Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Hà Nội từng bước định hình phương thức quản trị mới

Từ thực tiễn vận hành cho thấy, cùng với việc tinh gọn bộ máy, thành phố từng bước hình thành phương thức quản trị mới theo hướng trực tiếp, liên thông hơn, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công chi nhánh Tây Hồ. Ảnh: Quang Thái

Từng bước hình thành phương thức quản trị mới

Sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội ghi nhận nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực. Thành phố cơ bản hoàn thành việc sắp xếp tổ chức bộ máy theo đúng chủ trương của Trung ương, bảo đảm hệ thống chính trị hoạt động liên tục, không gián đoạn nhiệm vụ chính trị cũng như việc phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Điểm nổi bật trong quá trình triển khai là phương thức lãnh đạo, quản trị và điều hành của thành phố từng bước được đổi mới theo hướng trực tiếp, liên thông, dựa trên dữ liệu và bám sát cơ sở nhiều hơn. Từ mô hình quản lý hành chính truyền thống, Hà Nội bước đầu chuyển sang phương thức quản trị địa bàn theo dữ liệu, tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Cơ chế phối hợp giữa bốn trục Đảng - HĐND - UBND - MTTQ ngày càng đi vào thực chất. Nhiều vấn đề phát sinh được xử lý ngay từ cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành.

Công tác sắp xếp tổ chức bộ máy được triển khai đồng bộ, quyết liệt theo hướng tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động. Thành phố đã hoàn thành việc kết thúc hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã; sắp xếp từ 526 đơn vị hành chính cấp xã xuống còn 126 xã, phường. Đồng thời, hệ thống tổ chức Đảng, chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội được kiện toàn đồng bộ theo mô hình mới, tạo nền tảng để bộ máy vận hành ổn định, thông suốt ngay từ giai đoạn đầu.

Một số điểm nghẽn lớn của thành phố cũng bước đầu được tháo gỡ hiệu quả, nhất là trong công tác GPMB, giải ngân vốn đầu tư công, xử lý các dự án chậm triển khai, cải cách TTHC, quản lý đất đai, trật tự xây dựng và phối hợp liên ngành.

Đáng chú ý, công tác phân cấp, phân quyền, CCHC và chuyển đổi số có nhiều chuyển biến tích cực. Thành phố đã chuẩn hóa trên 2.000 quy trình giải quyết TTHC; tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng hạn đạt 97,39%. Hạ tầng số, nền tảng điều hành điện tử, hệ thống quản lý văn bản, dashboard điều hành và ứng dụng iHanoi bước đầu phát huy hiệu quả, từng bước hình thành phương thức quản trị theo dữ liệu và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Công tác xây dựng Đảng, công tác cán bộ, hoạt động của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục được đổi mới theo hướng sát cơ sở, bám địa bàn và thực chất hơn. Nhiều mô hình như “Chi bộ số”, “Đảng bộ số”, “Dân vận khéo”, giao việc điện tử, sổ tay đảng viên điện tử bước đầu phát huy hiệu quả trong quản lý, điều hành và giải quyết những nhiệm vụ khó ngay từ cơ sở.

Xã Trung Giã tổ chức Hội nghị đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và đại diện nhân dân năm 2025. Ảnh: Ngọc Huân

Trong phát biểu tại Hội nghị khảo sát trực tuyến sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền ba cấp do Ban Tổ chức Trung ương tổ chức mới đây, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho biết, thực tiễn triển khai cho thấy đây là chủ trương đúng đắn, góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương.

Tuy nhiên, từ thực tiễn vận hành tại Thủ đô cũng đặt ra những yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện để mô hình hoạt động đồng bộ, hiệu quả và sát thực tiễn hơn. Theo đó, Hà Nội kiến nghị Trung ương tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các tiêu chí về quy mô đơn vị hành chính cấp xã theo hướng linh hoạt hơn; có hướng dẫn cụ thể hơn đối với mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và cơ chế phối hợp của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong mô hình mới. Thành phố cũng đề xuất tăng tính linh hoạt trong tổ chức các cơ quan chuyên môn để phù hợp với quy mô dân số, đặc điểm đô thị và yêu cầu quản lý của từng địa phương.

Hiệu quả vận hành từ thực tiễn cơ sở

Những kết quả bước đầu sau 1 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ được thể hiện qua các chỉ số điều hành, CCHC hay hiệu quả hoạt động của bộ máy ở cấp thành phố mà còn được phản ánh sinh động từ thực tiễn tại các xã, phường. Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Trung Giã Nguyễn Thị Kim Tuyến cho biết, ngay sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1-7-2025, Đảng ủy xã đã kịp thời quán triệt và cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương và thành phố bằng việc ban hành đầy đủ quy chế, chương trình, kế hoạch, đề án thực hiện phù hợp với thực tiễn địa phương.

