Sau vụ 'úm ba la' của công thành 'của ông' ở Q.Tân Bình (cũ): Thêm 3 cựu cán bộ bị đề nghị truy tố

8 bị cáo lãnh án

Bản án sơ thẩm ngày 13/12/2024 của TAND TPHCM và Bản án phúc thẩm ngày 29/9/2025 của Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TPHCM, xác định: nhà đất tại 318/82 (số mới 202/71) Phạm Văn Hai, P5QTB ("nhà đất 318/82") thuộc sở hữu Nhà nước (SHNN) theo Quyết định (QĐ) số 47206/QĐ-UBND ngày 25/10/1994 UBND TPHCM. UBND QTB được giao quản lý, đến ngày 06/6/2013 thì chuyển cho Sở Xây dựng. Về khai thác, vận hành: lúc đầu do Phòng QLĐT QTB thực hiện; từ ngày 16/02/1998 đến 21/10/2022 do Công ty DVCI.

Dù nhà đất 318/82 thuộc SHNN nhưng năm 2017, Phạm Thái Học (SN 1967) lại mua tài sản này từ chủ cũ đang sống tại Mỹ với giá 1,135 tỷ đồng. Mua xong, Học cùng Võ Trung Dũng (SN 1981) - Công chức Địa chính - Xây dựng P5QTB, bàn bạc thực hiện hành vi gian dối, sử dụng tài liệu giả mạo để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ). Không chỉ giúp Học "bùa" giấy tờ, Dũng thay Học liên hệ, thực hiện trích lục hồ sơ (HS) kê khai nhà đất năm 1999; thực hiện đo vẽ nhà đất ngày 15/4/2018, kiểm tra nội nghiệp ngày 22/5/2018.

Ngày 24/5/2018, Học đến UBND P5 nộp HS đề nghị cấp GCNQSDĐ. Dũng tham mưu cho Phó Chủ tịch UBND P5 Nguyễn Thanh Lâm ký thông báo và thực hiện niêm yết. Chưa hết thời gian niêm yết, Dũng tham mưu cho ông Lâm ký văn bản ngày 05/6/2018 xác nhận thời điểm, nguồn gốc sử dụng nhà, đất sai sự thật. Sau khi gạt được sếp ký xác nhận, Dũng tổ chức lấy ý kiến khu dân cư về nguồn gốc nhà đất 318/82 vào ngày 06/6/2018 để hoàn tất bộ HS.

Luật sư trao đổi với bị cáo Nguyễn Thanh Lâm tại phiên xét xử phúc thẩm

Nhận bộ HS từ Dũng ngày 07/6/2018, Học mang ngay đến UBND QTB (bộ phận một cửa) nộp. HS được thụ lý, giải quyết theo "Quy trình QT01/ĐĐ" của UBND QTB, thể hiện trên "phiếu theo dõi HS" (phiếu ISO) mã số 14842, gồm 20 khâu, nêu rõ trách nhiệm thực hiện của từng đơn vị, cá nhân. Cụ thể:

Khâu 1 và 2 thuộc Chi nhánh VPĐKĐĐ. Trong đó, khâu 1 (tiếp nhận HS) do nhân viên Phan Thanh Lĩnh thực hiện; khâu 2 (lập danh sách, tách HS chuyển UBND phường; lục hồ sơ lưu; đối chiếu danh sách ngăn chặn, thế chấp; phân HS cho nhân viên thụ lý...) do nhân viên Lê Thị Hiếu Hạnh thực hiện.

Lẽ ra, hồ sơ phải chuyển về UBND P5 thực hiện khâu 3 (kiểm tra, xác nhận HS) và khâu 4 (niêm yết công khai kết quả kiểm tra và nội dung xác nhận HS). Tuy nhiên, Chi nhánh VPĐKĐĐ "đốt giai đoạn", không chuyển mà giữ lại HS, tiếp tục từ khâu 5 đến khâu 11 do nhân viên Trần Anh Vũ (SN 1985) và Tống Sơn Vũ (SN 1972) Tổ phó Tổ đăng ký và cấp GCNQSDĐ thực hiện.

Ngày 14/8/2018, toàn bộ HS kèm tờ trình ngày 10/8/2018 do Anh Vũ soạn thảo, Sơn Vũ "ký nháy", được chuyển cho Nguyễn Văn Thuyết (SN 1965) - Giám đốc Chi nhánh VPĐKĐĐ. Kiểm tra hồ sơ, Giám đốc Thuyết đã ký duyệt tờ trình, xác định đủ điều kiện cấp GCNQSDĐ cho Học.

