Số hóa quản lý cư trú ở Đồng Nai: Mô hình điểm từ sự tận tụy của công an cơ sở

Video: Số hóa quản lý cư trú ở Đồng Nai: Mô hình điểm từ sự tận tụy của công an cơ sở

Phường Long Bình, tỉnh Đồng Nai từ lâu được xem là một trong những địa bàn có quy mô dân cư và mức độ biến động lớn nhất tỉnh. Sau khi sáp nhập ba phường Hố Nai, Tân Biên và Long Bình cũ, địa bàn này nhanh chóng hình thành một “đô thị công nhân” đúng nghĩa, nằm liền kề nhiều khu, cụm công nghiệp lớn.

Vị trí thuận lợi cho phát triển sản xuất cũng đồng thời kéo theo làn sóng lao động từ khắp các tỉnh miền Bắc, miền Trung và miền Tây đổ về sinh sống, làm việc. Họ đến Long Bình với nhiều mục tiêu khác nhau: mưu sinh, lập nghiệp, xây dựng gia đình. Và phần lớn trong số đó chọn những khu nhà trọ làm nơi an cư tạm thời.

Thống kê đến tháng 12-2025 cho thấy phường Long Bình có 33.820 hộ thường trú với 163.860 nhân khẩu; 3.292 hộ tạm trú với 6.150 nhân khẩu; 68.488 người đã khai báo nơi ở. Những con số này phản ánh quy mô dân cư rất lớn, đặt ra bài toán hết sức phức tạp về quản lý cư trú tại địa phương.

Bởi lẽ, dòng người đến – đi diễn ra liên tục theo nhịp sản xuất của các khu công nghiệp. Những thời điểm doanh nghiệp tuyển dụng, mỗi ngày có hàng trăm công nhân mới đến thuê trọ. Khi thị trường biến động, đơn hàng giảm, không ít người lại lặng lẽ chuyển đi nơi khác.

Theo lãnh đạo Công an phường Long Bình, chính sự biến động này đã tạo áp lực rất lớn cho công tác quản lý cư trú. Trong nhiều năm, phương thức quản lý bằng hồ sơ giấy, khai báo thủ công đã bộc lộ những hạn chế rõ rệt: vừa tốn thời gian, vừa dễ xảy ra sai lệch dữ liệu, khó theo kịp thực tế.

Không chỉ vậy, tại những khu nhà trọ đông đúc, việc quản lý không chặt chẽ còn tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng xấu lợi dụng ẩn danh, gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra cho lực lượng công an cơ sở là phải thay đổi cách làm, nếu không muốn bị “quá tải” ngay trên địa bàn mình phụ trách.

Từ tinh thần chuyển đổi số quốc gia và yêu cầu thực tiễn, Công an phường Long Bình xác định rõ: không thể tiếp tục chờ người dân đến trụ sở làm thủ tục. Muốn quản lý hiệu quả, phải chủ động đi đến với người dân, đưa chuyển đổi số vào từng người, từng nhà.

Tại Long Bình, chuyển đổi số trong quản lý cư trú không được triển khai bằng những buổi tuyên truyền chung chung, mà bằng một mô hình cụ thể, sát thực tế. Công an phường triển khai mô hình “3 tại chỗ”: tại khu trọ – tại phòng trọ – tại điện thoại của từng người dân.

Mỗi buổi tối, tối thiểu ba cán bộ Cảnh sát khu vực được phân công xuống địa bàn. Họ phối hợp cùng tổ dân phố, tổ an ninh đi từng dãy nhà trọ, gõ từng cánh cửa, kiểm tra từng trường hợp cư trú, hướng dẫn người dân đăng ký tạm trú và sử dụng ứng dụng VNeID.

Khoảng thời gian từ 20 đến 21 giờ trở thành “giờ làm việc đặc biệt”. Đây là lúc công nhân tan ca, trở về phòng trọ sau một ngày làm việc kéo dài. Người tay xách đồ ăn, người bồng con nhỏ, người vừa mệt vừa vội. Nhưng khi thấy lực lượng công an chờ sẵn, nhiều người dừng lại để được hướng dẫn cập nhật thông tin.

Chỉ vài phút thao tác trên điện thoại, nhưng với nhiều công nhân và chủ trọ, đó là cả một quá trình làm quen với công nghệ. Không ít người hạn chế kỹ năng số, thậm chí chưa từng cài đặt hay sử dụng các ứng dụng hành chính điện tử.

Chính vì vậy, sự kiên trì của lực lượng công an cơ sở trở thành yếu tố then chốt. Họ không chỉ hướng dẫn một lần cho xong, mà sẵn sàng cầm tay chỉ việc, giải thích từng bước, từng thao tác nhỏ.

Ông Lại Văn Tiến, chủ khu trọ ở khu phố 19, cho biết dù 10 phòng trọ của ông đã đăng ký tạm trú đầy đủ, nhưng điều khiến ông ấn tượng là cách làm của cán bộ công an. Không chỉ cập nhật dữ liệu, các anh còn ghi chép lại quy trình, hướng dẫn ông cách thực hiện để có thể hỗ trợ lại cho người thuê phòng.

“Tôi lớn tuổi, không biết thao tác trên điện thoại. Nhờ cán bộ công an hướng dẫn tận nơi mới hiểu ra. Giờ thấy tiện hơn rất nhiều”- ông Tiến chia sẻ.

