Showbiz Việt: Khoảng trống quản trị rủi ro

Bê bối cá nhân, khủng hoảng tập thể

Sau thông tin ca sĩ - diễn viên Miu Lê (tên thật Lê Ánh Nhật) bị Công an TP Hải Phòng bắt giữ để điều tra hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, nhiều khán giả lo ngại cho số phận bộ phim Đại tiệc trăng máu 8 (đạo diễn Phan Gia Nhật Linh) có cô đóng chính.

Một cảnh trong bộ phim Đại tiệc trăng máu 8. ẢNH: ĐPCC

Sau 3 tuần công chiếu, phim hiện đạt doanh thu gần 33 tỷ đồng (theo thống kê của Box Office Vietnam). Nhiều ý kiến cho rằng đoàn phim có phần “may mắn” vì tác phẩm đã qua giai đoạn cao điểm phòng vé và đang ở cuối chu kỳ trụ rạp. Tuy nhiên, vòng đời 1 bộ phim ngoài doanh thu phòng vé nội địa, còn từ phát hành trực tuyến, khai thác quốc tế, quảng cáo thương hiệu tích hợp… Hiển nhiên, sự cố của một diễn viên đã gây ra những thiệt hại chưa thể đong đếm được.

Sự cố tương tự từng xảy ra với Chốt đơn (đạo diễn Bảo Nhân - Namcito). Khi Nguyễn Thúc Thùy Tiên vướng vòng lao lý, bộ phim đã phải tạm dừng ra rạp để dùng trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế toàn bộ hình ảnh của cô dẫn đến chi phí hậu kỳ đội lên, kế hoạch phát hành đảo lộn, chiến dịch truyền thông phải làm lại từ đầu... Kết quả, dù được kỳ vọng lớn nhưng phim lại trở thành một thất bại nặng nề với tổng doanh thu chỉ hơn 5 tỷ đồng.

Gần nhất, hàng loạt scandal cá nhân nghệ sĩ cũng đã gây tác động tiêu cực đến các dự án. Như đầu tháng 5, Hải Đăng Doo (Đỗ Hải Đăng) bị loại khỏi concert Sao nhập ngũ sau nghi vấn sử dụng bóng cười. Trước đó, một đêm nhạc có sự tham gia của Trung Quân Idol (Bùi Nguyễn Trung Quân) cũng bị hủy do vướng ồn ào hành hung một nữ bác sĩ.

Theo luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TPHCM, các vụ việc gần đây cho thấy rủi ro của một cá nhân đang ngày càng tác động mạnh đến cả một hệ thống đi kèm, từ ê kíp chương trình, nhà sản xuất, đến các nhãn hàng, đơn vị phát hành... “Với người nổi tiếng, sai lầm cá nhân rất dễ trở thành thiệt hại xã hội”, luật sư Hoàng Hà nhận định.

“Chữa cháy” là chưa đủ

Theo các chuyên gia, đã đến lúc ngành giải trí Việt Nam phải chuyển từ tư duy “chữa cháy” sang “quản trị rủi ro”. Điều đó đòi hỏi phải dự liệu từ trước: kiểm tra nhân thân, điều khoản đạo đức trong hợp đồng, quy trình xử lý khủng hoảng, phương án thay thế nghệ sĩ nếu xảy ra sự cố…

Luật sư Hoàng Hà cho rằng, hợp đồng với nghệ sĩ cần bổ sung các điều khoản về đạo đức nghề nghiệp, bảo vệ hình ảnh, nghĩa vụ thông báo khi phát sinh vụ việc pháp lý, quyền tạm dừng sử dụng hình ảnh, chấm dứt hợp tác và cơ chế bồi thường nếu hành vi của cá nhân gây thiệt hại. Nếu không có các điều khoản này, khi sự cố xảy ra, nhà sản xuất thường chỉ còn xử lý bằng cảm tính hoặc thương lượng trong thế bị động. “Quản trị rủi ro không phải để trừng phạt nghệ sĩ mà để bảo vệ công chúng, bảo vệ dự án và bảo vệ chính nghệ sĩ khỏi những sai phạm không thể cứu vãn”, luật sư Hoàng Hà nêu quan điểm.

Chuyên gia quản trị thương hiệu Lê Bá Hải Siêu cũng nêu đề xuất: quyền lợi nghệ sĩ nên được chia theo nhiều tầng: phí cố định, thưởng hiệu quả, thưởng quảng bá và quyền lợi hình ảnh; đồng thời có cơ chế tạm giữ hoặc hoàn trả nếu phát sinh rủi ro ảnh hưởng dự án. Việc thông báo sớm sự cố để phối hợp xử lý cũng cần được xem là nghĩa vụ bắt buộc. “Pháp luật là con đường, quy tắc ứng xử là lan can và biển báo, còn ý thức nghề nghiệp là tay lái. Khi trách nhiệm được phân tầng công bằng, dự án sẽ giảm bớt thiệt hại và nghệ sĩ cũng phải ý thức hơn với mỗi hành vi của mình”, chuyên gia Hải Siêu chia sẻ.

Từ các scandal thời gian qua, câu chuyện về trách nhiệm nghề nghiệp của nghệ sĩ cũng được đặt ra song song với quy tắc ứng xử và chế tài pháp luật. “Hãy xây dựng cho mình tư duy quản lý tài sản danh tiếng, đó chính là tài sản lớn nhất của nghệ sĩ. Lâu nay chúng ta chỉ nghĩ đến xây dựng danh tiếng mà quên mất quản trị rủi ro danh tiếng”, chuyên gia Lê Bá Hải Siêu nhấn mạnh.