Ngày 16/8/2018, HS được chuyển đến Phòng TNMT QTB để tiến hành khâu 12 "kiểm tra HS và kết quả thẩm định" do chuyên viên Phạm Thị An Nương (SN 1977) thực hiện. Tiếp nhận HS có sự khác biệt về diện tích nhà, đất, quy mô, kết cấu, số nhà; sử dụng các giấy tờ, tài liệu không đủ thành phần, điều kiện..., nhưng Nương không yêu cầu Chi nhánh VPĐKĐĐ xác minh, kiểm tra làm rõ mà đồng ý với nội dung Tờ trình 14842-18 rồi "ký nháy" để Trưởng phòng TNMT Trần Văn Tâm (SN 1974) thực hiện khâu 13.

Thay vì chỉ đạo Nương xác minh, kiểm tra làm rõ sự khác biệt, ông Tâm lại đặt bút ký duyệt vào Tờ trình 14842-18 và "ký nháy" vào bản gốc GCNQSDĐ. HS được chuyển đến UBND QTB để chuyên viên thực hiện khâu 14 (kiểm tra HS) rồi trình lãnh đạo thực hiện khâu 15 (ký duyệt cấp GCNQSDĐ).

Các bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm

Tiếp nhận HS ngày 18/8/2018, Phó Chủ tịch UBND QTB Châu Minh Hiếu đã ký cấp GCNQSDĐ số CM 305848 (số vào sổ cấp CH01337) ngày 20/8/2018 cho Phạm Thái Học. Sau khi được cấp GCNQSDĐ, Học xin giấy phép ngày 20/9/2018 xây căn nhà 1 trệt 3 lầu rồi thế chấp ngân hàng để vay 4,7 tỷ đồng...

Như vậy, Học và Dũng đã thực hiện nhiều hành vi gian dối để chiếm đoạt nhà đất 318/82 là tài sản Nhà nước (TSNN). Quá trình giải quyết HS, dù có điều kiện để xác minh, làm rõ nhà đất 318/82, nhưng Lâm, Anh Vũ, Sơn Vũ, Nương, Thuyết và Tâm không thực hiện nhiệm vụ dẫn đến xác định sai nguồn gốc đất, hình thành nhà ở, rồi tham mưu cho UBND QTB cấp GCNQSDĐ cho Học không đúng quy định pháp luật, gây thiệt hại TSNN.

Theo kết quả định giá, tại thời điểm tháng 8/2018, nhà đất 318/82 có giá trị 8,913 tỷ đồng; tại thời điểm khởi tố vụ án, tài sản này trị giá hơn 14,4 tỷ. Các bị cáo đã nộp khắc phục hậu quả hơn 10 tỷ đồng; trong đó, Thuyết và Tâm mỗi người nộp 4,5 tỷ.

Xem xét hành vi của từng bị cáo, HĐXX sơ thẩm tuyên phạt Học 12 năm 6 tháng tù, Dũng 12 năm tù cùng về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo Điều 174 BLHS; Lâm 6 năm tù, Sơn Vũ 4 năm 6 tháng tù, Anh Vũ và Phạm Thị An Nương mỗi người 4 năm tù, Tâm và Thuyết mỗi người lãnh 3 năm tù về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng TSNN gây thất thoát, lãng phí” theo Điều 219 BLHS.

Có 4 bị cáo kháng cáo, xin giảm nhẹ hình phạt, riêng Lâm kêu oan. Sau khi xem xét, HĐXX phúc thẩm giữ nguyên mức án đối với 4 bị cáo Học, Tâm, Thuyết và Lâm; Riêng Dũng được giảm án, lãnh 10 năm 6 tháng tù.

"Hạ cánh" vẫn phải gánh trách nhiệm

Tại phiên tòa phúc thẩm, 2 Luật sư Nguyễn Hiền Hà và Nguyễn Nguyện Xuân Thảo chứng minh Bản án sơ thẩm có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm đối với một số cán bộ, nhân viên của Chi nhánh VPĐKĐĐ QTB; các chủ thể được Nhà nước giao quyền quản lý, sử dụng, khai thác nhà đất 318/82 (UBND QTB, Phòng QLĐT QTB, Công ty DVCI...). Những chủ thể này nắm rõ tiến trình quản lý, sử dụng, khai thác nhà đất 318/82 từ khi họ được giao quyền cho đến nay nhưng lại "bỏ quên".

