Saudi Aramco đưa cuộc cách mạng khí đá phiến đến sa mạc Ả Rập

Aramco chính thức công bố bắt đầu khai thác tại Jafurah, một cột mốc của dự án đã trải qua nhiều năm chuẩn bị, tương tự giai đoạn đầu của bùng nổ đá phiến tại Mỹ. (Ảnh: AFP)

Sâu trong vùng cát phía đông nam mỏ dầu khổng lồ Ghawar oilfield của Ả Rập Xê-út, Aramco đang thúc đẩy một siêu dự án khí tự nhiên có thể giúp tăng doanh thu cho vương quốc thêm hàng tỷ USD trong những năm tới.

Công ty đã mời các doanh nghiệp Mỹ và Trung Quốc như Halliburton và Sinopec triển khai thiết bị công nghệ cao - bao gồm các “giàn khoan biết đi”, những cấu trúc khổng lồ có thể tự di chuyển quãng ngắn mà không cần tháo lắp - nhằm tăng tốc khoan và hoàn thiện giếng tại bể Jafurah basin.

Trong khi vương quốc thu hẹp các siêu dự án tương lai và đảo ngược kế hoạch tăng công suất dầu, Aramco - nhà xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới - đã nâng mục tiêu sản lượng khí, với khoản đầu tư 100 tỷ USD này ở vị trí trung tâm, khi tìm cách trở thành một thế lực lớn trên thị trường khí tự nhiên toàn cầu.

Jafurah, được ước tính chứa 229 nghìn tỷ feet khối khí nguyên khai và 75 tỷ thùng condensate, có thể là dự án phát triển khí đá phiến lớn nhất ngoài nước Mỹ.

Trong nhiều thập kỷ, Ả Rập Xê-út đã đốt một phần tài sản quý giá nhất - dầu thô - để phát điện. Hiện nay, khi còn chưa tới 5 năm để thực hiện chương trình đa dạng hóa kinh tế phụ thuộc dầu theo tầm nhìn Vision 2030 của Thái tử Mohammed bin Salman, áp lực thay thế nhiên liệu lỏng bằng khí đang gia tăng.

“Jafurah không chỉ là một mỏ khí lớn: Đây là nền tảng chiến lược hỗ trợ tham vọng tăng trưởng rộng hơn của vương quốc trong các lĩnh vực then chốt, bao gồm năng lượng, trí tuệ nhân tạo và các ngành công nghiệp lớn như hóa dầu”, Aramco cho biết trong phản hồi gửi Reuters.

Biên giới đá phiến mới

Tuần trước, Aramco chính thức công bố bắt đầu khai thác tại Jafurah, một cột mốc của dự án đã trải qua nhiều năm chuẩn bị, tương tự giai đoạn đầu của bùng nổ đá phiến tại Mỹ. Công ty cho biết sản lượng đã bắt đầu từ tháng 12/2025, thông tin từng được Reuters đưa tin khi xuất hiện trong báo cáo ngân sách của Bộ Tài chính Ả Rập Xê-út.

“Tiến độ vượt trội tại Jafurah là minh chứng cho một thập kỷ đổi mới không ngừng và tập trung tạo giá trị”, Chủ tịch khối Thượng nguồn Aramco, ông Nasir Al-Naimi, nói với Reuters.

“Hiệu suất ban đầu của các giếng rất ấn tượng, khẳng định cách tiếp cận công nghệ cao của chúng tôi và tái khẳng định vai trò then chốt của dự án này trong chiến lược tăng trưởng khí”, ông nói thêm.

Phép tính rất rõ ràng: Ả Rập Xê-út sử dụng hơn 1 triệu thùng dầu thô và dầu nhiên liệu mỗi ngày để phát điện trong nước. Aramco đặt mục tiêu đến năm 2030 thay thế 500.000 thùng/ngày bằng khí, qua đó giải phóng lượng dầu thô để xuất khẩu. Với giá hiện khoảng 70 USD/thùng, 500.000 thùng/ngày có thể tạo ra gần 12,8 tỷ USD doanh thu mỗi năm.

Trong tuyên bố, Aramco cho biết việc mở rộng khí dự kiến mang lại dòng tiền hoạt động bổ sung từ 12 đến 15 tỷ USD vào năm 2030.

“Thông qua chiến lược mở rộng khí, chúng tôi kỳ vọng đạt mức lợi nhuận hai chữ số hấp dẫn khi khai thác khối lượng lớn chất lỏng giá trị cao và tận dụng nhu cầu khí nội địa ổn định”, ông Al-Naimi nói với Reuters.

Phân tích của Reuters dựa trên dữ liệu giàn khoan của Baker Hughes, các gói thầu và hồ sơ doanh nghiệp cho thấy Jafurah đã trở thành dự án đầu tư ưu tiên của vương quốc và là “biên giới mới” cho các công ty dịch vụ dầu khí Mỹ, trong bối cảnh bùng nổ đá phiến tại Mỹ đang dần trưởng thành và họ tìm kiếm cơ hội ở nơi khác.

Jafurah mang lại một cơ hội hiếm có: một bể phi truyền thống khổng lồ chưa được khai thác, đòi hỏi công nghệ nứt vỉa thủy lực và khoan ngang đã được hoàn thiện tại Texas.