Tương tự, bà Đỗ Thị Hằng, hơn 11 năm làm chủ nhà trọ, cho biết trước đây mỗi lần có người thuê mới, bà phải xin nghỉ ca để đến công an phường đăng ký tạm trú. Nay mọi việc được thực hiện ngay tại phòng trọ, chỉ cần điện thoại và vài phút thao tác.

“Có lúc 21-22 giờ vẫn thấy các anh công an đi từng phòng trọ. Họ rất trách nhiệm”- bà Hằng nói.

Sự tận tụy ấy khiến chuyển đổi số không còn là điều xa lạ hay áp lực, mà trở thành trải nghiệm gần gũi, dễ tiếp cận với người dân.

Với đặc thù làm việc theo ca, nhiều công nhân ở Long Bình chỉ về phòng lúc 20-21 giờ, thậm chí muộn hơn. Công an phường chủ trương không “đóng máy” theo giờ hành chính, mà linh hoạt thời gian để chờ người dân hoàn tất thủ tục.

Anh Vũ Nguyên Định (quê Thanh Hóa) chia sẻ rằng khi mới cưới vợ và đưa vợ vào sống cùng phòng trọ, anh chỉ báo với chủ trọ mà không biết phải đăng ký tạm trú. Nhờ được cán bộ công an hướng dẫn tận nơi, anh mới hiểu rõ trách nhiệm của mình.

Từ những câu chuyện tưởng chừng đơn giản như vậy, công nhân được phổ biến thêm về quyền lợi, nghĩa vụ cư trú và các quy định xử phạt theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP. Đây cũng là cách làm giúp nâng cao nhận thức pháp luật cho cộng đồng công nhân - lực lượng đông đảo nhưng ít có điều kiện tiếp cận thông tin.

Song song với việc đăng ký mới, Công an phường Long Bình xác định “làm sạch dữ liệu” là nhiệm vụ khó nhưng bắt buộc phải làm. Trên địa bàn đông dân, dữ liệu dễ bị sai lệch khi người đi – người ở, người chuyển nhà không khai báo, người đi nước ngoài hoặc trẻ em mới sinh chưa được cập nhật.

Từ tháng 12-2025, cao điểm làm sạch dữ liệu cư trú được triển khai đồng loạt. Kết quả cho thấy 92,09% công dân đủ điều kiện đã đăng ký định danh điện tử; 93,75% tổ chức có tài khoản định danh; 100% văn bằng, chứng chỉ được làm sạch; trên 70% trẻ sơ sinh được đăng ký thường trú ngay từ lúc khai sinh.

Theo lãnh đạo Công an phường Long Bình, để đạt được kết quả này, Cảnh sát khu vực phải đối chiếu hồ sơ thực tế với cơ sở dữ liệu quốc gia, phối hợp chủ nhà trọ và doanh nghiệp rà soát từng trường hợp “vắng mặt dài hạn”, kiểm tra chéo dữ liệu bảo hiểm xã hội, y tế.

Trung úy Phạm Triệu Ánh cho biết quá trình này gặp không ít khó khăn, nhưng mang lại hiệu quả thực chất: dữ liệu cư trú “đúng - đủ - sạch - sống”, phục vụ hiệu quả cho quản lý nhà nước và phòng ngừa tội phạm.

Không chỉ nhà trọ, các cơ sở lưu trú như khách sạn, nhà nghỉ cũng được đưa vào lộ trình số hóa thông qua hệ thống ASM (Ứng dụng giúp tự động cập nhật dữ liệu người lưu trú, hỗ trợ cơ quan công an truy vết nhanh khi cần thiết). Ông Nguyễn Thanh Hòa, chủ khách sạn Đông Hồ (khu phố 18), cho biết việc khai báo lưu trú nay chỉ cần quét mã QR căn cước công dân, thông tin tự động hiển thị, không còn ghi chép thủ công hay phải lên phường.

Bên cạnh đó, Công an phường Long Bình còn kết hợp tuyên truyền sử dụng VNeTraffic để kiểm tra phạt nguội, hướng dẫn đăng ký, cập nhật giấy phép lái xe, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và cảnh báo tội phạm tại khu nhà trọ.

Thiếu tá Bùi Quang Việt thông tin do đặc thù ban ngày người dân đi làm, công tác tuyên truyền chủ yếu diễn ra vào buổi tối. Mỗi buổi chỉ tiếp cận được khoảng 20 hộ, nhưng được duy trì liên tục trong ba tháng cao điểm từ tháng 12-2025 đến tháng 2-2026.

Thực tiễn triển khai cho thấy, mô hình Long Bình mang lại hiệu quả rõ rệt khi Cảnh sát khu vực bám sát địa bàn, làm việc ngoài giờ, thậm chí đến tối muộn để không ai bị bỏ sót. Chính sự hy sinh thầm lặng ấy đã đưa dữ liệu dân cư vào đời sống, tạo nền tảng cho quản lý đô thị hiện đại, hiệu quả và minh bạch.

Từ câu chuyện Long Bình có thể thấy, chuyển đổi số sẽ không khó khi lực lượng công an cơ sở thực sự là cầu nối, là người dẫn đường cho từng người dân.

Thực hiện: TUỆ ANH

Thiết kế: XUÂN PHƯƠNG - HOÀNG GIANG