Sợ cảnh thất nghiệp, dân văn phòng TP.HCM đổ xô làm affiliate

Hoạt động chia sẻ liên kết sản phẩm tạo thu nhập cho một số nhân viên văn phòng. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Minh Trang (25 tuổi, phường Cát Lái, TP.HCM) bắt đầu làm affiliate (tiếp thị liên kết) với sự tò mò. Nhân sự trong ngành truyền thông thấy nhiều KOL, KOC kiếm tiền từ công việc này, nên muốn thử sức từ năm 2024.

Cô tự tìm hiểu, mở tài khoản, kiểm tra hoa hồng mà sàn TMĐT trả cho mỗi sản phẩm và theo dõi quy trình Shopee gửi thù lao cho mình. Với những sản phẩm như quần áo, mỹ phẩm mà cô từng chia sẻ, tỷ lệ hoa hồng trải từ 3% đến hơn 20%.

Như vậy, Minh Trang chỉ có thể kiếm từ vài nghìn đồng đến 30.000 đồng, tùy giá trị cụ thể của sản phẩm. Nửa đầu năm nay, cô chứng kiến thu nhập đến từ hoạt động này đạt mức cao nhất, tổng cộng hơn 600.000 đồng.

Nhiều nhân viên văn phòng thử sức với hoạt động affiliate, gia tăng nguồn thu từ vòng tròn bạn bè, đồng nghiệp. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Không chỉ Minh Trang, nhiều nhân viên văn phòng thừa nhận bị cuốn vào làn sóng affiliate. Phần lớn cho biết bắt đầu vì tò mò, muốn thử sức với hoạt động gia tăng thu nhập mới. Vì không coi đây là công việc chính, dân công sở chưa thực sự đầu tư thời gian, công sức vào hoạt động tiếp thị liên kết, chỉ muốn kiếm thêm đôi chút trong thời gian rảnh.

Số tiền thu về vì thế vẫn ở mức thấp so với những cá nhân thực hiện hoạt động này một cách chuyên nghiệp như KOL, KOC. Tuy nhiên, dân công sở vẫn đánh giá đây là hoạt động có tiềm năng nếu chịu khó đầu tư, chuyên nghiệp hóa. Một số thậm chí coi đây là phương án kiếm tiền dự phòng nếu thất nghiệp.

Affiliate là nguồn kiếm thêm của dân công sở

Theo báo cáo Tiếp thị liên kết năm 2025 của ACCESSTRADE, thị trường tiếp thị liên kết tại Việt Nam tăng trưởng gấp 30 lần từ năm 2022 đến năm 2024, đạt giá trị từ 700 triệu USD đến 1 tỷ USD. ACCESSTRADE nhận định rằng thị trường đang trải qua giai đoạn chuyển đổi lớn do sự thay đổi trong hành vi người tiêu dùng và sự phát triển của công nghệ số.

Các nền tảng video ngắn như TikTok, Instagram Reels và YouTube Shorts dẫn đầu làn sóng tiếp thị mới, giúp tăng cường sự tương tác của người dùng và cải thiện tỷ lệ chuyển đổi.

Chỉ riêng Shopee, tiếp thị liên kết đóng góp khoảng 30% tổng doanh thu của nền tảng này. Năm 2025, Meta và Shopee công bố bộ công cụ mới giúp nhà sáng tạo nội dung gắn link affiliate trong bài đăng, thúc đẩy doanh số bán hàng theo thời gian thực và gia tăng doanh thu mà không cần rời Facebook. Đây được xem là bước tiến lớn của thương mại mạng xã hội tại Việt Nam.

Còn theo thông tin do TikTok Shop công bố vào tháng 7, số lượng nhà sáng tạo nội dung tiếp thị liên kết tham gia livestream bán hàng trên nền tảng này tăng gấp đôi trong năm 2025. Lượng video ngắn gắn giỏ hàng ghi nhận tăng trưởng 45% so với năm 2024.

