Số hóa đăng kiểm, siết tiêu chí đánh giá an toàn phương tiện thủy nội địa

Làm rõ quy định kiểm tra, duy trì cấp tàu

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 78/2026 sửa đổi 1:2026 QCVN 72:2025/BGTVT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa. Quy chuẩn mới có hiệu lực từ ngày 1/5/2027, gồm 5 mục và bổ sung một phụ lục mới.

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2027. (Ảnh minh họa).

Đáng chú ý, quy chuẩn sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung kỹ thuật liên quan đến phân cấp tàu, kiểm tra chu kỳ, hồ sơ thiết kế, hồ sơ hoàn công, kiểm tra sản phẩm công nghiệp và kiểm tra phương tiện trong quá trình khai thác.

Cụ thể, Mục I về quy định chung được điều chỉnh về phạm vi áp dụng, tiếp tục giữ nguyên đối tượng là tàu có chiều dài thiết kế đến 140m, không thuộc phạm vi điều chỉnh của QCVN 25:2015/BGTVT. Quy chuẩn đồng thời bổ sung đối tượng áp dụng và sửa đổi, bổ sung một số thuật ngữ như tuyến vận tải ven bờ biển, bến nổi, tổ chức đăng kiểm nước ngoài.

Tại Mục II về quy định kỹ thuật, nội dung của 14 phần được sửa đổi, bổ sung, tập trung vào các vấn đề như kết cấu thân tàu, nắp khoang hàng, trang bị neo, tầm nhìn từ buồng lái, hệ thống máy tàu, trục chân vịt, trang bị điện, hệ thống điện chân vịt, phòng cháy, chữa cháy, vật liệu và hàn, ổn định tàu, phân khoang, mạn khô, trang bị an toàn, thiết bị cứu sinh, hàng hải và các loại tàu đặc biệt.

Một điểm mới đáng chú ý là quy chuẩn bổ sung chương về tiêu chuẩn đánh giá trạng thái kỹ thuật và tiêu chuẩn sửa chữa, thay thế. Các quy định này áp dụng đối với kết cấu thân tàu bằng thép, hợp kim nhôm, gỗ, bê tông cốt thép, composite; hệ thống máy, trang bị điện, thiết bị an toàn, thiết bị neo, buộc, lái và thiết bị nâng.

Đặc biệt, các tiêu chí đánh giá được lượng hóa bằng số liệu cụ thể, tạo cơ sở thống nhất trong quá trình kiểm tra, đánh giá tình trạng kỹ thuật và xác định yêu cầu sửa chữa, thay thế phương tiện.

Quy chuẩn mới cũng làm rõ các nội dung trong công tác phân cấp tàu của đăng kiểm, gồm thẩm định hồ sơ thiết kế và tài liệu hướng dẫn; kiểm tra việc chế tạo vật liệu, sản phẩm công nghiệp thuộc diện phải chứng nhận; kiểm tra trong quá trình đóng mới, hoán cải và kiểm tra tàu đang khai thác.

Đối với tàu đang khai thác, những trường hợp hoán cải không phải hoán cải lớn tiếp tục áp dụng quy định của quy chuẩn đã được sử dụng khi đóng tàu. Trường hợp chủ tàu tự nguyện áp dụng quy chuẩn mới thì phải thực hiện đầy đủ các quy định liên quan đến những phần được hoán cải.

Với tàu ngừng hoạt động theo kế hoạch đã được chủ tàu hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông báo tới Cục Đăng kiểm Việt Nam, phương tiện không phải chịu kiểm tra duy trì cấp tàu. Tuy nhiên, khi chủ tàu có yêu cầu, đăng kiểm sẽ thực hiện kiểm tra bất thường.

Trường hợp tàu ngừng hoạt động nhưng đã quá hạn kiểm tra chu kỳ, về nguyên tắc vẫn phải thực hiện kiểm tra chu kỳ. Nếu có từ hai đợt kiểm tra chu kỳ trở lên bị quá hạn, phải tiến hành đợt kiểm tra có nội dung quan trọng hơn.

