Siết quản lý, trả lại 'đúng vị thế' Di tích khởi nghĩa Bà Triệu

Chiều 5.1, ông Đầu Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa dẫn đầu đoàn công tác kiểm tra thực tế công tác quản lý, bảo vệ, khai thác và phát huy giá trị Di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu.

Hoạt động này nằm trong khuôn khổ thực hiện Kế hoạch 273/KH-UBND của UBND tỉnh, được ban hành nhằm cụ thể hóa kết luận của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường quản lý toàn diện đối với di tích đặc biệt này.

Ông Đầu Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa cùng đoàn công tác kiểm tra thực tế công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị Di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu

Theo báo cáo tại buổi làm việc, thời gian qua, Sở VHTTDL, Ban Quản lý Di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh, cùng UBND các xã Tân Ninh, Trung Chính, Mậu Lâm đã chủ động triển khai Kế hoạch 273 với tinh thần khẩn trương, đồng bộ.

Nhiều nội dung trọng tâm đã được thực hiện đúng tiến độ như tiếp nhận bàn giao di tích, kiện toàn bộ máy quản lý; phối hợp cắm mốc giới, khoanh vùng bảo vệ; rà soát, quản lý đất rừng phòng hộ theo quy định; tuyên truyền, vận động di dời các hộ cư trú trái phép, tháo dỡ ki-ốt kinh doanh sai phạm; dừng hoạt động các công trình tín ngưỡng xây dựng trái phép, tạm dừng đón khách tại Am Tiên để phục vụ chỉnh trang, tu bổ.

Cùng với đó, hồ sơ khoa học di tích được khảo sát, lập mới; tài sản, hiện vật, hạng mục công trình được kiểm kê, lập hồ sơ quản lý thống nhất.

Ban Quản lý Di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm đã tiếp nhận hiện trạng di tích Am Tiên, tổ chức vệ sinh môi trường, bố trí lực lượng túc trực, từng bước đưa công tác quản lý vào nền nếp.

Tại buổi làm việc, các đại biểu thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, vướng mắc còn tồn tại, đặc biệt là vấn đề xử lý các vi phạm tồn đọng nhiều năm, công tác quản lý đất đai, đất rừng phòng hộ và sự phối hợp giữa các địa phương trong khoanh vùng bảo vệ di tích.

Nhiều giải pháp cụ thể đã được đề xuất nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả Kế hoạch 273 trong thời gian tới.

Kết luận buổi kiểm tra, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đầu Thanh Tùng ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động của các sở, ngành, địa phương và sự đồng thuận của người dân trong quá trình triển khai kế hoạch.

Ông Đầu Thanh Tùng nhấn mạnh, Ban Quản lý Di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh, đơn vị chủ trì phải chịu trách nhiệm trước Ban Thường vụ Tỉnh ủy, tiếp tục chủ động tham mưu, đề xuất giải pháp với UBND tỉnh và các ngành chức năng để hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ được giao.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu trong thời gian tạm dừng đón khách, Ban Quản lý khẩn trương xây dựng phương án chỉnh trang không gian, cảnh quan di tích, bảo đảm vừa phục vụ nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân, vừa sẵn sàng đón khách trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội 2026.

Công tác đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm phải được đặt lên hàng đầu. Sau mùa lễ hội, cần hoàn thiện phương án tổng thể về tổ chức không gian tín ngưỡng, bãi đỗ xe, giao thông, trung chuyển… làm cơ sở xây dựng dự án trùng tu, tôn tạo di tích.

Đối với các địa phương liên quan, ông Đầu Thanh Tùng yêu cầu UBND các xã Tân Ninh, Trung Chính, Mậu Lâm thực hiện nghiêm trách nhiệm quản lý địa giới, đất đai trong phạm vi di tích; kiên quyết xử lý vi phạm, phối hợp hoàn thiện hồ sơ đất đai để thu hồi, cắm mốc theo đúng quy định pháp luật.

Sở Tài chính được giao hướng dẫn xác định hiện trạng và giá trị tài sản trên di tích để có phương án xử lý phù hợp. Các cơ quan báo chí tăng cường tuyên truyền nhằm tạo sự đồng thuận xã hội, giúp người dân hiểu rõ chủ trương, lộ trình chỉnh trang, bảo tồn di tích.

Trước đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Kế hoạch quản lý toàn diện Di tích khởi nghĩa Bà Triệu trên cơ sở Kết luận số 131-KL/TU ngày 25.12.2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy.

Nghinh môn - đền Nưa thuộc Di tích lịch sử - Danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu

Di tích gồm cụm núi Nưa - đền Nưa - Am Tiên, trải rộng trên địa bàn ba xã Tân Ninh, Trung Chính và Mậu Lâm, gắn liền với cuộc khởi nghĩa oanh liệt của Anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh năm 248, biểu tượng cho tinh thần quật cường, khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam thời kỳ Bắc thuộc. Năm 2009, di tích được xếp hạng Di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.

Tuy nhiên, nhiều năm qua, nơi đây tồn tại không ít bất cập như xây dựng trái phép, lấn chiếm không gian di tích, vi phạm quản lý đất rừng phòng hộ, thiếu minh bạch trong quản lý tài sản, nguồn thu chi… gây bức xúc dư luận và làm tổn hại giá trị nguyên gốc của di tích.

Kế hoạch của UBND tỉnh xác định rõ quan điểm “không hợp thức hóa sai phạm”, xử lý dứt điểm các tồn tại, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc chấn chỉnh khu vực Am Tiên - từng là “điểm nóng”.

Cùng với việc siết chặt quản lý, tỉnh Thanh Hóa hướng tới mục tiêu lâu dài là bảo tồn và phát huy giá trị Di tích khởi nghĩa Bà Triệu theo hướng bền vững, hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế - xã hội.

Toàn bộ tài sản, hiện vật, công trình tại di tích sẽ được kiểm kê, xác lập hồ sơ quản lý chặt chẽ; hoạt động thu, chi, công đức được minh bạch hóa; hệ thống camera giám sát được lắp đặt tại các khu vực cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý.

Với quyết tâm chính trị cao và cách làm bài bản, đồng bộ, việc lập lại kỷ cương trong quản lý Di tích khởi nghĩa Bà Triệu được kỳ vọng sẽ trả lại “đúng vị thế” cho một không gian lịch sử, văn hóa, tâm linh đặc biệt, xứng đáng với giá trị và niềm tự hào của xứ Thanh.

TRẦN HOÀNG