Dữ liệu số lượng giàn khoan cho thấy trong khi hoạt động tại lưu vực Permian của Mỹ chững lại, hoạt động khoan khí tại Ả Rập Xê-út đã tăng lên khi việc phát triển Jafurah được đẩy mạnh và vốn đầu tư được điều chuyển sau khi vương quốc hủy kế hoạch mở rộng công suất dầu thêm 1 triệu thùng/ngày.

Saudi Aramco đã công bố khoảng 26 tỷ USD hợp đồng cho hai giai đoạn đầu của Jafurah kể từ năm 2018, khi trao cho Halliburton hợp đồng kích thích khí phi truyền thống, thường là nứt vỉa. Các hợp đồng giai đoạn một khác được trao cho Sinopec, Samsung Engineering của Hàn Quốc và Saipem của Ý.

Để khai thác đá phiến khả thi trong môi trường sa mạc khắc nghiệt, các kỹ sư cũng phát triển công nghệ chuyên biệt, theo các ấn phẩm nội bộ của công ty. Giải pháp bao gồm xử lý nước biển Vùng Vịnh để loại bỏ sunfat gây tắc giếng trước khi bơm xuống lòng đất và sử dụng mũi khoan kim cương siêu bền để cắt xuyên đá mài mòn mà không quá nhiệt.

Mục tiêu sản lượng được điều chỉnh tăng

Aramco đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 2 tỷ feet khối khí tiêu chuẩn mỗi ngày (bcfd) từ Jafurah, 420 triệu feet khối ethane mỗi ngày và 630.000 thùng chất lỏng liên quan mỗi ngày.

Ở mức đỉnh, Jafurah có thể khai thác tới 1 triệu thùng condensate mỗi ngày, một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết. Condensate là chất lỏng không phải khí, có thể chế biến thành nguyên liệu hóa dầu như naphtha và các sản phẩm tinh chế khác.

Tháng 11, Aramco cho biết nâng mục tiêu mở rộng khí toàn quốc lên cao hơn 80% so với mức năm 2021, so với mục tiêu tăng 60% công bố tháng 3/2024. Dựa trên mức nền 9,2 bcfd năm 2021, tính toán của Reuters cho thấy điều chỉnh này đồng nghĩa Aramco hướng tới tăng thêm gần 2 bcfd vào cuối thập kỷ - tương đương sản lượng mục tiêu của dự án Jafurah.

Tuy vậy, một số nhà phân tích trong ngành đặt câu hỏi về tốc độ tăng sản lượng. Aramco trước đó từng cho biết Jafurah dự kiến đi vào hoạt động đầu năm 2024.

“Vẫn còn nhiều bất định về tốc độ tăng công suất và bao nhiêu condensate sẽ được xuất khẩu hay dùng làm nguyên liệu đầu vào”, bà Monica Malik, kinh tế trưởng tại ADCB, nhận định.

Bà dự báo doanh thu từ Jafurah có thể đóng góp thêm 0,3% vào tăng trưởng GDP của Ả Rập Xê-út năm 2026.

Các đối thủ trong khu vực cũng tăng tốc

Việc mở rộng khí nhằm kéo dài tuổi thọ nguồn thu từ hydrocarbon của Ả Rập Xê-út - hiện vẫn chiếm hơn một nửa ngân sách nhà nước - đồng thời giúp Riyadh hưởng lợi từ nhu cầu tăng mạnh tại châu Á, theo ông Neil Quilliam của Chatham House.

Trong khi giải phóng dầu thô cho xuất khẩu, Aramco cũng xây dựng danh mục LNG toàn cầu bằng cách đầu tư vào các dự án ở nước ngoài. Công ty đã mua cổ phần tại doanh nghiệp LNG MidOcean Energy và ký thỏa thuận cung cấp 20 năm từ dự án tại Louisiana của Commonwealth LNG và nhà máy Rio Grande ở Texas của NextDecade.

Aramco tập trung vào khí trong bối cảnh Qatar - với trữ lượng khí truyền thống dễ khai thác hơn đá phiến - đang đẩy mạnh mở rộng sản lượng nhằm củng cố vị thế dẫn đầu khu vực. Abu Dhabi National Oil Company cũng đang tăng tốc phát triển khí và LNG cả trong nước lẫn quốc tế.

International Energy Agency và một số bên tham gia thị trường dự báo làn sóng LNG mới từ Qatar và Mỹ trong thập kỷ này có thể tạo dư cung toàn cầu và gây áp lực giảm giá. Tham vọng dài hạn của Aramco là công suất LNG 20 triệu tấn/năm, Tổng Giám đốc Amin Nasser cho biết. Qatar hiện có công suất 77 triệu tấn/năm, dự kiến đạt 142 triệu tấn vào năm 2030, trong khi ADNOC đặt mục tiêu 20-25 triệu tấn vào năm 2035.

Trong khi đó, nhu cầu khí nội địa của Ả Rập Xê-út được dự báo tiếp tục tăng, nhờ tăng trưởng công nghiệp trong các lĩnh vực khai thác, khai khoáng và hóa dầu, ông Al-Naimi cho biết.

Nh.Thạch

AFP