Siết chặt quản lý tàu cá, quyết tâm gỡ 'thẻ vàng' IUU

Hoạt động tuyên truyền chống khai thác IUU được đẩy mạnh tại các cảng cá ở Quảng Ngãi, góp phần nâng cao nhận thức của ngư dân

Kiểm soát chặt hoạt động tàu cá

Tại Cảng cá Tịnh Kỳ, các thủ tục xuất – nhập bến của tàu cá được kiểm soát chặt chẽ theo quy trình. Sau khi hoàn tất thủ tục tại cảng, nhiều tàu tiếp tục di chuyển đến Trạm Kiểm soát Biên phòng Sa Kỳ để kiểm tra hồ sơ, giấy tờ trước khi ra khơi.

Ngư dân Phạm Thượng Sanh (xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi) cho biết, việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và kiểm tra thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) đã trở thành quy trình bắt buộc trước mỗi chuyến biển.

“Trước khi đi biển, tôi luôn chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ và kiểm tra thiết bị VMS để đảm bảo hoạt động ổn định. Nếu không đáp ứng đủ điều kiện thì lực lượng chức năng sẽ không cho xuất bến. Ngư dân giờ hiểu rõ quy định chống khai thác IUU nên ai cũng muốn chấp hành tốt để sớm gỡ ‘thẻ vàng’, giúp nghề cá phát triển bền vững hơn”, ngư dân Sanh chia sẻ.

Sau gần 20 ngày khai thác tại ngư trường Trường Sa, tàu cá của ngư dân Trần Tấn Em (xã An Phú) cập cảng Tịnh Kỳ để bốc dỡ hải sản. Trước khi đưa sản phẩm lên bờ, chủ tàu phải hoàn tất các bước kiểm tra và xác nhận sản lượng theo quy định.

Theo ông Em, việc lắp đặt và duy trì thiết bị VMS 24/24 giờ khiến mọi hoạt động trên biển đều được theo dõi chặt chẽ. “Tàu đánh bắt ở đâu, ngư trường nào đều có thể xác định. Nếu vi phạm quy định thì khi về bờ sẽ bị xử lý ngay”, ông Em nói.

Theo Ban Quản lý cảng cá Tịnh Kỳ, để được ra khơi, tàu cá phải trải qua hai bước kiểm tra: từ Ban Quản lý cảng cá và lực lượng biên phòng. Trước khi xuất bến, ngư dân được nhắc nhở duy trì kết nối VMS liên tục; nếu thiết bị mất tín hiệu, thuyền trưởng phải báo ngay cho cơ quan chức năng và đưa tàu về bờ khắc phục.

Quản lý đội tàu là một trong những nội dung được đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu đặc biệt quan tâm. Vì vậy, dù tàu đang hoạt động trên biển hay neo đậu tại bờ, cơ quan chức năng đều phải xác định được vị trí và tình trạng hoạt động của từng tàu.

Đội tàu cá của ngư dân Quảng Ngãi được quản lý chặt chẽ nhằm phục vụ truy xuất nguồn gốc thủy sản và chống khai thác IUU

Lực lượng biên phòng tại Sa Kỳ đã triển khai các tổ công tác thường xuyên tuần tra, kiểm soát. Một tổ sử dụng ca nô tuần tra khu vực cửa biển và tuyến sông; tổ còn lại kiểm tra tại cảng cá nhằm đảm bảo mọi tàu ra vào đều được quản lý đầy đủ.

Song song với quản lý đội tàu, địa phương cũng tăng cường kiểm soát hoạt động tại các cảng cá – khâu then chốt trong truy xuất nguồn gốc thủy sản. Hiện toàn tỉnh có 5 cảng cá được chỉ định đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác.

Đáng chú ý, hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử eCDT đã được áp dụng đối với 100% tàu cá ra, vào cảng. Việc số hóa dữ liệu giúp minh bạch sản lượng khai thác, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý trong kiểm tra và chứng nhận nguồn gốc thủy sản theo yêu cầu của EC.

Khẩn trương chuẩn bị làm việc với đoàn thanh tra EC

Theo UBND tỉnh Quảng Ngãi, địa phương đã hoàn thành 19/19 nhiệm vụ theo chỉ đạo của Chính phủ Việt Nam về chống khai thác IUU. Phần lớn chủ tàu trên địa bàn đã tuân thủ nghiêm quy định, đặc biệt là việc bật và duy trì thiết bị VMS từ khi rời cảng đến khi cập cảng.

Hiện toàn tỉnh có 4.855 tàu cá, trong đó gần 3.000 tàu có chiều dài từ 15 m trở lên. 100% tàu cá đã đăng ký và được cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VnFishbase; 4.770 tàu đang hoạt động đã được cấp phép khai thác.

Từ đầu năm 2026 đến nay, các trạm kiểm soát biên phòng trên địa bàn đã ghi nhận 9.014 lượt tàu qua trạm, trong đó có 4.540 lượt tàu rời cảng và 4.474 lượt tàu cập cảng. Tổng sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng đạt khoảng 2.801 tấn.

Nhiều tàu cá ra vào cảng phục vụ hoạt động khai thác và bốc dỡ thủy sản tại Quảng Ngãi.

Theo kế hoạch, trong tháng 3.2026, đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu sẽ sang Việt Nam kiểm tra lần thứ 5 về công tác chống khai thác IUU. Trước đó, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã kí ban hành công điện yêu cầu các địa phương tập trung chuẩn bị, quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” đối với hải sản Việt Nam.

Thực hiện chỉ đạo này, Quảng Ngãi đang khẩn trương hoàn tất các phần việc còn lại. Trong đó, lực lượng biên phòng được yêu cầu tăng cường quản lý tàu cá ra vào cảng, kiểm soát chặt các khu vực bãi ngang, luồng lạch và hoạt động vận chuyển trên biển.

Bên cạnh đó, người đứng đầu chính quyền cấp xã, phường phải chịu trách nhiệm trực tiếp trong quản lý tàu cá tại địa phương; phối hợp với các cơ quan chuyên môn và lực lượng biên phòng xác định rõ tình trạng hoạt động của từng tàu.

Những nỗ lực đồng bộ từ chính quyền, lực lượng chức năng và cộng đồng ngư dân được kì vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU.

NHƯ ĐỒNG