Shopee và TikTok Shop vào 'tầm ngắm' của cơ quan quản lý cạnh tranh

Thông tin mới nhất từ Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, tháng 5/2026 trở thành thời điểm nhiều người bán hàng trực tuyến tại Việt Nam phải chịu thêm khoản phí sàn mới, khi một loạt nền tảng thương mại điện tử đồng loạt điều chỉnh chính sách phí. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ghi nhận nhiều phản ánh liên quan đến việc các nền tảng Shopee và TikTok Shop điều chỉnh mức phí cũ hoặc áp dụng các chính sách phí hoàn toàn mới, tạo ra nguy cơ đẩy chi phí vận hành của nhà bán hàng lên cao và gián tiếp ảnh hưởng đến giá bán tới tay người tiêu dùng.

Trước tình hình đó, cơ quan quản lý nhà nước về cạnh tranh đã chủ động tổ chức gặp gỡ trực tiếp với người bán hàng trên cả Shopee lẫn TikTok Shop nhằm lắng nghe những bất cập phát sinh từ việc điều chỉnh phí cố định, phí xử lý giao dịch và các loại phí dịch vụ mới mà hai nền tảng này đã hoặc dự kiến triển khai trong tháng 5/2026. Song song với đó, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia gửi văn bản yêu cầu cung cấp thông tin tới các nền tảng số trung gian bán lẻ, tập trung làm rõ cơ sở xây dựng, lý do điều chỉnh, phương thức áp dụng và tác động thực tế của các chính sách phí mới tới người bán hàng cũng như toàn bộ môi trường cạnh tranh trong ngành.

Trường hợp thu hút sự chú ý đặc biệt của cơ quan quản lý là "Chương trình Duy trì hiển thị" do Shopee thiết kế, dự kiến chính thức triển khai từ ngày 29/5/2026. Theo cơ chế vận hành, chương trình tự động trích một tỷ lệ nhất định từ doanh thu đơn hàng thành công của người bán để nạp vào số dư tài khoản dịch vụ hiển thị trên nền tảng, từ đó duy trì hoạt động quảng bá và hiển thị sản phẩm. Mức áp dụng tiêu chuẩn được xác định ở 01% doanh thu đơn hàng thành công tính trước thuế giá trị gia tăng, trong khi người bán có thể tự điều chỉnh linh hoạt từ mức sàn 01% lên tới 50% tùy nhu cầu kinh doanh. Điều khiến nhiều người bán hàng bất ngờ nhất trong thiết kế chương trình là khoản tiền này bị khấu trừ trực tiếp trước khi doanh thu được chuyển vào tài khoản của người bán, có nghĩa là người bán không còn kiểm soát toàn bộ dòng tiền về tay mình trước khi quyết định phân bổ ngân sách quảng bá.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đánh giá đây là chính sách có khả năng tác động sâu rộng đến cộng đồng nhà bán hàng trên toàn nền tảng và yêu cầu Shopee rà soát toàn diện cơ sở áp dụng cũng như các hệ quả có thể phát sinh trước khi triển khai chính thức.

Ngày 27/5/2026, Công ty TNHH Shopee đã có văn bản báo cáo gửi Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia về kết quả rà soát nội bộ, trong đó doanh nghiệp chủ động đề xuất hoãn triển khai Chương trình Duy trì hiển thị. Shopee đồng thời xác nhận sẽ gửi thông báo chính thức về quyết định hoãn này tới toàn bộ người bán hàng trên nền tảng trong ngày 28/5/2026.

Quyết định hoãn triển khai của Shopee chỉ sau một ngày làm việc với cơ quan quản lý khẳng định vai trò thực chất của chính sách cạnh tranh trong việc kiểm soát hành vi định giá trên các sàn thương mại điện tử, khi áp lực từ cơ quan quản lý nhà nước buộc doanh nghiệp phải xem xét lại chính sách phí trước khi chính sách đó làm "méo mó" môi trường cạnh tranh trên thị trường.

Xét trên phạm vi toàn thị trường, chuỗi hành động giám sát của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trong tháng 5/2026 xác lập định hướng quản lý các nền tảng số trung gian bán lẻ trong giai đoạn tới. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tiếp tục tăng cường theo dõi, giám sát toàn diện việc xây dựng, điều chỉnh và áp dụng chính sách phí trên toàn thị trường, đồng thời yêu cầu Shopee, TikTok Shop và các doanh nghiệp liên quan cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu và giải trình về cơ sở xây dựng, căn cứ điều chỉnh, phương thức áp dụng, cơ chế thu phí cũng như tính hợp lý và minh bạch của từng chính sách phí.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia nêu rõ yêu cầu đối với tất cả các nền tảng số trung gian bán lẻ khi điều chỉnh chính sách phí phải bảo đảm tính minh bạch, tính hợp lý, không tạo ra gánh nặng bất hợp lý cho nhà bán hàng, không làm méo mó cạnh tranh và không gây ảnh hưởng tiêu cực đến người tiêu dùng. Cùng với đó, cơ quan này kêu gọi người bán hàng, tổ chức và cá nhân liên quan tiếp tục phối hợp cung cấp thông tin, phản ánh khách quan về những phát sinh trong quá trình hoạt động trên các sàn, đặc biệt các nội dung liên quan đến điều chỉnh và áp dụng các loại phí mới.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đồng thời đưa cả Shopee lẫn TikTok Shop vào diện giám sát thay vì xử lý từng trường hợp, thể hiện vai trò quản lý mang tính hệ thống đối với thị trường các nền tảng trung gian bán lẻ ngày càng nắm giữ vai trò chi phối trong chuỗi phân phối hàng hóa từ người sản xuất đến tay người tiêu dùng cuối tại Việt Nam.