Sau tỷ phú Warren Buffett, ai thực sự cầm lái tập đoàn nghìn tỷ USD?

Một tỷ phú khác với hình dung quen thuộc

Với nhiều người Mỹ, hình ảnh của ông Buffett không chỉ gắn với khối tài sản hay thành tích đầu tư. Thay vì gắn mình với Phố Wall, ông chọn sống và làm việc tại Omaha, thành phố miền Trung Tây thuộc bang Nebraska, cách xa những trung tâm tài chính lớn của nước Mỹ.

Buffett nói về đầu tư bằng thứ ngôn ngữ giản dị, đề cao sự tiết kiệm, kiên nhẫn và tầm nhìn dài hạn hơn những màn phô trương thường gắn với giới tỷ phú. Đại hội cổ đông Berkshire mỗi năm thu hút hàng chục nghìn người tới Omaha, đến mức được báo chí Mỹ ví như “Woodstock của giới tư bản” - một lễ hội lớn dành cho giới đầu tư. Những lá thư ông gửi cổ đông cũng được đọc rộng rãi ngoài phạm vi giới tài chính.

Ở tuổi 96, Warren Buffett rời vị trí lãnh đạo sau hơn nửa thế kỷ tại Berkshire Hathaway. Ảnh: Reuters

Trong nhiều thập niên ông Buffett lãnh đạo, cổ phiếu Berkshire đạt mức tăng trưởng kép bình quân khoảng 19,9% mỗi năm, gần gấp đôi mức 10,4% của chỉ số S&P 500 trên thị trường chứng khoán Mỹ. Kết quả đầu tư đó khiến mỗi quyết định lớn của Berkshire đều được theo dõi sát sao. Trong khủng hoảng tài chính năm 2008, khi nhiều nhà đầu tư còn dè dặt, việc ông Buffett rót tiền vào một số định chế tài chính lớn cũng cho thấy phong cách sẵn sàng đầu tư trong những giai đoạn thị trường nhiều bất định.

Cái bóng quá lớn của Warren Buffett khiến kế hoạch kế nhiệm tại Berkshire không thể chỉ là tìm một người ngồi vào chiếc ghế cũ. Ông Howard Buffett, 71 tuổi, người con thứ hai của Warren Buffett, trở thành chủ tịch Berkshire Hathaway; còn ông Greg Abel, 64 tuổi, người kế nhiệm Warren Buffett ở vị trí tổng giám đốc từ đầu năm nay, tiếp tục trực tiếp điều hành công ty. Warren Buffett chuyển sang làm chủ tịch danh dự và vẫn là thành viên hội đồng quản trị.

Việc con trai kế nhiệm cha trên ghế chủ tịch có thể gợi một cuộc chuyển giao gia đình quen thuộc, nhưng quyền lực thực tế lại được phân chia khá rõ. Trong thư gửi cổ đông, ông Warren Buffett nói Greg Abel sẽ điều hành công ty, còn Howard Buffett giữ vai trò bảo vệ văn hóa và những giá trị của Berkshire - những điều ông cho rằng đáng giá hơn các tài sản trên bảng cân đối kế toán.

Ông còn ví Howard Buffett như một “hợp đồng bảo hiểm” mà cổ đông sở hữu nhưng hy vọng không bao giờ phải sử dụng. Howard Buffett không cần trở thành một nhà đầu tư giống cha mình hay trực tiếp quyết định Berkshire mua công ty nào. Sau hơn ba thập niên trong hội đồng quản trị, nhiệm vụ của ông chủ yếu là giúp Berkshire không đi quá xa khỏi những nguyên tắc mà Warren Buffett muốn duy trì.

Ông Greg Abel đã tham gia điều hành những hoạt động lớn của Berkshire trong nhiều năm trước khi chính thức trở thành tổng giám đốc từ đầu năm nay. Việc ông Abel cầm lái trong khi Howard Buffett đứng đầu hội đồng quản trị giúp chia bớt những vai trò từng tập trung trong tay ông Warren Buffett, từ điều hành, phân bổ vốn đến gìn giữ văn hóa của công ty.

Trong hơn nửa thế kỷ, Warren Buffett không chỉ đứng đầu Berkshire mà còn là nhân vật gắn chặt với niềm tin của nhiều cổ đông đối với công ty. Chỉ một quyết định đầu tư lớn của ông cũng có thể thu hút sự chú ý của thị trường. Greg Abel vì thế tiếp quản Berkshire cùng những kỳ vọng được hình thành trong suốt nhiều thập niên dưới thời người tiền nhiệm.

Khi Warren Buffett lùi khỏi vị trí trung tâm

Berkshire bước vào giai đoạn mới với gần 365 tỷ USD tiền mặt và một mạng lưới doanh nghiệp trải rộng từ bảo hiểm, đường sắt đến năng lượng và hàng tiêu dùng. Quy mô này mang lại sức mạnh tài chính lớn, nhưng cũng khiến việc tìm những khoản đầu tư đủ sức tạo khác biệt ngày càng khó hơn.

Ông Warren Buffett nhiều lần bày tỏ lo ngại Berkshire có thể bị chia nhỏ sau khi ông rời đi. Công ty sở hữu nhiều doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực rất khác nhau, nên luôn có khả năng xuất hiện sức ép tách từng bộ phận để khai thác giá trị riêng. Ông lại tin rằng sức mạnh của Berkshire nằm ở việc những doanh nghiệp ấy cùng tồn tại dưới một mái nhà.

Howard Buffett được giao vai trò gìn giữ cấu trúc và những nguyên tắc đó, còn Greg Abel có nhiều khoảng trống hơn để điều hành và thích nghi với một môi trường kinh doanh đã khác xa thời Warren Buffett bắt đầu đầu tư. Berkshire vì thế vừa phải thay đổi đủ nhanh để không tụt lại phía sau, vừa tránh làm mất những điều đã giúp công ty giữ được niềm tin của cổ đông suốt nhiều thập niên.

Ông Warren Buffett rời ghế tổng giám đốc trước để Greg Abel thực sự cầm lái, nhưng vẫn ở lại Berkshire để theo dõi và đưa ra ý kiến khi cần. Khi bộ máy mới đã vận hành ổn định, ông mới rời vị trí chủ tịch.

Cách chuyển giao này mang dấu ấn quen thuộc trong phong cách của Warren Buffett: từng bước, dài hạn và hạn chế những thay đổi đột ngột. Việc mô hình đó có tiếp tục phù hợp khi Berkshire vận hành mà không còn ông ở vị trí trung tâm sẽ là điều thị trường theo dõi trong thời gian tới.