Siêu tên lửa Oreshnik - 'át chủ bài' răn đe của Nga và thông điệp gửi tới phương Tây

Khi Ukraine liên tục mở rộng các đòn tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào sâu trong lãnh thổ Nga, đánh trúng nhiều mục tiêu cách tiền tuyến hàng trăm km và gây áp lực lên hệ thống hậu cần, Moskva ngày càng đặt trọng tâm vào tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik trong các chiến dịch đáp trả.

Theo các chuyên gia phương Tây, việc Nga sử dụng Oreshnik không đơn thuần nhằm gia tăng sức công phá trên chiến trường mà còn hướng tới mục tiêu tạo sức ép tâm lý, tác động đến quá trình ra quyết định của NATO và các nước phương Tây đang hỗ trợ Ukraine.

Trong đòn đáp trả hồi tháng 5, Nga tiếp tục sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik. Đây là lần phóng thứ 3 được ghi nhận kể từ khi loại tên lửa này được đưa vào biên chế.

Mặc dù Oreshnik có khả năng mang cả đầu đạn thông thường và đầu đạn hạt nhân, nhiều chuyên gia phương Tây cho rằng loại tên lửa này chưa thể hiện được sức hủy diệt trên quy mô lớn như những tuyên bố trước đó của Nga.

Theo đánh giá của giới phân tích, điều đó có thể xuất phát từ việc Moskva đang ưu tiên sử dụng Oreshnik như một công cụ răn đe chiến lược hơn là vũ khí tạo bước ngoặt trên chiến trường.

Các bằng chứng kỹ thuật cùng những phân tích gần đây cho thấy vai trò chính của Oreshnik là gây ảnh hưởng tới tính toán quân sự của phương Tây, đồng thời củng cố hình ảnh sức mạnh quân sự của Nga trong nước.

Ông Steven Moore, nhà sáng lập Dự án Tự do Ukraine, nhận định rằng chỉ riêng việc Nga phóng một tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân vào Ukraine cũng đủ khiến các nhà hoạch định quân sự phương Tây phải cân nhắc kỹ lưỡng.

Theo ông Moore, mục tiêu của Oreshnik không phải tạo ra bước ngoặt quyết định trên chiến trường mà là phát đi tín hiệu răn đe hạt nhân đối với phương Tây nhằm làm giảm mức độ hỗ trợ dành cho Ukraine.

Đồng thời, những vụ phóng này cũng giúp Moskva thể hiện năng lực quân sự trước dư luận trong nước.

Nga cũng đưa ra quan điểm tương tự về mục đích sử dụng loại tên lửa này.

Trong cuộc gặp lãnh đạo các hãng thông tấn quốc tế ngày 4/6, Tổng thống Nga, ông Vladimir Putin, cho biết Moskva chưa sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik "một cách đầy đủ" trong các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine.

Theo ông Putin, các lần phóng Oreshnik được tiến hành để thu thập dữ liệu vận hành phục vụ cho các đợt triển khai trong tương lai, thay vì chỉ tập trung vào việc phá hủy mục tiêu.

Phân tích của Dallas Analytics cho thấy Oreshnik không phải là một thiết kế hoàn toàn mới. Hệ thống này dường như vẫn sử dụng kiến trúc dẫn đường có nguồn gốc từ thời Liên Xô, với thành phần cốt lõi là con quay hồi chuyển GU-503, một thiết kế xuất hiện từ thập niên 1970.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng Nga nhiều khả năng sẽ tiếp tục nâng cấp loại tên lửa này trong tương lai.

Oreshnik vẫn được đánh giá là một vũ khí đáng gờm nhờ khả năng mang đầu đạn hạt nhân, khả năng sống sót cao trước các đòn đánh chặn và có thể rút ngắn thời gian ra quyết định của NATO xuống chỉ còn vài phút.

Theo phía Ukraine, tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik đạt tốc độ tới 13.600 km/h, khiến việc phát hiện và đánh chặn trở thành thách thức rất lớn.

Nếu được trang bị đầu đạn hạt nhân, mức độ đe dọa của loại vũ khí này sẽ còn tăng lên đáng kể.

Ngoài tốc độ rất cao, Oreshnik còn được cho là sử dụng nhiều đầu đạn tách rời, giúp tăng khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ và tấn công đồng thời nhiều mục tiêu.

Chính những đặc điểm này khiến Oreshnik tiếp tục được xem là một trong những vũ khí chiến lược đáng chú ý nhất mà Nga đang sở hữu.