Siết chặt quản lý hoạt động thu mua thủy sản khai thác

Thu mua hải sản khai thác tại Cảng cá Hải Châu, phường Ngọc Sơn.

Khác với trước đây, sau chuyến khai thác, ngư dân, chủ tàu thường “lên cá” ở những bến truyền thống, thuận tiện, thì hiện nay việc giao thương được kiểm soát chặt chẽ qua hệ thống giám sát đa tầng; xuất bán sản phẩm tại các cảng cá chỉ định. Hiện nay, tỉnh Thanh Hóa có 4 cảng cá chỉ định: Hòa Lộc, Lạch Hới, Lạch Bạng và Hải Châu thực hiện kiểm tra, kiểm soát tàu cá và truy xuất nguồn gốc trên hệ thống eCDT. Tại các cảng cá lớn, không khí thu mua thủy sản trong những ngày đầu năm 2026 diễn ra hết sức khẩn trương nhưng trật tự. Không chỉ ngư dân, chủ tàu hối hả “lên cá” mà nhiều tiểu thương, chủ cơ sở hậu cần nghề cá cũng đến mua hàng, với sự an tâm khi sản phẩm đánh bắt được kiểm soát chặt chẽ.

Cập Cảng cá Hải Châu, phường Ngọc Sơn sau hàng chục ngày lênh đênh khai thác trên biển, ông Lê Xuân Biển, chủ tàu TH 92856-TS, trú tại thôn Thạch Bắc, xã Tiên Trang, cho biết: "Sau thời gian được lực lượng chức năng, địa phương tuyên truyền, chúng tôi hiểu được những lợi ích từ việc ghi nhật ký hành trình khai thác, cập bến, kiểm soát nguồn gốc thủy sản. Do đó, 100% các chuyến khai thác tàu của gia đình tôi luôn cập các cảng lớn theo quy định. Đồng thời, thực hiện đầy đủ các yêu cầu xuất - nhập cảng cũng như xuất trình nhật ký khai thác, nhờ đó sản phẩm được chứng nhận nguồn gốc, phù hợp với việc thu mua của những cơ sở, nhà máy lớn”.

Các ngành, địa phương ven biển đã tuyên truyền cho các cơ sở, doanh nghiệp thu mua thủy sản tham gia ký cam kết không thu mua hải sản từ các tàu cá “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép). Trước khi bốc dỡ hàng, chủ cơ sở thu mua phải đối chiếu nhật ký khai thác và mã số tàu cá trên hệ thống dữ liệu trực tuyến. Mọi lô hàng không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp đều bị từ chối cập cảng và xử lý theo quy định.

Để góp phần siết chặt quản lý thu mua hải sản khai thác theo quy định, ngành nông nghiệp và Ban Quản lý Cảng cá và Đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa đã triển khai thực hiện triệt để phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử. Thay vì các loại giấy tờ viết tay dễ bị tẩy xóa, các đầu mối thu mua hiện đã sử dụng mã QR để quản lý từng lô hàng. Theo thống kê, từ ngày 1/1/2026 đến ngày 16/1/2026, các cảng chỉ định của tỉnh đã có 1.110 lượt/823 tàu thực hiện xuất - nhập cảng trên hệ thống eCDT. Sản lượng thủy sản khai thác bốc dỡ qua cảng đạt 794 tấn.

Thông qua việc kiểm tra, đối soát về sản lượng, chủng loại, thời gian cập bến và số hiệu tàu khai thác được cập nhật ngay lập tức lên hệ thống quản lý của Chi cục Biển đảo và Thủy sản Thanh Hóa. Điều này giúp các cơ quan chức năng dễ dàng hậu kiểm và ngăn chặn tình trạng “hợp thức hóa” hồ sơ cho các loại thủy sản đánh bắt bất hợp pháp.

Ông Nguyễn Hữu Hoàng, Trưởng phòng Hành chính - Tổng hợp, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu thủy sản FXPT, phường Sầm Sơn, cho biết: “Hiện nay, các sản phẩm của công ty được nhiều quốc gia ưa chuộng, là bởi công ty đã chứng minh được nguồn gốc, xuất xứ của nguyên liệu sản xuất thông qua giấy xác nhận của ngành chức năng. Việc quản lý chặt chẽ về thủ tục ban đầu có gây chút khó khăn cho các chủ tàu, ngư dân nhưng về lâu dài, đây là cách duy nhất để hải sản Thanh Hóa có thể xuất khẩu sang các thị trường khó tính như EU, Mỹ với giá cao. Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ việc minh bạch hóa nguồn gốc".

Theo thống kê, tỉnh Thanh Hóa hiện có 6.214 phương tiện khai thác hải sản. Đến nay đã có 100% tàu đăng ký và được cập nhật lên Vnfishbase; 99,2% tàu thuyền được cấp phép khai thác. Việc lắp đặt, sử dụng thiết bị giám sát hành trình khi khai thác được thực hiện nghiêm, bảo đảm quy định. Nhờ đó, đến ngày 20/1, tỉnh Thanh Hóa đã hoàn thành 19/19 nhiệm vụ được giao trong chống khai thác IUU; không phát sinh tàu thuyền vi phạm, công tác thực thi pháp luật được tăng cường, đã kịp thời tổ chức xác minh, xử lý tàu mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép trên biển; tổ chức quản lý, giám sát chặt chẽ vị trí neo đậu, có hình ảnh đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động.

Ông Lê Văn Sáng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản Thanh Hóa cho biết: "Hiện nay, tỉnh Thanh Hóa đã và đang làm tốt công tác kiểm soát hoạt động bốc dỡ, thu mua, cung ứng dịch vụ hậu cần và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Đây là việc làm thiết thực để từng bước kiểm soát và thực hiện nghiêm quy định chống khai thác IUU hướng tới cùng cả nước gỡ thẻ vàng của EC trong năm 2026 và xây dựng ngành khai thác thủy sản minh bạch, phát triển bền vững".

Bài và ảnh: Lê Hòa