Quy chuẩn cũng phân định rõ các loại kiểm tra phương tiện thủy nội địa, gồm kiểm tra duy trì cấp (kiểm tra chu kỳ và kiểm tra bất thường); kiểm tra hàng năm, kiểm tra trung gian và kiểm tra định kỳ.

Trong đó, kiểm tra hàng năm được thực hiện trong khoảng 3 tháng trước hoặc 3 tháng sau ngày ấn định kiểm tra. Kiểm tra trung gian được thực hiện vào đợt kiểm tra hàng năm lần thứ hai hoặc thứ ba, sau khi kết thúc kiểm tra lần đầu hoặc kiểm tra định kỳ gần nhất.

Về ký hiệu cấp tàu cơ bản, quy chuẩn quy định gồm các cấp SB, SI, SII và SIII.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, quy chuẩn mới được xây dựng gắn với định hướng ứng dụng công nghệ số trong công tác đăng kiểm. (Ảnh minh họa).

Thúc đẩy số hóa công tác đăng kiểm, tăng phân cấp cho địa phương

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc ban hành quy chuẩn mới xuất phát từ yêu cầu rà soát, điều chỉnh toàn diện các quy định về quản lý và trách nhiệm tổ chức thực hiện, phù hợp với mô hình tổ chức mới sau khi tách chức năng quản lý nhà nước và chức năng cung cấp dịch vụ sự nghiệp công của Cục Đăng kiểm.

Đồng thời, quy chuẩn được cập nhật trên cơ sở thực tiễn áp dụng QCVN 72:2025/BGTVT, đối chiếu với các quy chuẩn liên quan và quy định mới của Đăng kiểm Nga. Một số nội dung kỹ thuật được điều chỉnh như hồ sơ hoàn công, công thức tính cột chống đối với tàu chở thép cuộn, nắp hầm hàng, chiều dày cánh chân vịt, ổn định đối với tàu mang cấp VR-SB, mạn khô, trang bị neo và cáp kéo.

Đáng chú ý, quy chuẩn được xây dựng gắn với định hướng ứng dụng công nghệ số trong công tác đăng kiểm. Theo đó, việc số hóa, kết nối dữ liệu hồ sơ thiết kế, hồ sơ đăng kiểm và giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường sẽ từng bước được triển khai giữa Cục Đăng kiểm, các đơn vị đăng kiểm và cơ sở thiết kế, đóng mới, sửa chữa phương tiện.

Việc lượng hóa các tiêu chí đánh giá trạng thái kỹ thuật, sửa chữa, thay thế cũng tạo thuận lợi cho số hóa, tự động hóa một phần công tác đánh giá, giảm sự phụ thuộc vào nhận định định tính của đăng kiểm viên.

Bên cạnh đó, quy chuẩn cụ thể hóa việc phân cấp, phân quyền quản lý nhà nước về đăng kiểm phương tiện thủy nội địa cho địa phương. Trong đó, bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc quy định trang bị thiết bị cho phương tiện phục vụ công tác quản lý, tìm kiếm cứu nạn tại địa phương, gắn với điều kiện nguồn lực và năng lực thực hiện.

Cục Đăng kiểm Việt Nam có trách nhiệm hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp, bảo đảm thống nhất, đồng bộ trên phạm vi cả nước.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc ban hành quy chuẩn mới nhằm tăng cường bảo đảm an toàn kỹ thuật, phòng ngừa và hạn chế nguy cơ mất an toàn đối với con người, tài sản và các công trình liên quan đến phương tiện thủy nội địa. 

Đồng thời, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác kiểm tra, phân cấp, chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường; tạo thuận lợi cho các cơ sở thiết kế, đóng mới, sửa chữa phương tiện cập nhật, áp dụng các quy định kỹ thuật phù hợp với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và khai thác.