Ngày 27/12/2023, Cơ quan CSĐT Công an TPHCM đã ban hành QĐ tách hành vi của các cá nhân được giao quản lý, sử dụng, khai thác nhà thuộc SHNN tại Công ty DVCI QTB, Phòng QLĐT QTB, Phòng Quản lý nhà và công sở thuộc Sở Xây dựng TPHCM... để xác minh, điều tra, xử lý theo quy định.

Nhà đất 318/82 (số mới 202/71) Phạm Văn Hai

Ngày 6/11/2025, Cơ quan CSĐT Công an TPHCM đã ra QĐ khởi tố bị can đối với Trần Tấn Ba, Nguyễn Thị Hồng Hạnh và Phạm Quang Thiều theo Điều 219 BLHS.

Ông Ba làm Giám đốc Công ty DVCI (tiền thân là Công ty Dịch vụ giao thông đô thị) từ năm 1992 đến tháng 02/2011, trực tiếp phụ trách Đội Quản lý nhà Nhà nước. Bà Hạnh giữ chức Trưởng Phòng QLĐT QTB từ tháng 12/2003 đến tháng 4/2012, trực tiếp phụ trách công tác quản lý và bán nhà thuộc SHNN do Tổ Quản lý và bán nhà Nhà nước tham mưu. Bà Hạnh thừa nhận biết rõ tình trạng của nhà đất 318/82 thuộc diện phải thu hồi. Ông Thiều làm Công chức Địa chính - Xây dựng UBND P5 từ tháng 7/2004 đến tháng 7/2013. Ông Thiều thừa nhận đã lơ là, thiếu trách nhiệm trong việc thu thập hồ sơ, tài liệu và theo dõi kết quả xử lý nhà đất 318/82.

Theo Kết luận điều tra, bị can Hạnh với vai trò Trưởng Phòng QLĐT QTB, chịu trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo thực hiện công tác quản lý nhà nước về nhà ở thuộc SHNN, đã tham mưu cho UBND QTB ban hành QĐ số 01/QĐ-UB ngày 03/9/2004 về việc thu hồi căn nhà. Mặc dù đã giao cho Tổ Quản lý nhà Nhà nước triển khai nhưng bị can Hạnh không thực hiện, thực hiện không đầy đủ nhiệm vụ được giao trong việc theo dõi, chỉ đạo tổ chức thực hiện QĐ thu hồi. Từ đó, nhà đất 318/82 không được kiểm tra, thống kê, quản lý, sử dụng cho mục đích công ích, là nguyên nhân gây thất thoát TSNN.

Với vai trò Giám đốc Công ty DVCI, bị can Ba chịu trách nhiệm chỉ đạo thực hiện việc quản lý, sử dụng, cho thuê nhà ở thuộc SHNN, đã ký văn bản đề xuất UBND QTB thu hồi căn nhà do bà Nguyễn Thị Kim Thoa sử dụng trái phép, tiếp nhận QĐ số 05/QĐ-UB ngày 09/3/2005 về việc bác đơn khiếu nại của bà Thoa. Mặc dù đã giao cho Đội trưởng Đội Quản lý nhà theo dõi nhưng bị can Ba đã không thực hiện, thực hiện không đầy đủ nhiệm vụ được giao trong việc theo dõi, phối hợp với Phòng QLĐT QTB tổ chức thực hiện QĐ thu hồi, dẫn đến nhà đất 318/82 không được kiểm tra, thống kê, theo dõi, quản lý, sử dụng vào mục đích công ích, là nguyên nhân gây thất thoát TSNN.

Với vai trò Công chức Địa chính - Xây dựng UBND P5QTB, bị can Thiều được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai, xây dựng tại địa bàn P5, trong đó có nhà, đất thuộc SHNN, đã trực tiếp tham gia buổi công bố QĐ số 05/QĐ-UB ngày 09/3/2005 về việc bác đơn khiếu nại của bà Thoa, giữ nguyên QĐ số 01/QĐ-UB ngày 03/9/2004. Mặc dù được giao nhiệm vụ trực tiếp thu hồi căn nhà nhưng ông Thiều đã không thực hiện, thực hiện không đầy đủ nhiệm vụ được giao trong việc theo dõi, báo cáo, tham mưu cho lãnh đạo UBND P5 về việc phối hợp thu hồi căn nhà, không thu thập, cập nhật, bổ sung hồ sơ quản lý nhà ở, đất đai liên quan đến căn nhà 318/82, là nguyên nhân gây thất thoát TSNN.

Hành vi của các bị can Hạnh, Ba và Thiều đã phạm vào tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng TSNN gây thất thoát, lãng phí” quy định tại khoản 3 Điều 219 BLHS 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.

VĂN CƯƠNG - HẢI VĂN