So sánh độ khó: Thi đánh giá năng lực và Thi tốt nghiệp THPT

ảnh minh họa

Trước khi so sánh độ khó, ta cần hiểu rõ mục tiêu của mỗi kỳ thi. Kỳ thi tốt nghiệp THPT nhằm mục đích chính là xét công nhận tốt nghiệp Trung học phổ thông và cung cấp dữ liệu cho các trường đại học, cao đẳng xét tuyển. Đề thi THPT bám sát chương trình sách giáo khoa, kiểm tra kiến thức cơ bản và nâng cao ở các môn học cụ thể.

Trong khi đó, kỳ thi đánh giá năng lực do các trường đại học tổ chức (như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) nhằm đánh giá năng lực tổng quát, tư duy logic, kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề của thí sinh, không tập trung vào việc kiểm tra trí nhớ hay kiến thức thuộc lòng.

So sánh cấu trúc và nội dung đề thi

Cấu trúc đề thi là yếu tố then chốt tạo nên sự khác biệt về cảm nhận độ khó. Đề thi THPT 2025 được xây dựng theo hình thức quen thuộc với các môn thi độc lập như Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ, môn Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội.

Nội dung nằm trong chương trình lớp 12, có phần phân hóa rõ ràng từ câu hỏi nhận biết, thông hiểu đến vận dụng và vận dụng cao.

Ngược lại, đề thi Đánh giá năng lực năm 2025 thường tích hợp nhiều lĩnh vực trong một bài thi duy nhất.

Ví dụ, bài thi của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh gồm ba phần: sử dụng ngôn ngữ (tiếng Việt, tiếng Anh), Toán học, tư duy logic và phân tích số liệu, giải quyết vấn đề thuộc các lĩnh vực khoa học tự nhiên, xã hội.

Câu hỏi thi ĐGNL thiên về đánh giá khả năng suy luận, xử lý tình huống, kỹ năng đọc hiểu và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn kiến thức khác nhau, không đòi hỏi thí sinh phải nhớ chi tiết công thức hay sự kiện một cách máy móc.

Độ khó tương đối phụ thuộc vào năng lực cá nhân

Vậy, đề thi nào khó hơn? Câu trả lời không tuyệt đối và phụ thuộc nhiều vào thế mạnh và cách học của từng thí sinh. Với học sinh có tư duy logic tốt, khả năng tổng hợp và ứng biến nhanh, đề thi ĐGNL có thể được cảm nhận là dễ chịu hơn vì không yêu cầu học thuộc lòng nhiều.

Ngược lại, với những em có nền tảng kiến thức các môn vững chắc, chăm chỉ và quen với dạng đề thi truyền thống, việc chinh phục điểm cao trong kỳ thi THPT có thể thuận lợi hơn.

Xét về bề mặt kiến thức, đề thi THPT đôi khi đòi hỏi chiều sâu và độ phức tạp trong từng môn học cụ thể, đặc biệt ở các câu hỏi vận dụng cao để phân loại thí sinh.

Tuy nhiên, đề thi ĐGNL lại thử thách ở chiều rộng kiến thức và tốc độ tư duy. Thí sinh phải chuyển đổi liên tục giữa các lĩnh vực, đòi hỏi sự linh hoạt và bình tĩnh. Do đó, khó hay dễ là khái niệm tương đối.

Định hướng ôn tập cho thí sinh

Như vậy, việc so sánh độ khó giữa hai kỳ thi là không hoàn toàn khách quan. Thay vì băn khoăn đề nào khó hơn, thí sinh nên xác định rõ mục tiêu và lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp.

Nếu đăng ký xét tuyển bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT, việc ôn tập trọng tâm, sâu kiến thức sách giáo khoa là then chốt.

Tương tự, nếu lựa chọn tham gia kỳ thi Đánh giá năng lực, thí sinh cần rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng làm bài tổng hợp, nâng cao vốn hiểu biết xã hội và thực hành thành thạo các dạng câu hỏi tư duy logic.

Hiểu rõ bản chất và yêu cầu của từng kỳ thi chính là chìa khóa để mỗi thí sinh tự tin bước vào kỳ thi và đạt được kết quả tốt nhất, góp phần thực hiện mục tiêu học tập và phát triển bản thân một cách phù hợp.

THÙY CHI