Siết vốn chủ sở hữu 20% với điện gió ngoài khơi: Lời giải cho bài toán dự án 'xí phần' và bảo vệ tài nguyên biển

* Bước đi này được kỳ vọng sẽ thanh lọc triệt để các nhà đầu tư "vốn mỏng", chấm dứt tình trạng găm giữ diện tích biển và mở đường cho dòng vốn đầu tư xanh chất lượng cao.

Chấm dứt thời nhà đầu tư "mượn hoa biếu Phật"

Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 272/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội về các cơ chế phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 (có hiệu lực từ 04/07/2026 đến hết 31/12/2030). Một trong những điểm nhấn thu hút sự chú ý đặc biệt của giới đầu tư là các điều kiện siết chặt về năng lực tài chính đối với doanh nghiệp tham gia điện gió ngoài khơi.

Theo đó, doanh nghiệp muốn được chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi bán điện lên hệ thống quốc gia bắt buộc phải có vốn chủ sở hữu không thấp hơn 20% tổng vốn đầu tư. Đối với 80% nguồn vốn còn lại, nhà đầu tư phải trình được cam kết tài trợ vốn bằng văn bản từ ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng.

Quy định này đóng vai trò như một "bộ lọc" tự nhiên. Việc yêu cầu 20% vốn chủ sở hữu sẽ loại bỏ ngay từ đầu các doanh nghiệp cơ hội, trông chờ hoàn toàn vào vốn vay thương mại để "xí phần" rồi bán lại dự án ăn chênh lệch – thực trạng từng gây nhức nhối và làm chậm tiến độ chuyển dịch năng lượng trong thời gian qua.

Ảnh minh họa, nguồn internet.

Sàng lọc nhà đầu tư ngay từ khâu khảo sát biển

Không chỉ siết ở khâu phê duyệt dự án, Nghị định 272/2026/NĐ-CP còn nâng chuẩn năng lực tài chính ngay từ bước xin giao khu vực biển để khảo sát. Cụ thể, đơn vị khảo sát phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu tương đương 1 tỷ đồng cho mỗi MW công suất đề xuất.

Bài toán nguồn vốn thực tế: Điều này đồng nghĩa, nếu một doanh nghiệp muốn đăng ký khảo sát vùng biển cho dự án công suất 1.000 MW (1 GW), doanh nghiệp đó phải chứng minh có ít nhất 1.000 tỷ đồng vốn chủ sở hữu. Trường hợp xin khảo sát nhiều dự án cùng lúc, hạn mức vốn sẽ được tính cộng dồn tương ứng với tổng công suất.

Để minh chứng năng lực tài chính, doanh nghiệp bắt buộc phải nộp Báo cáo tài chính 02 năm gần nhất đã kiểm toán hoặc Cam kết hỗ trợ tài chính từ công ty mẹ. Đồng thời, đơn vị khảo sát phải ký cam kết không yêu cầu hoàn trả chi phí khảo sát trong mọi trường hợp (ngoại trừ doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ). Quy định này buộc các nhà đầu tư phải tính toán kỹ lưỡng, tránh hiện tượng đăng ký diện tích khảo sát tràn lan rồi bỏ hoang.

Rõ ràng cơ chế hoàn trả chi phí cho Doanh nghiệp Nhà nước

Nghị định cũng quy định hành lang pháp lý minh bạch cho các Doanh nghiệp Nhà nước (SOE) nắm giữ 100% vốn điều lệ khi được giao thực hiện khảo sát phục vụ đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Theo đó, toàn bộ chi phí khảo sát và lập hồ sơ của SOE phải được kiểm toán độc lập trước khi thực hiện hoàn trả. Nếu SOE tiếp tục góp vốn cùng nhà đầu tư trúng thầu, các bên sẽ hoàn trả chi phí theo tỷ lệ góp vốn. Trường hợp SOE chỉ khảo sát để tổ chức đấu thầu, nhà đầu tư trúng thầu có trách nhiệm hoàn trả 100% chi phí kiểm toán cho SOE trước khi chính thức triển khai dự án.

Tác động tích cực tới hệ sinh thái Kinh tế Môi trường

Đánh giá dưới góc độ Kinh tế Môi trường, các quy định mới tại Nghị định 272/2026/NĐ-CP mang lại lợi ích kép:

Thứ nhất: Bảo vệ tài nguyên và không gian sinh thái biển: Không gian biển là tài nguyên quốc gia vô giá nhưng có hạn. Khảo sát điện gió ngoài khơi đụng chạm tới hệ sinh thái đáy biển, luồng hải sản và giao thông hàng hải. Siết tiêu chuẩn giúp giao biển cho đúng những chủ đầu tư thực sự có năng lực, giảm thiểu tác động tiêu cực tới môi trường sinh thái.

Thứ hai: Khai thông dòng vốn Xanh (Green Finance): Một môi trường pháp lý minh bạch với các chuẩn mực tài chính rõ ràng là chìa khóa để thu hút các tập đoàn năng lượng hàng đầu thế giới và khai thông nguồn tín dụng xanh, trái phiếu xanh quốc tế tài trợ cho mục tiêu Net Zero 2050 của Việt Nam.

Nghị định số 272/2026/NĐ-CP không chỉ là giải pháp quản lý hạ tầng năng lượng đơn thuần, mà là bước tiến lớn trong tư duy quản trị tài nguyên và môi trường đầu tư xanh. Việc sàng lọc gắt gao sẽ tạo dựng niềm tin cho thị trường, giúp Việt Nam nhanh chóng sở hữu những trang trại điện gió ngoài khơi hiện đại, cung cấp nguồn năng lượng sạch dồi dào cho nền kinh tế trong giai đoạn 2026 – 2030.