Số liệu cho thấy sự ưa chuộng của người tiêu dùng Việt với thương mại khám phá. Trong đó, nội dung đóng vai trò đắc lực trong khơi gợi nhu cầu, cung cấp thông tin và xây dựng niềm tin trước quyết định mua sắm.

Minh Trang kiếm được hơn 600.000 đồng từ hoạt động affiliate từ đầu năm đến nay. Ảnh: NVCC.

Đối với Minh Trang, cô chủ yếu chia sẻ liên kết sản phẩm cho bạn bè, đồng nghiệp có nhu cầu mua sắm. Trang thường được mọi người tin tưởng hỏi ý kiến khi mua quần áo, sản phẩm chăm sóc da hoặc mỹ phẩm, nhanh chóng tận dụng cơ hội này để làm affiliate.

Nữ nhân viên văn phòng có một nhóm chat với đồng nghiệp trong công ty phục vụ mục đích tư vấn tiêu dùng. Không chỉ Minh Trang kiếm hoa hồng, người mua cũng có thể sử dụng thêm mã giảm giá khi mua hàng thông qua liên kết mà cô chia sẻ.

“Dù số tiền nhận được từ sàn TMĐT không nhiều, tôi vẫn làm cho vui, nhiều đồng nghiệp gọi tôi là ‘KOC nội bộ’. Vì giới thiệu cho người quen, tôi chỉ chọn các sản phẩm uy tín đã sử dụng, không thể vì một liên kết mà mất đi mối quan hệ”, Trang chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Tương tự, nhân viên marketing Minh Anh (27 tuổi, phường Xuân Hòa, TP.HCM) bắt đầu làm affiliate trên sàn TMĐT Shopee từ đầu năm ngoái, song song với công việc văn phòng. Cô nhận thấy mình chưa tận dụng tài khoản MXH có hơn 5.000 lượt theo dõi để kiếm thêm thu nhập.

Nữ nhân viên công sở thử sức với tiếp thị liên kết theo nhiều cách khác nhau, chủ yếu bình luận “dạo” trên mạng xã hội Threads và các hội nhóm Facebook.

Thời điểm ban đầu, Minh Anh khá hào hứng và đặt kỳ vọng lớn vào công việc tay trái này. Sau giờ hành chính, cô tích cực online và tư vấn sản phẩm cho người tiêu dùng trên mạng xã hội. Minh Anh thường chia sẻ trải nghiệm cá nhân với mong muốn người dùng nhấn vào liên kết đã gửi.

“Tôi không công khai nhưng cũng không giấu việc làm affiliate với lãnh đạo, đồng nghiệp”, nhân viên văn phòng này chia sẻ, cho biết vẫn sử dụng tài khoản chính để bình luận trên mạng xã hội. Theo quan sát, cô gần như là người duy nhất ở công ty thực hiện công việc này.

Minh Trang chủ yếu tư vấn, giới thiệu các sản phẩm thời trang, làm đẹp cho đồng nghiệp, bạn bè. Ảnh: NVCC.

Khó kiếm nhiều, phát sinh nghĩa vụ thuế

Tuy nhiên, Minh Anh cũng phải đối mặt với khó khăn khi làm tiếp thị liên kết. Dần dần, cô nhận ra hoa hồng mỗi sản phẩm không quá cao và tỷ lệ người dùng truy cập link thấp. Người dùng mạng xã hội khó đặt niềm tin vào người lạ, đồng thời có nhiều sự lựa chọn, phản ánh mức độ cạnh tranh cao trên thị trường.

Vì vậy năm ngoái, Minh Anh chỉ kiếm được vỏn vẹn 500.000 đồng từ hoạt động này. Khi thấy thu nhập không đạt kỳ vọng, cô dần lười hơn, chỉ thỉnh thoảng mới thả liên kết sản phẩm trong các hội nhóm.

“Tôi coi như kiếm thêm đôi ba ly cà phê mỗi tháng”, Minh Anh chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Minh Anh vẫn duy trì công việc văn phòng, chưa đầu tư nhiều vào hoạt động affiliate, song nhận thấy tiềm năng ở lĩnh vực này. Ảnh: NVCC.

