Show 'Về đây bốn cánh chim trời' bị hủy: Khán giả mua vé có đòi lại được tiền?

Ngày 30/12, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Thị Thu Hà (Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Việt Education) để điều tra về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản".

Theo xác minh ban đầu, Công ty Ngọc Việt hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, giải trí, từ tháng 6 bắt đầu triển khai chương trình biểu diễn "Về đây bốn cánh chim trời", dự kiến diễn ra tối 28/12 tại Cung thi đấu điền kinh trong nhà (phường Từ Liêm, Hà Nội). Chương trình được quảng bá quy mô lớn, có nhiều nghệ sĩ tham gia và mở bán vé từ ngày 11/10 bằng nhiều hình thức.

Nguyễn Thị Thu Hà (Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Việt Education). Ảnh: CACC

Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác định dù biết rõ chương trình không đủ điều kiện tổ chức, Nguyễn Thị Thu Hà vẫn chỉ đạo tiếp tục bán vé, thu tiền khán giả và thông báo chương trình diễn ra đúng kế hoạch. Đến tối 28/12, khi khán giả đã vào khu vực tổ chức và chờ đợi, đại diện Công ty Ngọc Việt mới thông báo hủy show mà không có phương án xử lý, hoàn tiền rõ ràng, khiến nhiều người bức xúc và làm đơn trình báo cơ quan công an.

Dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Nguyễn Văn Nam - Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết, vụ việc Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Việt Education bị khởi tố liên quan đến chương trình nghệ thuật "Về đây bốn cánh chim trời" không chỉ là một sự cố hủy show thông thường, mà là một vụ án hình sự điển hình, đặt ra nhiều vấn đề pháp lý đáng chú ý về trách nhiệm của đơn vị tổ chức sự kiện và quyền lợi của người tiêu dùng.

Trước hết, cần phân biệt rõ bản chất pháp lý của vụ việc. Trong thực tiễn, việc một chương trình nghệ thuật bị hủy có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân: thời tiết, kỹ thuật, nghệ sĩ không thể tham gia hoặc các yếu tố bất khả kháng khác. Khi đó, quan hệ giữa ban tổ chức và khán giả chủ yếu là quan hệ dân sự - thương mại, được điều chỉnh bằng hợp đồng mua bán vé, điều khoản hoàn tiền và thỏa thuận giữa các bên. Tuy nhiên, với vụ việc này, cơ quan điều tra đã khởi tố bị can về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Điều đó cho thấy dấu hiệu pháp lý đã vượt ra ngoài khuôn khổ tranh chấp dân sự.

Yếu tố mấu chốt nằm ở hành vi bị cho là gian dối của đơn vị tổ chức. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, dù biết rõ chương trình không đủ điều kiện để tổ chức, ban tổ chức vẫn tiếp tục bán vé, thu tiền của khán giả, đến sát giờ diễn mới thông báo hủy và không có phương án hoàn tiền cụ thể. Nếu hành vi "biết không thể thực hiện nhưng vẫn thu tiền" được chứng minh, thì đây là dấu hiệu điển hình của thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản, yếu tố cấu thành tội lừa đảo.

Đêm nhạc "Về đây bốn cánh chim trời" gây bức xúc vì bị hủy đột ngột. Ảnh: N.T

Vậy trong bối cảnh này, khách mua vé có lấy lại được tiền hay không? Về nguyên tắc pháp luật, câu trả lời là có. Tuy nhiên, cách thức và lộ trình để lấy lại tiền không đơn giản như việc yêu cầu hoàn tiền từ một doanh nghiệp vi phạm hợp đồng. Khi vụ việc đã được xử lý theo con đường hình sự, số tiền vé mà khán giả đã nộp được xác định là tài sản bị chiếm đoạt trong vụ án. Người mua vé sẽ được xem xét với tư cách là bị hại hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử, cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm làm rõ tổng số tiền đã bị chiếm đoạt, danh sách những người bị hại và thiệt hại cụ thể của từng người. Khi vụ án được đưa ra xét xử, nếu bị cáo bị tuyên có tội, bản án sẽ kèm theo nghĩa vụ bồi thường, buộc hoàn trả số tiền đã chiếm đoạt cho các bị hại. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhất để khán giả có thể nhận lại tiền vé.

Tuy nhiên, trên thực tế, khả năng nhận lại đủ 100% số tiền còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Nếu cơ quan điều tra thu hồi được tiền, phong tỏa được tài khoản hoặc kê biên được tài sản của bị can, việc hoàn trả sẽ thuận lợi hơn. Ngược lại, nếu tài sản đã bị sử dụng hết, tẩu tán hoặc không còn khả năng thi hành án, việc bồi thường có thể kéo dài, thậm chí không thể thực hiện đầy đủ trong thời gian ngắn.

Để bảo vệ quyền lợi của mình, người mua vé không nên thụ động chờ đợi. Việc đầu tiên cần làm là chủ động gửi đơn trình báo hoặc đơn đề nghị tới cơ quan điều tra đang thụ lý vụ án, yêu cầu được công nhận là bị hại hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Kèm theo đó, khán giả cần cung cấp đầy đủ chứng cứ chứng minh việc mua vé và số tiền đã thanh toán, như vé giấy hoặc vé điện tử, sao kê chuyển khoản, hóa đơn, email hoặc tin nhắn xác nhận giao dịch. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan tố tụng xác định thiệt hại và đưa người mua vé vào danh sách được bồi thường.

Trong suốt quá trình tố tụng, người mua vé nên theo dõi thông tin từ cơ quan chức năng, tham gia làm việc khi được triệu tập và nêu rõ yêu cầu bồi thường. Sau khi bản án có hiệu lực, việc hoàn trả tiền sẽ được thực hiện thông qua cơ quan thi hành án dân sự. Trường hợp tài sản không đủ để bồi thường ngay, việc chi trả có thể được thực hiện theo tiến độ hoặc theo tỷ lệ, tùy thuộc vào kết quả thi hành án.

Một câu hỏi khác thường được đặt ra là có nên khởi kiện dân sự riêng để đòi tiền vé hay không? Trong bối cảnh vụ việc đã bị khởi tố hình sự, việc khởi kiện dân sự độc lập thường không mang lại hiệu quả, thậm chí có thể bị tòa án tạm đình chỉ để chờ kết quả giải quyết vụ án hình sự. Con đường phù hợp và tiết kiệm thời gian, chi phí nhất vẫn là tham gia vụ án hình sự với tư cách bị hại và yêu cầu bồi thường trong cùng một bản án.

Phúc Đức