Starlink của Elon Musk phải hạ độ cao hơn 4.400 vệ tinh sau cảnh báo đáng sợ của Trung Quốc

SpaceX thông báo sẽ tái cấu hình chòm sao vệ tinh Internet Starlink bằng cách hạ thấp quỹ đạo của hơn 4.400 vệ tinh trong suốt năm 2026, chỉ ít lâu sau khi Bắc Kinh tuyên bố dự án này đặt ra những “thách thức về an toàn và an ninh”.

Động thái này nhằm di chuyển các vệ tinh tới những vùng quỹ đạo ít bị ùn tắc hơn bởi rác vũ trụ và các chòm sao vệ tinh đang được lên kế hoạch, qua đó giảm nguy cơ va chạm và giúp vệ tinh có thể rơi khỏi quỹ đạo nhanh hơn khi kết thúc vòng đời.

Thông báo được đưa ra sau khi một đại diện giấu tên của Trung Quốc chỉ trích chòm sao vệ tinh do SpaceX của ông Elon Musk phát triển tại một cuộc họp không chính thức của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, cho rằng mạng lưới này chiếm dụng quá nhiều tài nguyên quỹ đạo chung và làm gia tăng nguy cơ tai nạn trong không gian.

“Starlink đang bắt đầu một đợt tái cấu hình quy mô lớn đối với chòm sao vệ tinh của mình, tập trung vào việc nâng cao an toàn không gian”, ông Michael Nicolls, Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật của Starlink, viết trên mạng xã hội hôm 2/1.

Ông Nicolls cho biết độ cao quỹ đạo của các vệ tinh hiện bay ở khoảng 550 km sẽ được hạ xuống còn khoảng 480 km trong suốt năm 2026, một quá trình liên quan tới việc điều chỉnh quỹ đạo của hơn 4.400 vệ tinh.

“Hạ thấp quỹ đạo sẽ giúp nén các quỹ đạo của Starlink và cải thiện an toàn không gian theo nhiều cách”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh rằng “số lượng mảnh vỡ không gian và các chòm sao vệ tinh dự kiến hoạt động dưới độ cao 500 km thấp hơn đáng kể, qua đó làm giảm tổng xác suất xảy ra va chạm”.

Các vệ tinh Internet quỹ đạo Trái Đất thấp thường được phóng lên độ cao khoảng từ 500 km đến 1.200 km. Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) hoạt động ở độ cao khoảng 400 km, trong khi trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc bay ở độ cao từ 340 km đến 450 km.

Ông Nicolls cho biết việc hạ thấp quỹ đạo còn mang lại lợi ích là giảm hơn 80% thời gian suy giảm quỹ đạo tự nhiên – tức thời gian để một vật thể trên quỹ đạo rơi trở lại Trái Đất – trong giai đoạn cực tiểu của chu kỳ Mặt Trời, dự kiến rơi vào khoảng năm 2030.

Mặt Trời hoạt động theo chu kỳ khoảng 11 năm, trong đó cường độ hoạt động ảnh hưởng đến mật độ của tầng khí quyển phía trên của Trái Đất. Trong giai đoạn cực tiểu Mặt Trời, mật độ khí quyển giảm xuống, khiến thời gian suy giảm quỹ đạo của vệ tinh kéo dài hơn.

“Các vệ tinh Starlink có độ tin cậy cực cao, với chỉ hai vệ tinh ‘chết’ trong tổng số hơn 9.000 vệ tinh đang hoạt động. Tuy nhiên, nếu một vệ tinh gặp sự cố trên quỹ đạo, chúng tôi muốn nó rơi khỏi quỹ đạo càng nhanh càng tốt”, ông Nicolls nói.

Trong bài đăng, ông cũng cho biết việc hạ thấp quỹ đạo các vệ tinh Starlink sẽ được “phối hợp chặt chẽ” với các cơ quan quản lý và các nhà khai thác khác, cũng như với Bộ Tư lệnh Không gian Mỹ – đơn vị chịu trách nhiệm về các hoạt động quân sự của Bộ Quốc phòng Mỹ trong không gian.

“Những biện pháp này sẽ tiếp tục cải thiện độ an toàn của chòm sao vệ tinh, đặc biệt trước các rủi ro khó kiểm soát như những thao tác cơ động hoặc các vụ phóng không được phối hợp từ những nhà khai thác vệ tinh khác”, ông nói.

Tại cuộc họp không chính thức do Nga khởi xướng vào tháng trước, đại diện Trung Quốc cho rằng sự mở rộng nhanh chóng của “một số” chòm sao vệ tinh Internet đang đặt ra “những rủi ro nghiêm trọng”, đồng thời cảnh báo khả năng vệ tinh bị các tổ chức khủng bố, lực lượng ly khai sử dụng, cũng như phục vụ cho hoạt động trinh sát quân sự.

Đại diện này chỉ rõ Starlink, cho rằng “những chòm sao như vậy làm quá tải tài nguyên tần số – quỹ đạo [được tất cả các vệ tinh trên quỹ đạo chia sẻ cho liên lạc và vận hành] và làm gia tăng đáng kể nguy cơ va chạm”.

Người này cũng dẫn lại một sự cố xảy ra vào tháng 12, khi một vệ tinh Starlink bị vỡ tung trên quỹ đạo trong một tai nạn hi hữu, cùng hai sự cố riêng biệt vào năm 2021 khi các vệ tinh Starlink thực hiện những “tiếp cận nguy hiểm” với trạm vũ trụ Thiên Cung, buộc con tàu phải cơ động tránh né.

Mạng lưới vệ tinh Internet Starlink đặt mục tiêu có hơn 42.000 vệ tinh trên quỹ đạo khi hoàn tất. Mỗi vệ tinh được thiết kế để hoạt động trong khoảng 5 năm trước khi được chủ động đốt cháy trong khí quyển Trái Đất.

Theo trang Space.com, trong nửa đầu năm 2025, các vệ tinh Starlink – được thiết kế để tự động tránh va chạm – đã thực hiện tới 145.000 lần cơ động né tránh nguy cơ đâm va.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang xây dựng các chòm sao vệ tinh Internet của riêng mình, bao gồm mạng Guowang (Quốc mạng) và mạng băng thông rộng Qianfan (Thiên phàn) do chính quyền Thượng Hải hậu thuẫn, với mục tiêu triển khai mỗi mạng hơn 10.000 vệ tinh.

Theo SCMP

Huyền Chi