Sinh viên lan tỏa ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Thái

Thông qua tái hiện nghi lễ, giới thiệu phong tục và tổ chức trải nghiệm, sinh viên Hà Nội góp phần tuyên truyền, vận động gìn giữ bản sắc văn hóa Thái Đen.

Những bộ áo Cóm, khăn Piêu, món xôi ngũ sắc hay nghi lễ cúng tại cây thiêng của người Thái Đen được giới thiệu sinh động tại chương trình “Sắc Thái Mùa Ban”, diễn ra ngày 14/11 tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Từ những hoạt động trải nghiệm gần gũi, chương trình góp phần đưa các giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với sinh viên, đồng thời lan tỏa ý thức trân trọng, gìn giữ bản sắc dân tộc. Tái hiện nghi lễ, giới thiệu giá trị văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Tòng Văn Thiên trực tiếp thực hành nghi lễ Đông Xên tại sự kiện.

Nghệ nhân Tòng Văn Thiên trực tiếp thực hành nghi lễ Đông Xên tại sự kiện.

Tái hiện nghi lễ, giới thiệu giá trị văn hóa truyền thống

Chương trình do tập thể lớp Văn hóa Dân tộc 29A, Khoa Quản lý Văn hóa và Nghệ thuật tổ chức, tập trung giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái Đen tại Điện Biên. Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày hiện vật hay giới thiệu phong tục, Ban tổ chức lựa chọn tái hiện một phần nghi lễ Đông Xên - nghi lễ cúng tại cây thiêng trong lễ hội Xên Bản, Xên Mường, qua đó giúp người tham dự tiếp cận sâu hơn với đời sống tín ngưỡng của cộng đồng.

Trong văn hóa người Thái Đen, lễ hội Xên Bản, Xên Mường là sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống có ý nghĩa quan trọng. Nghi lễ thể hiện lòng biết ơn đối với thần linh, tổ tiên đã khai phá, che chở cho bản mường, đồng thời gửi gắm mong ước về cuộc sống bình an, mùa màng tươi tốt và sự đoàn kết của cộng đồng.

Việc lựa chọn Đông Xên làm nội dung trọng tâm xuất phát từ mong muốn giới thiệu những giá trị văn hóa có chiều sâu, giúp người trẻ hiểu hơn về tín ngưỡng và triết lý sống hài hòa với thiên nhiên của đồng bào. Thông qua hình thức sân khấu hóa, những nội dung vốn có thể còn xa lạ với công chúng được chuyển tải bằng hình thức trực quan, tạo điều kiện để người xem quan sát, tìm hiểu và cảm nhận.

Để bảo đảm tính chính xác trong quá trình tái hiện, BTC đã nghiên cứu các công trình dân tộc học, văn hóa học và tư liệu về phong tục, tập quán của người Thái Đen tại Điện Biên. Đồng hành cùng sinh viên là TS. Vũ Thị Uyên và TS. Nguyễn Anh Cường, giảng viên Khoa Quản trị Du lịch và Ngôn ngữ Quốc tế, với vai trò cố vấn chuyên môn.

Đặc biệt, BTC đã kết nối, tham vấn trực tiếp nghệ nhân Tòng Văn Thiên (người trực tiếp nắm giữ các bài cúng và nghi thức hành lễ cổ truyền) cùng cô Lường Thị Thiện (người có uy tín trong cộng đồng địa phương) tại xã Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên.

Nghệ nhân Tòng Văn Thiên đã từ Điện Biên về Hà Nội hướng dẫn, hỗ trợ sinh viên và trực tiếp thực hành nghi lễ Đông Xên tại sự kiện. Sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm của những người am hiểu văn hóa bản địa giúp sinh viên có thêm cơ sở để xây dựng nội dung giới thiệu, tránh cách tiếp cận hời hợt đối với một sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống.

Chia sẻ về chủ đề chương trình, em Phạm Hà Dương, Trưởng BTC cho biết lớp lựa chọn văn hóa Thái Đen tại Điện Biên bởi đây là cộng đồng có bề dày lịch sử, sở hữu kho tàng phong tục, tập quán và tín ngưỡng phong phú. Trong đó, lễ hội Xên Bản, Xên Mường và nghi lễ Đông Xên thể hiện rõ những giá trị tinh thần, quan niệm sống và sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên.

Bên cạnh nghi lễ Đông Xên, chương trình thiết kế ba không gian trải nghiệm gồm trưng bày sản phẩm truyền thống, ẩm thực và trò chơi dân gian. 

Khơi dậy trách nhiệm của người trẻ trong bảo tồn di sản

Chương trình nghệ thuật, giao lưu văn hóa “Sắc màu bản Thái” do các em sinh viên thể hiện.

Chương trình nghệ thuật, giao lưu văn hóa “Sắc màu bản Thái” do các em sinh viên thể hiện.

Theo Hà Dương, điều BTC mong muốn gửi gắm là sự trân trọng, kế thừa và lan tỏa các giá trị di sản văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số trong đời sống đương đại. Việc giới thiệu văn hóa không chỉ nhằm giúp công chúng biết đến một phong tục hay nghi lễ mà còn hướng tới nâng cao nhận thức về trách nhiệm bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc.

Khi được trực tiếp tham gia các hoạt động như tung quả còn, thưởng thức xôi ngũ sắc hay theo dõi nghi lễ Đông Xên, người trẻ sẽ có điều kiện cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp và chiều sâu nhân văn trong văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số. Từ sự thấu hiểu, tình yêu và niềm tự hào đối với bản sắc dân tộc có thể được khơi dậy, góp phần hình thành ý thức trách nhiệm trong việc kế thừa và lan tỏa di sản.

TS. Vũ Thị Uyên, giảng viên hướng dẫn tự hào cho biết, thông qua quá trình chuẩn bị và tổ chức chương trình, sinh viên không chỉ được trải nghiệm thực tế, nâng cao năng lực chuyên môn mà còn có cơ hội tìm hiểu sâu hơn, thêm yêu và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Tôi tin rằng, khi có hiểu biết, tình yêu và niềm tự hào về văn hóa dân tộc, các bạn trẻ sẽ chủ động hơn trong việc bảo tồn, phát huy và lan tỏa những giá trị ấy bằng những cách thức sáng tạo, phù hợp với đời sống hiện đại.

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/sinh-vien-lan-toa-y-thuc-gin-giu-ban-sac-van-hoa-dan-toc-thai-2575390.html