Dù chưa thực sự đầu tư thời gian, công sức vào hoạt động affiliate, dẫn đến số tiền kiếm được “chẳng đáng là bao”, Minh Anh vẫn duy trì, coi đây là phương án dự phòng. Nếu rơi vào cảnh thất nghiệp, cô dự tính làm affiliate chuyên nghiệp, bắt đầu xây dựng kênh cá nhân, tham gia các nền tảng khác như TikTok Shop, Shopify hay Amazon.

Với kinh nghiệm hơn 5 năm trong lĩnh vực tiếp thị - quảng cáo, Minh Anh tự tin có thể phát triển nội dung bán hàng một cách bài bản hơn. Nhìn chung, nhân viên văn phòng 27 tuổi này vẫn nhận thấy đây là lĩnh vực tiềm năng, có dư địa cho mình trong tương lai.

Trong khi đó, vấn đề của Minh Trang chỉ xuất hiện khi mùa quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đến. Lúc đó, cô mới nhận ra khoản thu nhỏ này cũng phát sinh nghĩa vụ thuế, phải loay hoay giải quyết giấy tờ.

Trước đó, nữ nhân viên văn phòng chỉ có một nguồn thu duy nhất từ công ty, thường ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán hộ. Từ năm ngoái, Trang đưa ra quyết định tự quyết toán.

Cô làm việc trực tiếp với sàn TMĐT, được chỉ dẫn đăng ký nhận chứng từ khấu trừ thuế TNCN qua biểu mẫu (form) do Shopee cung cấp. Theo tìm hiểu của cô, 10% hoa hồng được khấu trừ từ nguồn không phải số thuế cuối cùng phải nộp.

Vì vậy, Minh Trang phải chờ đầy đủ chứng từ của sàn, nộp cho cơ quan thuế, rồi mới biết số tiền phải nộp thêm hoặc được hoàn lại. Quá trình quyết toán và nộp thuế không khó khăn, song có thể suôn sẻ, thuận lợi hơn nếu cô trang bị kiến thức từ trước.

“Với bạn bè, đồng nghiệp chuẩn bị làm affiliate, tôi chỉ khuyên tìm hiểu kỹ về thủ tục đăng ký, nộp thuế, tránh rơi vào tình huống bị động”, Trang nói.

Từ ngày 1/7, Nghị định số 253/2026/NĐ-CP có hiệu lực, bổ sung quy định về xác định bản chất thu nhập của cá nhân để áp dụng phương pháp tính thuế phù hợp. Đối với cá nhân làm dịch vụ, freelancer, affiliate, KOL/KOC và các hoạt động tương tự, việc đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai sẽ là căn cứ quan trọng để xác định đúng chính sách thuế áp dụng.

Thứ nhất, nếu cá nhân cung cấp dịch vụ nhưng không đăng ký kinh doanh hoặc không đăng ký thuế, thu nhập có thể được cơ quan thuế xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công, tùy thuộc vào bản chất của giao dịch. Khi đó, thu nhập có thể phải áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần, với mức thuế suất cao nhất là 35%.

Thứ hai, mức tính thuế sẽ khác nhau tùy theo tính chất công việc. Nếu được xác định là cá nhân kinh doanh dịch vụ, thuế được tính theo tỷ lệ 5% thuế giá trị gia tăng (VAT) và 2% thuế thu nhập cá nhân (TNCN), tổng cộng 7% .

Ngược lại, nếu được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công, sẽ áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần, với mức thuế suất cao nhất có thể tăng lên tới 35% (nếu thuộc bậc thuế tương ứng).

Thứ ba, khoản khấu trừ 10% tại nguồn không có nghĩa là số thuế cuối cùng phải nộp. Khi quyết định thuế, cơ quan thuế sẽ xác định nghĩa vụ thuế dựa trên bản chất giao dịch, hồ sơ và quy định hiện hành. Trường hợp phải khấu trừ theo Nghị định số 253, tổ chức chi trả vẫn thực hiện khấu trừ theo quy định trước khi thanh toán.