Sau ổ dịch não mô cầu: Nhân rộng mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục đến 100% Trạm Y tế xã, phường

Toàn thể buổi làm việc về các giải pháp phòng chống chùm ca bệnh não mô cầu tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước vào ngày 19/10/2026.

Kiểm soát thành công ổ dịch não mô cầu nhờ đội hình linh hoạt

Khi xuất hiện chùm ca bệnh não mô cầu tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, bên cạnh các biện pháp đáp ứng khẩn cấp của ngành y tế dự phòng, các Đội chăm sóc sức khỏe liên tục đã phát huy vai trò thật đáng được ghi nhận. Không chờ người dân đến Trạm Y tế, các đội chủ động đến từng nhà, phối hợp với cộng tác viên sức khỏe cộng đồng và chính quyền địa phương rà soát người tiếp xúc gần, theo dõi sức khỏe, hướng dẫn phòng bệnh và hỗ trợ triển khai các biện pháp dự phòng.

Trong bối cảnh phụ huynh lo lắng, sự hiện diện trực tiếp của nhân viên y tế tại cộng đồng còn giúp cung cấp thông tin chính xác, giải đáp thắc mắc và củng cố niềm tin của người dân. 

Điều đáng ghi nhận chính là khả năng huy động nhanh một lực lượng y tế am hiểu địa bàn, gần dân và có thể hành động ngay khi xuất hiện tình huống bất thường về sức khỏe. Thực tiễn Hiệp Phước cho thấy, khi Trạm Y tế có những cánh tay nối dài đến từng khu dân cư, hoạt động phòng, chống dịch được triển khai ngay tại nơi người dân sinh sống.

Nếu chỉ xem Đội chăm sóc sức khỏe liên tục là lực lượng hỗ trợ phòng, chống dịch thì chưa thấy hết ý nghĩa của mô hình. Trong điều kiện bình thường, các đội giúp Trạm Y tế nắm bắt tình hình sức khỏe người dân, chủ động tiếp cận nhóm nguy cơ cao, theo dõi người mắc bệnh mạn tính, chăm sóc người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em và những người cần hỗ trợ tại nhà. Các đội còn kết nối người dân với Trạm Y tế và bệnh viện, hỗ trợ tái khám, theo dõi sau xuất viện, hướng dẫn tuân thủ điều trị và phát hiện sớm dấu hiệu bệnh diễn tiến nặng. 

Điểm khác biệt căn bản là chuyển từ quản lý người bệnh sang quản lý sức khỏe người dân; từ chăm sóc từng đợt sang chăm sóc liên tục; từ chờ người dân đến cơ sở y tế sang chủ động tiếp cận người dân. Đây chính là hướng đi phù hợp với nguyên lý y học gia đình và chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Ngày 7/4/2026, mô hình Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư của Trạm Y tế xã Hiệp Phước ra mắt và chính thức hoạt động.

Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong nhân rộng mô hình

Theo Phó Giáo sư Tăng Chí Thượng, với địa bàn rộng lớn, dân cư đa dạng, Trạm Y tế khó có thể thực hiện tốt nhiệm vụ nếu chỉ dựa vào đội ngũ nhân viên làm việc tại trụ sở. Vì vậy, 100% Trạm Y tế phường, xã, đặc khu cần tổ chức các Đội chăm sóc sức khỏe liên tục, mỗi đội phụ trách một địa bàn dân cư cụ thể, có danh sách người dân cần quản lý và nhiệm vụ rõ ràng. Tùy quy mô dân số và điều kiện thực tế, mỗi Trạm Y tế chủ động xác định số lượng đội phù hợp, phát huy vai trò của nhân viên y tế và cộng tác viên sức khỏe cộng đồng, không nhất thiết hình thành thêm bộ máy hành chính mới.

Đặc biệt, chính quyền địa phương phải xem việc tổ chức và duy trì hoạt động của các đội là một nhiệm vụ thường xuyên trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Ủy ban Nhân dân phường, xã, đặc khu có trách nhiệm chỉ đạo phối hợp giữa Trạm Y tế với khu phố, ấp, các đoàn thể; huy động lực lượng cộng đồng, hỗ trợ điều kiện hoạt động và vận động người dân tham gia. 

Trạm Y tế chịu trách nhiệm chuyên môn; chính quyền địa phương tổ chức phối hợp, huy động nguồn lực và tạo điều kiện để các đội hoạt động bền vững. Khi chính quyền thực sự vào cuộc, Đội chăm sóc sức khỏe liên tục sẽ trở thành mạng lưới chăm sóc sức khỏe dựa vào cộng đồng, có sự tham gia của cả hệ thống chính trị tại cơ sở.

Ngày 14/10/2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Trạm Y tế xã Hiệp Phước và nhà trường triển khai điều tra dịch tễ, theo dõi người tiếp xúc, lấy mẫu xét nghiệm, hướng dẫn vệ sinh - khử khuẩn và các biện pháp dự phòng tại trường học.

Công tác tổng vệ sinh khử khuẩn tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước ngày 17/10/2026.

Kết nối dữ liệu sức khỏe và bệnh viện đồng hành

Cũng theo Phó Giáo sư Tăng Chí Thượng, việc triển khai mô hình có thuận lợi quan trọng khi Thành phố đang đẩy mạnh Chương trình khám sức khỏe toàn dân và xây dựng Hồ sơ sức khỏe điện tử.

Dữ liệu khám sức khỏe giúp các đội nhận diện nhóm nguy cơ cao, người mắc bệnh mạn tính và những trường hợp cần theo dõi thường xuyên để chủ động tiếp cận, tư vấn và hỗ trợ. Khám sức khỏe là điểm khởi đầu, Hồ sơ sức khỏe điện tử là công cụ, còn Đội chăm sóc sức khỏe liên tục chính là lực lượng chuyển kết quả khám sức khỏe thành hoạt động chăm sóc cụ thể cho người dân.

Bên cạnh đó, chương trình kết nối bệnh viện với 168 Trạm Y tế sẽ là chỗ dựa chuyên môn quan trọng. Các bệnh viện đa khoa đồng hành theo địa bàn, bệnh viện chuyên khoa hỗ trợ theo lĩnh vực, cùng tham gia đào tạo, hội chẩn từ xa, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sau xuất viện. Nhờ đó, người dân được chăm sóc ngay tại cộng đồng nhưng vẫn tiếp cận được năng lực chuyên môn của bệnh viện khi cần thiết.

Từ kinh nghiệm Hiệp Phước, ngành Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cần xây dựng hướng dẫn khung thống nhất, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương chủ động lựa chọn cách làm phù hợp. Ngành Y tế hướng dẫn chuyên môn; chính quyền địa phương tổ chức thực hiện; Trạm Y tế trực tiếp điều hành; bệnh viện đồng hành hỗ trợ chuyên môn; cộng tác viên sức khỏe cộng đồng là cầu nối với từng hộ gia đình.

Trong định hướng phát triển hệ thống y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm, Đội chăm sóc sức khỏe liên tục chính là thành tố quan trọng của tầng chăm sóc sức khỏe ban đầu, kết nối cộng đồng với Trạm Y tế và bệnh viện.