Sau tháo gỡ phải là tiến độ và sản phẩm

Thi công Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà (Khu Kinh tế Nghi Sơn). Ảnh: Minh Hằng

Trên những công trường được khơi thông

Những ngày cuối tháng 10, trên công trường Dự án Xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà (Khu Kinh tế Nghi Sơn), các nhà thầu đang huy động nhân lực, máy móc đẩy nhanh tiến độ thi công nhiều hạng mục. Là một trong những dự án gặp vướng mắc kéo dài, với sự tập trung chỉ đạo của tỉnh, sự phối hợp của chủ đầu tư và chính quyền địa phương, đến nay, dự án đã được bàn giao hơn 48ha mặt bằng, đạt 74% tổng diện tích.

Ông Trương Văn Cường, cán bộ kỹ thuật thi công Công ty TNHH Hoàng Tuấn, cho biết: “Tranh thủ thời tiết thuận lợi, chúng tôi đang huy động khoảng 40 máy móc, thiết bị cùng lực lượng công nhân tập trung thi công trên các khu vực có mặt bằng, phấn đấu vượt giá trị khối lượng được giao”. Đến ngày 22/10, Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư phục vụ di dân xã Hải Hà đã giải ngân 102,5/242,7 tỷ đồng, hoàn thành 100% kế hoạch vốn giao năm 2026 và 42,2% kế hoạch bao gồm cả nguồn vốn năm 2025 kéo dài.

Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng đang tạo chuyển biến tích cực đối với giải ngân vốn đầu tư công trong những tháng cuối năm của Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh. Đến nay, đơn vị đã giải ngân 698,4 tỷ đồng, đạt 49,5% kế hoạch được phân bổ; dự kiến đến hết tháng 10 sẽ giải ngân đạt 63,1%. Ông Trịnh Huy Triều, Trưởng Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh, cho biết: “Trong số 31 dự án tồn đọng, kéo dài thuộc phạm vi quản lý, ban đã hoàn thành phương án xử lý, tháo gỡ vướng mắc cho cả 31 dự án và đưa ra khỏi danh sách theo dõi xử lý tồn đọng. Với tổng vốn đầu tư liên quan lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, việc tháo gỡ không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp tục thực hiện kế hoạch đầu tư mà còn mở ra cơ hội bổ sung năng lực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế”.

Tại Dự án đường nối TP Thanh Hóa (cũ) với Cảng Hàng không Thọ Xuân, đến giữa tháng 10/2026, hai dự án thành phần đã hoàn thành GPMB 22,75/23,1km, đạt 98,5% chiều dài tuyến. Đặc biệt, các xã Hợp Tiến và Thọ Bình đã bàn giao toàn bộ mặt bằng thuộc địa bàn. Trên toàn tuyến đang triển khai 17 mũi thi công, gồm 11 mũi thi công nền đường, 2 mũi thi công móng cấp phối đá dăm, 2 mũi thi công cầu Sông Đền, Quang Thanh và 2 mũi thi công cống thoát nước. Giá trị khối lượng xây lắp hoàn thành đạt khoảng 281,25 tỷ đồng, tương đương 38,7% giá trị hợp đồng. Vốn xây lắp năm 2026 đã giải ngân 12,82/19,78 tỷ đồng, đạt 64,8%.

Ban Quản lý Dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa đang đôn đốc các nhà thầu tăng ca, tăng kíp, bổ sung mũi thi công; ưu tiên hoàn thành dứt điểm những đoạn tuyến có tính kết nối. Chủ đầu tư cũng tăng cường kiểm tra năng lực thi công, kịp thời bổ sung hoặc thay thế nhà thầu phụ không đáp ứng yêu cầu, bảo đảm tiến độ đi đôi với chất lượng và an toàn công trình.

Quan tâm đến chuyển động thực chất

Trong tổng số 303 dự án tồn đọng, kéo dài, đến nay Thanh Hóa đã tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho 287 dự án, đạt gần 95%, với tổng vốn đầu tư liên quan khoảng 144.571 tỷ đồng. Trong số này, 158 dự án đã hoàn thành hoặc chấm dứt thực hiện. Đáng chú ý, 87 dự án đã hoàn thành, đưa vào hoạt động, với tổng vốn đầu tư khoảng 4.688 tỷ đồng, diện tích sử dụng đất khoảng 313ha. Cùng với đó, 72 dự án không bảo đảm điều kiện gia hạn đã bị thu hồi, với tổng vốn đăng ký 11.855 tỷ đồng và khoảng 439ha đất, tạo điều kiện bố trí lại quỹ đất cho các nhà đầu tư có năng lực.

