Sinh viên tá hỏa phát hiện dữ liệu cá nhân bị phơi bày trên mạng

Dữ liệu cá nhân bị phát tán theo cách không ngờ

Những ngày gần đây, trên các diễn đàn sinh viên và mạng xã hội xuất hiện hàng loạt bài đăng cảnh báo về tình trạng thông tin cá nhân bị lộ lọt trên các nền tảng chia sẻ tài liệu trực tuyến. Chỉ cần nhập mã số sinh viên hoặc họ tên lên công cụ tìm kiếm, nhiều người phát hiện dữ liệu của mình đang nằm trong các tệp tài liệu được đăng tải công khai.

Nguyễn Hoàng Huy, sinh viên năm thứ ba Học viện Báo chí và Tuyên truyền, cho biết bản thân không khỏi hoang mang khi thử tra cứu mã số sinh viên của mình trên mạng.

“Ban đầu mình chỉ tò mò làm theo bài viết hướng dẫn trên mạng xã hội. Nhưng khi kết quả hiện ra, mình thực sự giật mình vì trong đó có cả danh sách lớp học, email trường và một số thông tin cá nhân của mình. Mình không hề đăng tải những tài liệu đó lên bất kỳ nền tảng nào”, Huy chia sẻ.

Nhiều sinh viên bất ngờ khi phát hiện thông tin cá nhân và dữ liệu học tập xuất hiện công khai trên các nền tảng chia sẻ tài liệu trực tuyến. Ảnh:MK

Theo ghi nhận của phóng viên, nhiều tài liệu xuất hiện trên các nền tảng chia sẻ học liệu được tải lên bởi chính người dùng nhằm đổi lấy quyền truy cập hoặc tải xuống các tài liệu khác. Trong quá trình này, không ít sinh viên vô tình đăng tải các file bài tập nhóm, báo cáo thực hành, danh sách lớp, bảng điểm hoặc tài liệu nội bộ mà không kiểm tra kỹ nội dung bên trong.

Không chỉ vậy, một số tài liệu học tập vốn được lưu hành trong phạm vi lớp học hoặc nhà trường cũng bị đưa lên môi trường công cộng mà không có sự đồng ý của những người liên quan.

Nguyễn Diệu Thúy, sinh viên Học viện Tòa án cho biết, tôi từng phát hiện tên mình xuất hiện trong một danh sách điểm danh được chia sẻ công khai mà bản thân không hề biết cho đến khi được 1 người bạn chia sẻ lại.

Theo nhiều sinh viên, điều khiến họ lo lắng không chỉ là việc tên tuổi bị xuất hiện trên internet mà còn là khả năng các dữ liệu này bị thu thập, lưu trữ và khai thác cho nhiều mục đích khác nhau trong tương lai.

Thực tế cho thấy, một số tài liệu được đăng tải công khai còn chứa đầy đủ họ tên, ngày sinh, mã số sinh viên, địa chỉ email, lớp học, số điện thoại, kết quả học tập hay thông tin tham gia các hoạt động ngoại khóa. Khi những dữ liệu này được các công cụ tìm kiếm lập chỉ mục, việc tiếp cận trở nên vô cùng dễ dàng.

Nguyễn Thị Quỳnh Như, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho biết, sau khi kiểm tra thông tin của mình trên mạng thì nhận ra nhiều tài liệu học tập cũ của lớp vẫn đang tồn tại công khai.

“Mình nghĩ nhiều sinh viên chưa nhận thức hết mức độ nghiêm trọng của việc chia sẻ tài liệu. Chỉ cần một file Excel hoặc một bản PDF được đăng tải mà không xóa thông tin cá nhân, dữ liệu của cả lớp có thể bị đưa lên mạng trong nhiều năm”, Như cho biết.

Bài học bảo vệ bản thân trên không gian số

Nhiều chuyên gia về an toàn thông tin cho rằng, điều đáng lo ngại không nằm ở từng mẩu dữ liệu riêng lẻ mà ở việc những thông tin này có thể bị ghép nối thành một hồ sơ cá nhân tương đối đầy đủ.

