Siêu tổ hợp công nghiệp đường sắt 17.500 tỷ đồng tại Hà Nội: Mốc tiến độ quan trọng

Bộ Tài chính phải hoàn thành việc đánh giá và báo cáo Chính phủ về Đề án xây dựng Tổ hợp Công nghiệp đường sắt trước ngày 12/2/2026. Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu tự chủ trong ngành đường sắt với tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 17.500 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước.

Cấu trúc và quy mô dự án 17.500 tỷ đồng

Theo đề xuất của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), Tổ hợp Công nghiệp đường sắt đầu tiên của Việt Nam sẽ có quy mô khoảng 250ha, dự kiến đặt tại khu vực Chuyên Mỹ - Ứng Hòa (Hà Nội). Dự án được quy hoạch thành 25 phân khu chức năng, kết hợp giữa các cơ sở sản xuất, sửa chữa, chế tạo linh kiện với trung tâm thử nghiệm, vận hành và đào tạo nhân lực chuyên sâu.

Văn phòng Chính phủ đã truyền đạt yêu cầu của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà tới các Bộ, ngành liên quan để rà soát toàn diện đề xuất này. Các Bộ Xây dựng, Công Thương, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp cùng UBND TP. Hà Nội cần gửi ý kiến tổng hợp về Bộ Tài chính trước ngày 8/2 để đảm bảo khung thời gian báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 12/2.

Việt Nam xây dựng tổ hợp công nghiệp đường sắt nhằm hướng tới tự chủ về nguồn vật liệu. Ảnh minh họa

Lộ trình nội địa hóa và làm chủ công nghệ

Đích đến của dự án không chỉ dừng lại ở lắp ráp thông thường mà là xây dựng năng lực tự chủ toàn diện. Trong giai đoạn ngắn hạn, tổ hợp sẽ tiếp nhận chuyển giao công nghệ để lắp ráp đầu máy và toa xe cho đường sắt quốc gia (tốc độ dưới 200km/h) cùng các đoàn tàu phục vụ đường sắt đô thị.

Lộ trình phát triển được chia làm ba giai đoạn chiến lược:

Giai đoạn 2029–2031: Tập trung lắp ráp đầu máy điện, đầu máy năng lượng sạch và sản xuất toa xe khách tốc độ dưới 160km/h.
Giai đoạn 2032–2035: Mục tiêu làm chủ sản xuất toa xe và lắp ráp đầu máy điện với tỷ lệ nội địa hóa 30%. Riêng với đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, dự án đặt mục tiêu nội địa hóa 20%.
Tầm nhìn 2040–2050: Phấn đấu đạt mức nội địa hóa khoảng 80% đối với các đoàn tàu và vật tư phục vụ khai thác, vận hành.

Lộ trình phát triển đề án này được chia theo các mốc thời gian dài hạn. Ảnh minh họa

Giải quyết tình trạng lạc hậu của hạ tầng hiện hữu

Việc đầu tư siêu tổ hợp này được xem là cấp thiết khi ngành đường sắt đang đối mặt với tình trạng già hóa phương tiện nghiêm trọng. Hiện nay, hàng trăm đầu máy và hàng nghìn toa xe đã vận hành trên 40 năm, công nghệ lạc hậu gây rủi ro về an toàn. Trong khi đó, năng lực trong nước mới chỉ dừng lại ở mức sửa chữa và đóng mới toa xe thông thường.

Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt quốc gia tương lai sẽ bao gồm 25 tuyến với tổng chiều dài hơn 6.300km. Ước tính đến năm 2050, nhu cầu phương tiện lên tới gần 16.780 đầu máy và toa xe các loại, tạo ra thị trường sản xuất và lắp ráp trị giá hơn 251.000 tỷ đồng.

Đây được xem là phép thử cho quyết tâm xây dựng nền công nghiệp đường sắt tự chủ. Ảnh minh họa

Dự án Tổ hợp Công nghiệp đường sắt tại Ứng Hòa không chỉ là một khoản đầu tư hạ tầng mà còn là phép thử cho quyết tâm xây dựng nền công nghiệp đường sắt tự chủ của Việt Nam, tạo nền tảng để theo kịp các dự án đường sắt tốc độ cao và metro trong nhiều thập kỷ tới.

Tuệ Nhân