Siết chặt hoạt động leo núi tự phát: Không đánh đổi an toàn lấy trải nghiệm

Du khách cần tuân thủ các quy định bảo đảm an toàn khi trải nghiệm hoạt động leo núi. Ảnh: Tổ Ong Adventure

Những sự cố không lường trước

Nhờ tính lan tỏa và kết nối của mạng xã hội, những năm gần đây, nhiều cung đường trekking vốn hoang sơ, ít người biết tới bỗng trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút du khách tìm đến khám phá. Tuy nhiên, trước một chuyến đi leo núi dã ngoại dài ngày, không phải ai cũng được chuẩn bị một thể lực tốt, được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và phương tiện cần thiết để tham gia hành trình, đặc biệt trong điều kiện địa hình hiểm trở, thời tiết phức tạp khiến không ít trường hợp đã gặp tai nạn khi khám phá núi rừng, hang động.

Điển hình, ngày 19-4-2026, một nam sinh 19 tuổi khi trekking tại khu vực núi Tam Đảo (tỉnh Phú Thọ) đã bị lạc trong quá trình di chuyển. Lực lượng chức năng phải huy động hơn 100 người tìm kiếm và tìm thấy nam sinh trong tình trạng tỉnh táo nhưng suy kiệt sau hơn 36 giờ bị mất liên lạc. Trước đó ngày 8-3-2026, tại Khu Du lịch quốc gia núi Bà Đen (tỉnh Tây Ninh), một du khách bị trượt chân, té ngã tại đoạn đường dốc khiến gãy xương đòn, mất khả năng tự di chuyển. Rất may nạn nhân đã được lực lượng cứu nạn, cứu hộ nhanh chóng tiếp cận, chuyển đến bệnh viện kịp thời.

Nhà sáng lập Tổ Ong Adventure (đơn vị chuyên tổ chức các tuyến tour trekking) Đinh Hoàng cho hay: “Việt Nam có tới ¾ diện tích là đồi núi, trải dài từ Bắc đến Nam với các hệ sinh thái hoàn toàn khác biệt. Ở các tỉnh miền núi phía Bắc là địa hình núi cao, miền Trung là hang động và miền Nam là rừng ngập mặn. Do đó, muốn đi khu vực nào, du khách đều cần phải tìm hiểu rất kỹ về địa hình, khí hậu.

Điểm đặc biệt lưu ý, rừng Việt Nam địa hình đồi dốc cao, tán lá dày, bị chia cắt mạnh bởi các dãy núi đá, tạo ra nhiều thung lũng và vực sâu tiềm ẩn nguy hiểm và rất dễ bị lạc. Theo kinh nghiệm của tôi khi đi leo núi, ngoài các thiết bị liên lạc hỗ trợ cần thiết, bắt buộc luôn phải có người địa phương, là những người am hiểu rừng, sống xung quanh rừng, xem rừng như nhà đi cùng”.

Nâng cao ý thức người tham gia

Sau những vụ việc đáng tiếc xảy ra, không ít “phượt thủ” giật mình vì đã từng trekking núi rừng với tâm thế chủ quan, không chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng. Có những người sau vài chuyến trekking đã tự tin tự lập nhóm “lên đường” mà không có hướng dẫn viên chuyên nghiệp hoặc không đăng ký với chính quyền địa phương. Hoặc có nhóm dù biết thời tiết xấu nhưng vẫn khởi hành với tâm lý “ăn may” để rồi những tấm ảnh trekking trong mùa mưa bão cũng nhận được “bão phản ứng” của cư dân mạng trước hành động “đi chơi đánh cược tính mạng”.

Chị Chu Bích Vân (phường Hà Đông, Hà Nội) cho biết: “Đoàn trekking Fansipan của tôi trước đây cũng có những bạn không luyện tập thể lực trước khi đi, kết quả mới chưa hết một ngày đã không leo nổi, khiến đoàn phải bố trí người đưa về. Những “phượt thủ” như vậy không chỉ gây nguy hiểm cho chính mình mà còn ảnh hưởng đến mọi người xung quanh. Tôi nghĩ rất cần nâng cao ý thức và trách nhiệm của mỗi người trong khi tham gia trekking. Thay vì chỉ đi leo núi với mục đích “bắt trend” hay “sống ảo”, cần trải nghiệm thiên nhiên với sự tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn của cơ quan chức năng và đơn vị tổ chức tour cũng như thực hiện các quy định bảo vệ môi trường, để bảo vệ chính mình và mọi người”.

Cùng quan điểm này, nhà sáng lập Tổ Ong Adventure Đinh Hoàng chia sẻ, đa phần người đi bị lạc là do chủ quan, không chuẩn bị đồ đạc và kiến thức đầy đủ, khi lạc đường thường bị hoảng loạn, mệt mỏi, mất sức, từ đó dễ bị phán đoán sai và gặp sự cố. “Nếu có tai nạn xảy ra sẽ để lại nhiều hậu quả như chính quyền địa phương phải huy động nhiều nhân lực, tốn thời gian, kinh phí cho công tác cứu nạn và khắc phục, ảnh hưởng đến thiên nhiên, thậm chí có thể khiến cung đường trekking bị đóng cửa, ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương và những đoàn du khách sau”, anh Đinh Hoàng bày tỏ.

Trước thực trạng trên, nhiều địa phương đã bắt đầu siết chặt công tác quản lý đối với các hoạt động leo núi tại những khu vực có địa hình phức tạp hoặc thuộc vùng rừng đặc dụng, rừng phòng hộ. Nhằm bảo đảm an toàn cho du khách và bảo vệ hệ sinh thái rừng, mới đây, tại các địa điểm thường được giới trẻ ưa chuộng như: Tam Đảo (tỉnh Phú Thọ), Bát Xát (tỉnh Lào Cai), Chư Yang Sin (tỉnh Đắk Lắk), Núi Chúa - Phước Bình (tỉnh Khánh Hòa)… đã ra thông báo nghiêm cấm tự ý tổ chức các hoạt động leo núi, trekking, hiking khi chưa khai báo, đăng ký với chủ rừng. Đồng thời, khuyến cáo người dân không thực hiện các hình thức trekking tự phát khi các tuyến chưa được mở cửa chính thức do tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn.

Về pháp lý, Nghị định số 146/2026/NĐ-CP ngày 6-5-2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp đã quy định rất rõ. Theo Điều 11 về sử dụng môi trường rừng trái quy định, với hành vi tổ chức tham quan, du lịch trong rừng mà không được phép của chủ rừng sẽ bị phạt tiền 4-6 triệu đồng, mức phạt 6-10 triệu đồng đối với hành vi tổ chức các dịch vụ du lịch, kinh doanh trong rừng mà không được phép của chủ rừng hoặc tổ chức nghỉ dưỡng, giải trí trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng.

Trekking, hiking là những hoạt động mang lại nhiều giá trị về sức khỏe, trải nghiệm và gắn kết với thiên nhiên. Tuy nhiên, để loại hình du lịch này phát triển bền vững, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tham gia. Chỉ khi an toàn được đặt lên hàng đầu, những hành trình khám phá mới thực sự trở thành những trải nghiệm đáng nhớ thay vì những cuộc phiêu lưu đầy rủi ro.