Sơ cứu đột quỵ tại nhà đúng cách

1. Dấu hiệu nhận biết đột quỵ

Người nhà có thể phát hiện sớm các dấu hiệu đột quỵ để kịp thời sơ cứu và chuyển người bệnh đến bệnh viện khi thấy những dấu hiệu sau:

Mặt méo lệch: Một bên khuôn mặt có thể bị xệ xuống, miệng méo hoặc mắt không mở được.
Yếu cơ tay chân: Người bệnh không thể nhấc một hoặc cả hai cánh tay, hoặc bị yếu, tê cứng tay chân một cách đột ngột.
Nói khó: Khó khăn khi phát âm, nói ngọng, hoặc không hiểu lời người khác.
Mất thăng bằng: Khó đứng vững hoặc đi lại.
Đau đầu dữ dội: Đau đột ngột, dữ dội, không rõ nguyên nhân.

Phương pháp nhận diện FAST (Face - Mặt, Arm - Tay, Speech - Lời nói, Time - Thời gian) là cách hiệu quả để nhận biết đột quỵ. Nếu bạn thấy người bệnh có một trong các dấu hiệu trên xuất hiện một cách đột ngột, hãy nghĩ ngay đến khả năng đột quỵ và cần sơ cứu.

Thời gian vàng cấp cứu đột quỵ thường được tính trong khoảng từ 3 – 4,5 giờ kể từ khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng đột quỵ đầu tiên.

2. Những việc nên làm khi sơ cứu đột quỵ tại nhà

Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, khi phát hiện người thân có các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ theo nguyên tắc FAST (méo miệng, yếu tay chân, nói ngọng), cần giữ bình tĩnh và thực hiện đúng các bước sau:

Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức và thông báo cho nhân viên y tế có người nghi đột quỵ.
Nếu bệnh nhân còn tỉnh: Cho nằm nghỉ tại nơi thoáng mát, kê cao đầu khoảng 30 độ.
Nếu bệnh nhân hôn mê hoặc nôn mửa: Đặt bệnh nhân nằm nghiêng (tư thế hồi sức) nhằm tránh chất nôn tràn vào đường thở gây sặc.
Nới lỏng quần áo, cà vạt, thắt lưng để bệnh nhân dễ thở.
Theo dõi sát và ghi nhớ thời điểm khởi phát.
Ghi lại chính xác thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Đây là thông tin đặc biệt quan trọng giúp bác sĩ quyết định chỉ định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết (trong 4,5 giờ đầu) hoặc can thiệp lấy huyết khối.
Theo dõi nhịp thở, sắc mặt và mức độ tỉnh táo của bệnh nhân.
Đảm bảo thông thoáng đường thở.
Nếu bệnh nhân có răng giả, cần nhẹ nhàng tháo bỏ để tránh rơi vào đường thở.
Có thể dùng khăn sạch quấn vào ngón tay để lau đờm dãi hoặc chất nôn trong khoang miệng (nếu có).

3. Những việc không nên làm khi sơ cứu đột quỵ tại nhà

Không cố gắng làm người bệnh tỉnh táo bằng cách vỗ vào mặt hoặc lắc mạnh.
Không cho ăn, uống hoặc ngậm bất cứ loại thuốc nào, kể cả nước lọc hay thuốc hạ huyết áp. Đột quỵ thường gây rối loạn nuốt, rất dễ dẫn đến sặc, suy hô hấp và tử vong.
Không tự ý cho bệnh nhân dùng thuốc. Việc sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không đúng chỉ định trong giai đoạn cấp có thể làm bệnh nặng thêm hoặc gây sặc vào phổi.
Không châm cứu, chích máu ở đầu ngón tay. Phương pháp này không có tác dụng làm tan cục máu đông, trái lại còn làm mất "thời gian vàng" cho can thiệp y khoa.
Không chờ đợi bệnh nhân "tự hồi lại". Triệu chứng đột quỵ có thể thoáng cải thiện nhưng diễn biến rất nhanh và nguy hiểm, cần đưa đi cấp cứu ngay.
Không tự lái xe máy chở bệnh nhân. Trong trường hợp không có xe cấp cứu, nên sử dụng ô tô hoặc taxi để bệnh nhân được nằm cố định, đảm bảo an toàn trong quá trình di chuyển.

4. Phòng bệnh đột quỵ

Nhằm ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ, cần xây dựng cho mình một lối sống lành mạnh như:

Lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Đảm bảo ăn đủ lượng trái cây, rau củ và ngũ cốc nguyên hạt được khuyến nghị. Chọn thực phẩm ít chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, cholesterol, muối (natri) và đường bổ sung.
Vận động hàng ngày. Những bài tập thể dụng phù hợp mỗi ngày giúp tăng cường sức khỏe tim mạch.
Luôn để đầu óc thoải mái. Stress làm tăng huyết áp, gây áp lực lên tim và mạch máu.
Từ bỏ thói quen hút thuốc. Thuốc lá tăng nguy cơ đột quỵ.
Hạn chế sử dụng rượu bia và chất kích thích.
Theo dõi tình trạng huyết áp: Kiểm tra thường xuyên để đảm bảo huyết áp luôn ở mức an toàn.
Nên có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ. Hãy lắng nghe cơ thể và tìm đến bác sĩ chuyên môn, các cơ sở y tế uy tín khi cần được thăm khám và tư vấn và tầm soát đột quỵ từ sớm.