Smartphone dưới 10 triệu đồng có nguy cơ biến mất vì cơn khát linh kiện AI toàn cầu

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ thay đổi cách con người tương tác với công nghệ mà còn đang tái định hình toàn bộ chuỗi cung ứng phần cứng toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất từ tổ chức nghiên cứu công nghệ Omdia, phân khúc smartphone có giá dưới 400 USD (khoảng 10 triệu đồng) đang đứng trước nguy cơ "tuyệt chủng". Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc các trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI đang tiêu thụ lượng lớn linh kiện bộ nhớ, đẩy giá thành sản xuất điện thoại lên mức chưa từng có.

Cơn khát RAM cho hạ tầng AI và hệ lụy đến thị trường di động

Trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn, đòi hỏi năng lực xử lý và dung lượng bộ nhớ cực kỳ khổng lồ. Việc đầu tư mạnh mẽ vào các máy chủ AI đã tạo ra một cuộc cạnh tranh khốc liệt về nguồn cung RAM trên toàn thế giới. Theo phân tích, các nhà sản xuất chip nhớ đang ưu tiên cung ứng cho các đối tác hạ tầng đám mây và trung tâm dữ liệu vì biên lợi nhuận cao hơn, khiến lượng linh kiện dành cho thiết bị di động trở nên khan hiếm.

Ông Zaker Li, chuyên gia phân tích tại Omdia, chỉ ra một thực trạng đáng lo ngại: chi phí bộ nhớ dành cho các mẫu điện thoại dưới 400 USD đã gần như tăng gấp đôi trong giai đoạn từ quý III/2025 đến quý I/2026. Đối với những thiết bị ở phân khúc trung cấp và cận cao cấp (trên 400 USD), mức tăng này thậm chí còn vượt ngưỡng 100%. Đây là một cú sốc lớn đối với biên lợi nhuận vốn đã mỏng của các dòng máy giá rẻ.

Chi phí bộ nhớ trên điện thoại dưới 400 USD đã tăng gần gấp đôi trong vài tháng. Ảnh: PhoneArena

Áp lực đè nặng lên các thương hiệu smartphone Trung Quốc

Phân khúc smartphone giá rẻ và tầm trung vốn là địa bàn thống trị của các thương hiệu Trung Quốc như Oppo, Vivo, Honor, Xiaomi và Transsion. Khi chi phí linh kiện cốt lõi tăng mạnh, các hãng này buộc phải đứng trước những lựa chọn khắc nghiệt: hoặc tăng giá bán sản phẩm, hoặc cắt giảm các thông số kỹ thuật khác để bù đắp chi phí.

Tuy nhiên, theo ông Li, dư địa để cắt giảm chi phí ở các bộ phận như màn hình, cảm biến hình ảnh hay mô-đun tần số vô tuyến hiện không còn nhiều. Nếu tiếp tục cắt giảm, chất lượng sản phẩm sẽ xuống mức không thể chấp nhận được đối với người tiêu dùng. Ngược lại, nếu tăng giá, nhu cầu thị trường có thể sụt giảm nghiêm trọng. Điều này dẫn đến kịch bản nhiều hãng sản xuất có thể quyết định ngừng phát triển hoàn toàn các dòng smartphone giá rẻ để tập trung vào phân khúc cao cấp hơn.

Sự phân hóa rõ rệt giữa các phân khúc thị trường

Trong khi phân khúc phổ thông gặp khó, các mẫu smartphone siêu cao cấp có giá từ 1.000 USD trở lên như iPhone 17 Pro Max hay Samsung Galaxy S26 Ultra vẫn được dự báo sẽ duy trì sức mua ổn định. Nhóm khách hàng ở phân khúc này thường ít chịu tác động bởi biến động chi phí sản xuất và có xu hướng ưu tiên các tính năng công nghệ mới nhất bất chấp giá thành.

Dưới đây là bảng so sánh xu hướng dự báo thị trường smartphone trong thời gian tới:

Ông Francisco Jeronimo, Phó Chủ tịch phụ trách thiết bị khách hàng toàn cầu của IDC, nhận định rằng nếu chi phí bộ nhớ chiếm tới một nửa giá thành của một chiếc điện thoại có giá 150 USD, việc duy trì kinh doanh dòng sản phẩm đó sẽ không còn mang lại hiệu quả kinh tế. Một số nhà sản xuất thậm chí đã bắt đầu tính đến phương án rút lui khỏi các thị trường có sức mua thấp.

Tương lai nào cho người dùng smartphone phổ thông?

Với tình hình hiện tại, Omdia dự báo thị trường smartphone toàn cầu trong năm nay sẽ giảm khoảng 12% so với năm 2025. Người dùng thuộc nhóm ngân sách hạn chế sẽ là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Thay vì nâng cấp máy mới, nhiều người được dự báo sẽ kéo dài vòng đời sử dụng của thiết bị hiện có hoặc tìm đến thị trường máy cũ.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn tối màu. Các chuyên gia dự báo tình trạng khan hiếm RAM có thể bắt đầu được cải thiện vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028. Đây là thời điểm mà tốc độ mở rộng hạ tầng AI được kỳ vọng sẽ chậm lại, đồng thời các nhà sản xuất linh kiện sẽ kịp điều chỉnh quy mô sản xuất để đáp ứng nhu cầu của cả hai thị trường: máy chủ AI và thiết bị di động cá nhân. Cho đến lúc đó, người dùng phổ thông có lẽ phải chấp nhận thực tế rằng kỷ nguyên của những chiếc smartphone cấu hình tốt, giá rẻ đang dần khép lại.