Siêu Trăng Sói cực hiếm, người Việt có thể ngắm từ chập tối

Trăng tròn tháng 1 còn được biết đến với tên gọi Wolf Moon (Trăng Sói) và đặc biệt hơn, đây là siêu Trăng thứ tư liên tiếp sau Trăng Thu hoạch tháng 10, Trăng Hải Ly tháng 11 và Trăng Lạnh tháng 12.

Tên gọi của các kỳ Trăng tròn bắt nguồn từ truyền thống rất lâu đời, thời con người chưa sử dụng lịch hiện đại. Ảnh: BBC

Nếu thời tiết thuận lợi với bầu trời quang đãng, người yêu thiên văn sẽ có cơ hội thưởng thức một trong những khoảnh khắc ngoạn mục nhất đầu năm khi những dải đèn trang trí Noel vừa được cất gọn.

Trong trường hợp bỏ lỡ, phải đến tháng 11 người xem mới có cơ hội tiếp tục chiêm ngưỡng Mặt Trăng lớn và sáng như vậy. Tuy nhiên, năm 2026 vẫn hứa hẹn đặc biệt khi tháng 5 sẽ có hai kỳ Trăng tròn, nâng tổng số trăng tròn trong năm lên 13 thay vì 12 như thông thường – một hiện tượng hiếm gặp.

Vì sao gọi là siêu Trăng?

Quỹ đạo của Mặt Trăng quanh Trái Đất không phải hình tròn hoàn hảo mà là hình elip, khiến khoảng cách giữa Mặt Trăng và Trái Đất thay đổi liên tục.

Khi ở điểm gần nhất, Mặt Trăng ở vị trí gọi là cận điểm – perigee. Nếu khoảnh khắc này trùng với kỳ Trăng tròn, chúng ta gọi đó là siêu Trăng (supermoon).

Mặt Trăng đến điểm gần Trái Đất nhất – gọi là cận điểm (perigee), và có lúc ở xa nhất – gọi là viễn điểm (apogee). Ảnh: NASA

Ở cận điểm, Mặt Trăng cách Trái Đất khoảng 363.200km, trong khi ở viễn điểm (apogee – điểm xa nhất) khoảng cách có thể lên tới 405.500km. Chính sự chênh lệch này khiến Mặt Trăng trông to và sáng hơn rõ rệt trên bầu trời đêm.

Mỗi năm thường chỉ có ba đến bốn siêu Trăng, không quá hiếm, nhưng bốn siêu Trăng liên tiếp như thời điểm này vẫn là điều khá đặc biệt và đáng chú ý.

Nguồn gốc tên gọi “Wolf Moon”

Tên gọi của các kỳ Trăng tròn bắt nguồn từ truyền thống rất lâu đời, thời con người chưa sử dụng lịch hiện đại. Chúng được đặt theo những dấu mốc tự nhiên, văn hóa hoặc mùa vụ, giúp đánh dấu sự chuyển giao thời gian trong năm.

Cũng giống như Hunter’s Moon (Trăng Thợ Săn), Harvest Moon (Trăng Thu Hoạch) hay Flower Moon (Trăng Hoa), Wolf Moon gắn liền với những câu chuyện cổ xưa, khi loài sói thường tru vang trong đêm đông, tượng trưng cho bản năng sinh tồn và nhịp điệu thiên nhiên giữa mùa lạnh giá.

Wolf Moon gắn liền với những câu chuyện cổ xưa, khi loài sói thường tru vang trong đêm đông. Ảnh: Shutterstock

Siêu Trăng Sói sẽ mọc vào thứ Bảy, ngày 3/1 và đạt độ tròn hoàn hảo vào lúc 17h02. Thời điểm Mặt Trăng gây ấn tượng mạnh nhất là khi nó nằm gần đường chân trời vào lúc Trăng mọc buổi tối, khi kích thước ảo giác khiến Mặt Trăng trông càng đồ sộ và cuốn hút hơn.

Sau Wolf Moon, năm 2026 sẽ tiếp tục có hai siêu Trăng nữa vào tháng 11 và tháng 12, cùng một kỳ “blue Moon” trong tháng 5.

Ngoài ra, người yêu bầu trời đêm cũng nên để ý đến mưa sao băng Quadrantids, đạt đỉnh vào ngày 3 và 4/1, hứa hẹn bổ sung thêm phần kỳ ảo cho bức tranh thiên văn đầu năm.

Nếu dự định ra ngoài chiêm ngưỡng hiện tượng thiên văn này, mọi người nên mặc đủ ấm vì nhiệt độ buổi tối sẽ giảm sâu, cộng thêm gió bắc mạnh khiến cái lạnh trở nên buốt giá hơn.

Siêu Trăng Sói không chỉ đơn thuần là một sự kiện thiên văn học. Với nhiều người, đó là khoảnh khắc mở màn năm mới bằng vẻ đẹp của vũ trụ, khi bầu trời mùa đông đột nhiên sáng rực, nhắc chúng ta về chu kỳ tự nhiên, về sự rộng lớn của không gian và sự kết nối giữa Trái Đất với người bạn đồng hành quen thuộc – Mặt Trăng.

Trong một năm hứa hẹn nhiều hiện tượng đặc biệt với tổng cộng 13 kỳ Trăng tròn, Wolf Moon trở thành lời chào đầu tiên đầy ấn tượng của năm 2026, mở ra hành trình mới của những đêm bầu trời rực sáng mà giới yêu thiên văn trên khắp thế giới sẽ không muốn bỏ lỡ.

Mẹo chụp ảnh siêu Trăng bằng điện thoại

Bạn không cần máy ảnh chuyên nghiệp. Điện thoại có camera tele đủ để ghi lại khoảnh khắc nếu áp dụng vài mẹo đơn giản:

1. Tắt đèn flash – flash không giúp gì khi chụp Mặt Trăng.

2. Chạm vào Mặt Trăng trên màn hình để lấy nét.

3. Giảm độ sáng (exposure) để tránh hiện tượng Mặt Trăng bị trắng xóa.

“Nếu điện thoại cho phép chỉnh ISO và khẩu độ, hãy đặt ISO thấp và khẩu độ rộng để hạn chế nhiễu và thu nhiều ánh sáng”, NASA gợi ý.

Một mẹo đặc biệt hữu ích: Hãy chụp khi Mặt Trăng vừa mọc lên, vì lúc đó bầu trời còn đủ sáng, độ tương phản vừa phải và dễ lấy nét hơn.

Hải Phong