Sinh ra trong gia đình 10 người con, cậu bé nghèo vươn lên thành giáo sư

Khám phá đột phá của giáo sư Omar Yaghi có thể mang lại năng lượng sạch cho toàn thế giới. Ảnh: Đại học California, Berkeley.

Tuổi thơ của ông Omar Yaghi (61 tuổi) bắt đầu trong một gia đình đông con ở Amman (Jordan). Ông lớn lên trong hoàn cảnh thiếu thốn điện, nước máy và nhiều điều kiện sinh hoạt cơ bản.

Cha ông vừa nuôi gia súc vừa bán thịt ở Amman để kiếm tiền nuôi gia đình.

Có thời điểm, cả gia đình có 10 người con sống chung với gia súc, chỉ ngăn cách nhau bằng những bao thức ăn.

Cuộc sống thiếu thốn khiến việc học tập của một đứa trẻ trở thành thử thách lớn. Tuy nhiên, ông may mắn khi cha mẹ luôn ưu tiên cho giáo dục. Cha mẹ ông dành tất cả những gì kiếm được để cho con cái được đến trường, đảm bảo chúng có một tương lai tốt đẹp hơn.

Về phía mình, ông Yaghi sớm bộc lộ sự tò mò với thế giới xung quanh. Khi mới 10 tuổi, một lần tình cờ bước vào thư viện ở trường, ông bị thu hút khi nhìn thấy những hình vẽ về cấu trúc phân tử.

"Lúc đó, tôi chưa hiểu về những cấu trúc phức tạp ấy, nhưng nghĩ rằng mình đã khám phá ra điều gì đó mà chưa ai từng thấy", ông nhớ lại.

Những quan sát của ông dần trở thành niềm say mê, định hướng cuộc đời.

"Tôi nghĩ mình quan sát nhiều hơn những đứa trẻ khác. Tôi khá trầm lặng, thích quan sát, không tham gia vào các trò chơi cùng lũ trẻ hàng xóm. Tôi chỉ muốn ở trong nhà", ông nói.

Năm 15 tuổi, ông được cha đưa sang Mỹ. Một cậu bé lớn lên trong hoàn cảnh nghèo khó, lại gần như không biết tiếng Anh, Yaghi phải theo học các khóa tiếng Anh trước khi theo đuổi con đường học đại học.

Năm 1983, ông học Đại học bang New York tại Albany.

"Tôi yêu thích hóa học. Khi chuyển đến Albany, tôi lập tức bắt tay vào nghiên cứu. Cùng lúc, tôi thực hiện 3 dự án với 3 giáo sư khác nhau. Tôi không thích học trên lớp nhưng yêu thích phòng thí nghiệm", ông chia sẻ.

Để trang trải cuộc sống, ông vừa học vừa làm những công việc tay chân như đóng gói, sắp xếp trong cửa hàng tạp hóa, lau dọn nhà cửa, theo News berkeley.

Sau khi tốt nghiệp đại học, ông tiếp tục theo đuổi bằng Tiến sĩ bằng học bổng tại Đại học Harvard. 

Năm 1992, ông làm việc với tư cách là trợ lý giáo sư tại Đại học bang Arizona. Ông giảng dạy và nghiên cứu tại nhiều trường đại học danh tiếng trước khi gia nhập Đại học California, Berkeley. Từ năm 2012, ông là giáo sư hóa học tại Đại học California, Berkeley. 

Từ cậu bé nghèo ở Jordan, ông từng bước trở thành một nhà khoa học hàng đầu và đạt giải Nobel Hóa học 2025.

"Tôi cảm thấy như mình đã chuyển từ cảnh thiếu thốn sang sung túc nhờ khoa học. Đó thực sự là vẻ đẹp của việc theo đuổi nghiên cứu khoa học và cống hiến hết mình cho khoa học", ông chia sẻ.

Điều đặc biệt trong câu chuyện của Yaghi là những thiếu thốn thời thơ ấu dường như đã góp phần định hình hướng nghiên cứu mà ông theo đuổi sau này.

“Hồi nhỏ, nhà tôi chỉ có nước sinh hoạt mỗi tuần 1 lần, đôi khi 2 tuần mới có 1 lần. Mỗi khi nghe tin nước sắp về, mọi người đều vội vàng đi hứng nước”, ông chia sẻ.

Trải nghiệm ấy thôi thúc Yaghi nghiên cứu các vật liệu MOFs với kỳ vọng góp phần giải quyết tình trạng khan hiếm nước, hướng tới mục tiêu giúp mọi người có thể chủ động tạo ra nguồn nước cho mình.

Hiện, ông Yaghi là người đứng đầu viện nghiên cứu hóa học và vật liệu AI tại Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc.