị, báo cáo và công bố thông tin theo các thông lệ tốt.
Vấn đề nữa là khả năng tiếp cận thông tin của nhà đầu tư nước ngoài. Chẳng hạn, trước khi quyết định mua cổ phiếu, nhà đầu tư cần biết tỷ lệ sở hữu nước ngoài còn lại tại doanh nghiệp, lượng cổ phiếu thực sự có thể giao dịch trên thị trường, cũng như cơ cấu sở hữu và các mối quan hệ có thể ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.
Vì vậy, cơ quan quản lý sẽ chú trọng công khai tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa, đẩy mạnh công bố thông tin bằng tiếng Anh, đồng thời nâng cao chất lượng dữ liệu về cổ phiếu tự do chuyển nhượng, sở hữu của người nội bộ, người có liên quan và tình trạng sở hữu chéo.
Những cải thiện này giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở đánh giá doanh nghiệp, thay vì phải mất nhiều thời gian tìm kiếm và đối chiếu thông tin.
Cùng với việc nâng cao chất lượng doanh nghiệp, hạ tầng giao dịch và giám sát thị trường cũng cần tiếp tục được hoàn thiện.
Ông Dương cho biết cơ quan quản lý sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng để triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) theo lộ trình, phát huy hiệu quả hệ thống KRX, đồng thời hiện đại hóa hệ thống giám sát và cơ sở dữ liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Ở khâu giám sát, cơ quan quản lý sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số, phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để phát hiện sớm rủi ro, kịp thời xử lý vi phạm, thay vì chỉ tập trung kiểm tra việc tuân thủ các quy định.
Thị trường cũng cần thay đổi cơ cấu nhà đầu tư theo hướng chuyên nghiệp hơn. Theo đó, ngành quỹ và các định chế đầu tư chuyên nghiệp sẽ được thúc đẩy phát triển, đồng thời khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua các quỹ đầu tư dài hạn.
Ngoài ra, cơ quan quản lý định hướng phát triển thêm các sản phẩm chứng khoán phái sinh phù hợp với thực tiễn, nâng cao năng lực của các tổ chức trung gian để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhà đầu tư.
Một nhiệm vụ khác là duy trì đối thoại thường xuyên với các tổ chức xếp hạng thị trường và cộng đồng nhà đầu tư quốc tế.
Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành tháo gỡ rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài, duy trì trao đổi với FTSE Russell, MSCI và tổ chức các cuộc họp hằng tháng của Nhóm đối thoại tư vấn chính sách phát triển thị trường vốn.
Qua đó, giới thiệu kết quả cải cách, cập nhật chính sách, tiếp nhận kiến nghị của nhà đầu tư, góp phần củng cố niềm tin và thu hút dòng vốn dài hạn.