Nhiều sinh viên bày tỏ lo ngại nguy cơ bị giả mạo danh tính, bị sử dụng thông tin để đăng ký tài khoản trực tuyến hoặc trở thành mục tiêu của các hình thức lừa đảo tinh vi. Đặc biệt, khi các dữ liệu như email trường học, số điện thoại, mã số sinh viên và kết quả học tập xuất hiện cùng lúc, việc xây dựng các kịch bản tiếp cận nạn nhân trở nên dễ dàng hơn.

Nguyễn Thu Nga, sinh viên Trường Đại học Thương Mại Hà Nội cho biết, sau sự việc lộ lọt thông tin đã chủ động rà soát lại các tài khoản cá nhân và thay đổi mật khẩu. “Mình nghĩ nhiều bạn trẻ vẫn còn khá chủ quan với những thông tin như mã số sinh viên hay email trường. Chỉ đến khi tự tìm thấy dữ liệu của mình trên mạng mới nhận ra việc bảo vệ thông tin cá nhân quan trọng đến mức nào”, Nga nói.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân đang trở thành kỹ năng thiết yếu đối với sinh viên trong môi trường học tập số hiện nay. Ảnh:MK

Theo ghi nhận của phóng viên, không ít sinh viên sau khi phát hiện dữ liệu bị công khai đã chủ động liên hệ các nền tảng lưu trữ để yêu cầu gỡ bỏ tài liệu, đồng thời kiểm tra lại các tài khoản trực tuyến nhằm hạn chế rủi ro phát sinh.

Theo TS. Lê Thị Ninh Thuận, giảng viên chính Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, trong bối cảnh học tập trực tuyến và chia sẻ tài liệu ngày càng phổ biến, sinh viên cần cẩn trọng hơn với các dấu vết số của mình. Trước khi đăng tải bất kỳ tài liệu nào lên môi trường mạng, cần kiểm tra kỹ nội dung, xóa các thông tin cá nhân không cần thiết và không tự ý chia sẻ bài giảng, tài liệu học tập khi chưa có sự đồng ý của giảng viên hoặc những người liên quan. "Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng là một kỹ năng quan trọng của công dân số hiện nay", TS. Thuận cho biết.

Trao đổi với phóng viên, ông Ngô Tuấn Anh, Trưởng ban An ninh dữ liệu, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia cho rằng, sinh viên cần thay đổi thói quen sử dụng dữ liệu trên môi trường số. Theo ông, trước khi đăng tải bất kỳ tài liệu nào lên internet, người dùng cần kiểm tra và loại bỏ các thông tin định danh cá nhân không cần thiết.

Ông Tuấn Anh cảnh báo, khi họ tên, mã số sinh viên, email trường học, số điện thoại hay thông tin học tập xuất hiện cùng lúc trên mạng, các đối tượng xấu có thể lợi dụng để dựng hồ sơ cá nhân, thực hiện các hình thức lừa đảo giả danh nhà trường, giảng viên, đơn vị tuyển dụng hoặc thu thập dữ liệu phục vụ những mục đích trái phép.

“Đừng nghĩ mã số sinh viên, email trường học hay danh sách lớp là những dữ liệu vô hại. Khi đã xuất hiện trên môi trường công cộng, chúng có thể bị sao chép, lưu trữ và khai thác theo nhiều cách khác nhau”, ông Tuấn Anh khuyến cáo.

Trong bối cảnh học tập và làm việc ngày càng gắn liền với môi trường số, việc tự bảo vệ dữ liệu cá nhân đang trở thành một kỹ năng không thể thiếu đối với sinh viên. Chỉ một thao tác chia sẻ thiếu cẩn trọng cũng có thể khiến những thông tin tưởng chừng bình thường trở thành mắt xích trong các vụ việc lừa đảo hoặc xâm phạm quyền riêng tư sau này.