Siết kiểm tra, chặn trục lợi quỹ bảo hiểm

Kịp thời thu hồi tiền hưởng sai

BHXH thành phố Hà Nội cho biết, trong 8 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã ban hành quyết định kiểm tra, kiểm tra chuyên ngành tại 1.331 đơn vị sử dụng lao động, cơ sở khám, chữa bệnh, đơn vị nội bộ và tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng.

Qua kiểm tra, cơ quan BHXH yêu cầu đóng, truy đóng BHXH, BHYT, BHTN cho 873 lao động chưa tham gia, tham gia chưa đầy đủ đối tượng, thiếu thời gian hoặc đóng chưa đúng mức quy định, với tổng số tiền đề nghị truy đóng 5,9 tỷ đồng. Đồng thời, yêu cầu truy giảm đối với 20 lao động đóng thừa thời gian, thừa mức, với số tiền 119,8 triệu đồng.

Đáng chú ý, qua kiểm tra, rà soát, BHXH thành phố Hà Nội phát hiện 552 lượt người hưởng chế độ BHXH, BHTN sai quy định, với tổng số tiền phải thu hồi về quỹ BHXH, BHTN 1,3 tỷ đồng.

Cán bộ BHXH thành phố Hà Nội tuyên truyền về chính sách pháp luật BHXH, BHYT tới người lao động. Ảnh: PV

Không chỉ dừng ở việc phát hiện và yêu cầu hoàn trả, BHXH Hà Nội đang triển khai cách làm mới trong phối hợp xử lý các trường hợp hưởng sai chế độ. Thực hiện chỉ đạo của BHXH thành phố, BHXH cơ sở Đông Anh đã thí điểm phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 7 - Hà Nội rà soát, xác định 8 trường hợp hưởng sai quy định, với tổng số tiền phải thu hồi 280.465.362 đồng. Đến nay, số tiền đã thu hồi đạt 95.095.530 đồng. Trong đó, 3/8 cá nhân đã khắc phục toàn bộ số tiền hưởng sai; 5/8 trường hợp còn lại đã khắc phục một phần và cam kết hoàn trả theo lộ trình.

Ngày 17-9-2026, Tòa án nhân dân Khu vực 6 thành phố Hà Nội đã xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với một giám đốc doanh nghiệp về tội “Gian lận BHXH”. Ảnh: PV

Cũng từ kết quả thí điểm tại Đông Anh, BHXH thành phố Hà Nội tiếp tục chỉ đạo BHXH các cơ sở phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân các khu vực triển khai rà soát trên toàn thành phố. Đây là một trong những giải pháp tăng cường phối hợp liên ngành, nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý và thu hồi các khoản hưởng sai, góp phần quản lý chặt chẽ quỹ BHXH, BHTN.

Chủ động nhận diện rủi ro, siết chặt kiểm tra

Để thu hồi số tiền hưởng chế độ BHXH, BHTN sai quy định, BHXH thành phố Hà Nội đã áp dụng nhiều giải pháp, như: Gửi văn bản trực tiếp đến người lao động, làm việc với đơn vị sử dụng lao động hiện tại, phối hợp với BHXH các tỉnh, thành phố để thu hồi, chuyển hồ sơ sang cơ quan tố tụng.

Cùng với xử lý các trường hợp đã phát sinh, BHXH thành phố Hà Nội đang chuyển mạnh sang phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các hành vi gian lận, trục lợi chính sách BHXH, BHYT.

Đại diện Viện KSND khu vực 5, BHXH cơ sở Long Biên và BHXH cơ sở Gia Lâm ký Quy chế phối hợp nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý các vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN. Ảnh: PV

Phó Giám đốc BHXH thành phố Hà Nội Vũ Đức Thuật cho biết, BHXH thành phố đã chỉ đạo BHXH các cơ sở và các phòng nghiệp vụ tiếp tục thực hiện nghiêm các quy trình nghiệp vụ về thu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT; chủ động nắm bắt tình hình, đối soát các trường hợp bất thường, có nguy cơ rủi ro trong hưởng BHXH, BHTN.

Cùng với đó, tăng cường kiểm tra chuyên ngành, kiểm tra đột xuất đối với những đơn vị, trường hợp có dấu hiệu vi phạm; kịp thời phát hiện hành vi lập hồ sơ giả, hồ sơ khống nhằm trục lợi chính sách. Các phần mềm nghiệp vụ tiếp tục được khai thác để hỗ trợ xét duyệt hưởng chế độ BHXH, thanh toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT, qua đó nâng cao khả năng kiểm soát ngay từ khâu giải quyết chế độ.

Đáng chú ý, việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ thông tin đang giúp công tác kiểm tra chuyển dần từ cách làm truyền thống sang chủ động nhận diện rủi ro. Thông qua đối soát dữ liệu, cơ quan BHXH có thể phát hiện những trường hợp có dấu hiệu bất thường, xác định nhóm có nguy cơ cao để tập trung kiểm tra, qua đó hạn chế kiểm tra dàn trải nhưng vẫn nâng cao hiệu quả phát hiện vi phạm.

Việc thường xuyên thống kê, phân tích và rà soát dữ liệu cấp giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH giúp cơ quan BHXH kịp thời nhận diện dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện vấn đề cần làm rõ, cơ quan BHXH sẽ phối hợp với Sở Y tế và các cơ quan liên quan kiểm tra, xác minh; trường hợp có vi phạm sẽ xử lý theo quy định, nếu có dấu hiệu tội phạm thì chuyển cơ quan điều tra xem xét.

Với cách tiếp cận này, công tác kiểm tra không chỉ tập trung vào việc “thu hồi sau vi phạm” mà từng bước hướng tới kiểm soát rủi ro ngay từ đầu. Mục tiêu là bảo đảm chính sách BHXH, BHTN được thực hiện đúng đối tượng, đúng quy định; kịp thời ngăn chặn hành vi gian lận, trục lợi, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người tham gia, góp phần bảo đảm an toàn, bền vững các quỹ bảo hiểm.