Tuy nhiên, vẫn còn 129 dự án đang triển khai các bước tiếp theo, gồm 47 dự án đầu tư công và 82 dự án đầu tư trực tiếp. Trong đó, nhiều dự án vẫn phải tiếp tục hoàn thiện thủ tục đầu tư, GPMB hoặc giải quyết những vấn đề liên quan đến năng lực nhà đầu tư trước khi có thể triển khai trở lại.

Điển hình như tại phường Sầm Sơn, 4 dự án trọng điểm gồm: Khu Đô thị sinh thái biển Đông Á; Khu Đô thị sinh thái FLC Sầm Sơn; Quảng trường biển, trục cảnh quan lễ hội TP Sầm Sơn; Khu vườn đảo hoang và Hoài niệm thuộc khu du lịch văn hóa sinh thái núi Trường Lệ đã được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội và Nghị quyết số 16/2026/NQ-CP Quy định về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với dự án đầu tư theo hình thức xây dựng - chuyển giao của Chính phủ. Trong tháng 9/2026, UBND tỉnh đã ban hành các quyết định cho phép chủ đầu tư tiếp tục được giao đất, cho thuê đất thực hiện dự án. Tuy nhiên, để các dự án chính thức đi vào triển khai trở lại, các chủ đầu tư vẫn cần tiếp tục hoàn thiện các thủ tục pháp lý, xử lý dứt điểm những cam kết với các địa phương liên quan.

Tương tự, tại phường Đào Duy Từ, 4 dự án thương mại đã được tháo gỡ vướng mắc nhưng chưa có chuyển động rõ nét về triển khai. Ông Lê Ngọc Đường, Phó Chủ tịch UBND phường Đào Duy Từ, cho biết: “Một số dự án còn vướng GPMB, trong khi một số nhà đầu tư gặp khó khăn về năng lực thực hiện. Địa phương đang phối hợp với Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh làm việc với các nhà đầu tư, xác định kế hoạch triển khai trong thời gian tới”.

Thực tế này cho thấy, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, pháp lý mới là điều kiện cần. Để các dự án thực sự chuyển động, nhà đầu tư phải chủ động bố trí nguồn vốn, hoàn thiện thủ tục và tổ chức thực hiện theo tiến độ cam kết. Nếu thiếu sự quyết liệt từ phía doanh nghiệp, nguồn lực đã được khơi thông vẫn có nguy cơ tiếp tục nằm chờ, làm giảm hiệu quả của quá trình tháo gỡ.

Đưa nguồn lực vào thực tế là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quý IV. Tại Kế hoạch số 384/KH-UBND ngày 7/10/2026, UBND tỉnh đã thẳng thắn chỉ ra hạn chế: Việc chuyển các dự án đã được tháo gỡ thành khối lượng thi công, vốn đầu tư thực hiện chưa được theo dõi, kiểm đếm cụ thể đến từng dự án.

Để khắc phục, tỉnh yêu cầu lập danh mục 287 dự án đã tháo gỡ, xác định rõ thời điểm thi công trở lại hoặc đi vào hoạt động, khối lượng và giá trị vốn đầu tư dự kiến thực hiện trong quý IV, cùng cơ quan chịu trách nhiệm theo dõi. Trước ngày 20 hằng tháng, các đơn vị phải báo cáo số dự án đã thi công trở lại, đi vào hoạt động và vốn đầu tư thực hiện. Kết quả này được cập nhật vào tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành tăng trưởng.

Cùng với đó, các chủ đầu tư phải cam kết lộ trình giải ngân theo tuần; nhà thầu cam kết tiến độ thi công theo tuần và giá trị khối lượng hoàn thành theo tháng. Những trường hợp không đáp ứng tiến độ phải được kiểm tra, xử lý theo quy định. Đối với các dự án đầu tư trực tiếp, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đôn đốc nhà đầu tư triển khai ngay sau khi được tháo gỡ, hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai và thực hiện đúng tiến độ đã cam kết.

Việc tháo gỡ khó khăn cho 287 dự án tồn đọng là kết quả quan trọng, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong xử lý những vấn đề kéo dài, hạn chế lãng phí nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng không chỉ được đo bằng số dự án đã tháo gỡ, mà phải bằng số dự án thực sự triển khai trở lại, khối lượng xây lắp hoàn thành, vốn đầu tư thực hiện và năng lực sản xuất, kinh doanh được bổ sung. Chỉ khi những dự án đã tháo gỡ thực sự chuyển động, công trình được hoàn thành và đưa vào khai thác, nguồn lực từng bị đình trệ mới trở thành động lực phát triển mới cho kinh tế của tỉnh.