Bộ máy hệ thống chính trị, các cơ quan chuyên môn được thành lập và kiện toàn kịp thời, bảo đảm đủ đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức để vận hành ổn định, liên tục. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo được duy trì chặt chẽ thông qua các chế độ giao ban, báo cáo, kiểm tra và làm việc trực tiếp với cơ sở, qua đó giữ vững hoạt động của hệ thống chính trị, không để gián đoạn nhiệm vụ phục vụ người dân.

Về phân cấp, đến hết năm 2025 cấp xã thực hiện 762 nhiệm vụ, trong đó được phân cấp, ủy quyền thêm 80 nhiệm vụ. Năm 2026 tiếp tục được phân cấp, ủy quyền thêm 84 nhiệm vụ, nâng tổng số nhiệm vụ của cấp xã lên 926 nhiệm vụ. Đối với giải quyết TTHC, xã thực hiện 425 thủ tục, trong đó có 237 thủ tục trực tuyến toàn trình và 169 thủ tục trực tuyến một phần. Việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền đã giúp nâng cao tính chủ động của cấp xã, giảm khâu trung gian và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Năm 2025, Đảng bộ xã Trung Giã hoàn thành và hoàn thành vượt mức nhiều chỉ tiêu công tác xây dựng Đảng. Khối chính quyền hoàn thành và hoàn thành vượt mức 11/12 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội được giao. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt hơn 12,65 tỷ đồng, bằng 213,9% dự toán được giao; tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản đạt hơn 13,55 tỷ đồng, bằng 90% dự toán.

Hoạt động chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh. Trên 97% văn bản được xử lý trên môi trường mạng; 100% cán bộ, công chức sử dụng thư điện tử công vụ và chữ ký số. Tổng số hồ sơ hành chính tiếp nhận là 17.512 hồ sơ; tỷ lệ số hóa và cấp kết quả điện tử đạt 84,1%. Mức độ hài lòng của người dân và tổ chức tiếp tục duy trì ở mức cao. Năm 2025 đạt 18/18 điểm, chỉ số phục vụ đạt 94,37 điểm; quý I-2026 đạt 18/18 điểm, chỉ số phục vụ đạt 95,68 điểm, phản ánh sự cải thiện rõ rệt về chất lượng phục vụ và hiệu quả CCHC.

Giải quyết TTHC cho người dân tại Điểm phục vụ hành chính công phường Dương Nội. Ảnh: Quang Thái

Còn tại phường Dương Nội, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Dương Nội Cấn Thị Việt Hà cho biết, Đảng ủy phường đã triển khai đầy đủ các nghị quyết, chỉ thị, kết luận và hướng dẫn của Trung ương, thành phố đến các tổ chức Đảng và đảng viên; tập trung ổn định tổ chức bộ máy, nhanh chóng đưa hoạt động của chính quyền địa phương đi vào nền nếp. Việc vận hành trên “4 trục” được thực hiện đồng bộ, thông suốt. Đội ngũ cán bộ, công chức từng bước thích ứng với yêu cầu mới, nâng cao tinh thần trách nhiệm, chất lượng tham mưu và hiệu quả thực thi công vụ.

Theo đó, phường thường xuyên kiện toàn đội ngũ lãnh đạo các phòng, ban, đơn vị; bố trí nhân sự phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ. Hiện 100% cán bộ, công chức có trình độ đại học trở lên, trong đó 55% có trình độ thạc sĩ; đội ngũ cán bộ chủ chốt đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chức danh theo quy định. Kết quả thu ngân sách năm 2025 và 4 tháng đầu năm 2026 đều đạt và vượt dự toán thành phố giao. Năm 2025, thu ngân sách nhà nước đạt gần 90 tỷ đồng, bằng 294,8% dự toán. Trong 4 tháng đầu năm 2026, số thu đạt hơn 2.053 tỷ đồng, bằng 81,7% dự toán năm.

Từ tháng 7-2025 đến tháng 4-2026, UBND phường đã tiếp nhận và giải quyết 10.939 hồ sơ hành chính, bảo đảm tỷ lệ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt 100%. Kết quả khảo sát mức độ hài lòng cho thấy 98,02% người dân đánh giá hài lòng và rất hài lòng đối với hoạt động của chính quyền địa phương. Cùng với CCHC, chuyển đổi số được xác định là một trong những động lực phát triển quan trọng. Phường đã đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin với 103 máy tính công vụ, hệ thống Wifi Mesh phủ kín 100% nhà họp dân; đồng thời triển khai nhiều mô hình sáng tạo, thiết thực như số hóa hơn 11.252 hồ sơ đất đai; mô hình “Tổ xung kích hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính tại nhà”; chương trình “Mỗi đoàn viên - một trợ lý số cho đảng viên”...

Sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, Hà Nội không chỉ hoàn thành nhiệm vụ sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn từng bước xây dựng phương thức quản trị mới theo hướng tinh gọn, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Từ những kết quả đạt được ở cấp thành phố đến cơ sở, mô hình mới đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, tạo nền tảng để tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng quản trị địa phương trong giai đoạn tiếp theo.