Tuyên truyền chính sách vùng đồng bào: Cần nói đúng ngôn ngữ, đúng kênh, đúng người

Tuyên truyền chính sách cần đúng người tại chỗ, đúng ngôn ngữ và kênh gần dân, không chỉ dựa vào kênh số. Ảnh: Anh Hữu Nghị

Báo cáo giám sát số 589/BC-HĐDT16 ngày 30/9/2026 của Hội đồng Dân tộc ghi nhận, công tác thông tin, tuyên truyền về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã được các bộ, ngành, địa phương quan tâm, từng bước đổi mới về nội dung và phương thức.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Kế hoạch truyền thông về Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 tại Quyết định số 3282/QĐ-BNNMT ngày 17/8/2026, làm cơ sở định hướng công tác truyền thông trong cả nước. Trung ương Đoàn phát huy hệ thống báo chí, cổng thông tin điện tử và các nền tảng truyền thông số để tuyên truyền chủ trương, chính sách, đồng thời giới thiệu, nhân rộng các mô hình, cách làm hay và gương điển hình.

Tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các địa phương chú trọng phát huy vai trò người có uy tín, gắn với phổ biến, giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý và biểu dương điển hình tiên tiến. Theo Hội đồng Dân tộc, công tác tuyên truyền đã từng bước gắn với vận động nhân dân, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, khuyến khích tinh thần tự lực, hạn chế tư tưởng trông chờ, ỷ lại. Một số nơi đã bước đầu vận động người dân chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp.

Địa bàn rộng hơn, cán bộ vẫn mỏng

Tuy nhiên, báo cáo chỉ rõ hiệu quả tuyên truyền tại cơ sở chưa đồng đều. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều nơi có địa bàn rộng, dân cư phân tán. Tại Báo cáo số 368/BC-UBND ngày 9/9/2026, UBND tỉnh Khánh Hòa phản ánh việc tuyên truyền, vận động người dân sau sáp nhập xã gặp khó khăn do quy mô địa bàn và dân số tăng, trong khi đội ngũ cán bộ còn mỏng. Từ thực tế này, Hội đồng Dân tộc cho rằng nội dung và phương thức truyền thông cần phù hợp hơn với đặc điểm địa bàn, ngôn ngữ, văn hóa và khả năng tiếp cận thông tin ở cơ sở.

Khoảng cách số là một rào cản khác. Báo cáo ghi nhận hạ tầng, nhân lực công nghệ thông tin ở nhiều xã, nhất là địa bàn đặc biệt khó khăn, còn hạn chế. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào các kênh truyền thông số để đưa chính sách đến với đồng bào. Hội đồng Dân tộc đề nghị xây dựng bộ chỉ tiêu theo dõi khoảng cách số, mức độ kết nối và khả năng sử dụng dịch vụ công số của cấp xã, làm căn cứ để có giải pháp phù hợp.

Truyền thông gắn với quyền lợi của người dân

Hội đồng Dân tộc nhấn mạnh yêu cầu đổi mới truyền thông theo hướng gắn trực tiếp với quyền lợi, điều kiện và quy trình tiếp cận chính sách. Như vậy, người dân không chỉ biết chủ trương mà còn biết mình được hưởng gì, cần làm gì và liên hệ ở đâu. Tại vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn và khu vực biên giới, Hội đồng đề nghị ưu tiên sử dụng người có uy tín, ngôn ngữ và kênh truyền thông phù hợp, đồng thời công khai đầu mối tiếp nhận, xử lý phản ánh về việc chậm hỗ trợ, bỏ sót đối tượng hoặc vướng thủ tục. Trong bối cảnh hợp nhất các chương trình mục tiêu quốc gia, các chính sách chuyển tiếp cũng cần được công khai, hướng dẫn dễ hiểu để tránh tâm lý lo ngại của người dân.

Truyền thông hiệu quả cần đội ngũ cán bộ cơ sở đủ năng lực. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt Khung chương trình bồi dưỡng, tập huấn triển khai Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 tại Quyết định số 2679/QĐ-BNNMT ngày 9/7/2026. Trong tháng 6 và tháng 7/2026, Bộ đã tổ chức 18 lớp tập huấn cho khoảng 17.000 cán bộ các cấp. Tuy vậy, qua rà soát, Hội đồng Dân tộc nhận thấy nội dung tập huấn giữa các cơ quan còn dàn trải, chưa gắn với từng vị trí việc làm ở cơ sở.

Hội đồng Dân tộc đề nghị chuyển mạnh sang đào tạo theo quy trình công việc thực tế, ưu tiên cán bộ cấp xã ở vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn và biên giới. Cùng với đó là xây dựng bộ quy trình mẫu, hồ sơ mẫu và bộ câu hỏi - đáp thống nhất, cập nhật ngay khi chính sách thay đổi. Theo Hội đồng Dân tộc, đội ngũ cán bộ cấp xã ở vùng đồng bào phải am hiểu địa bàn, nắm vững chính sách và làm tốt công tác tuyên truyền, vận động. Mục tiêu của tập huấn phải là rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm sai sót, chứ không chỉ hoàn thành số lớp học hay số người tham dự.