'Sổ tay điện tử' cùng ngư dân ra khơi

Cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng An Thới thường xuyên xuống tàu cá của ngư dân để tuyên truyền, hướng dẫn bà con sử dụng “Sổ tay điện tử IUU”. Ảnh: Tuấn Kiệt

Đồng hành cùng ngư dân

Ở khu vực cảng cá An Thới, một tấm bảng màu đỏ được đặt tại nơi ngư dân thường xuyên qua lại. Chính giữa bảng là mã QR, phía dưới ghi dòng chữ: “Quét mã QR để truy cập Sổ tay điện tử IUU”. Không cần tìm kiếm tên trang hay gõ một địa chỉ dài, người đi biển chỉ cần đưa điện thoại quét mã là có thể truy cập ngay. Đó là cách Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng An Thới đưa “Sổ tay điện tử IUU” đến gần hơn với ngư dân. Trang thông tin được xây dựng từ năm 2025, tập hợp các văn bản pháp luật, văn bản chỉ đạo liên quan đến phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Thay vì phải tìm từng văn bản ở nhiều nguồn khác nhau, ngư dân có thể truy cập một địa chỉ duy nhất để tìm hiểu những quy định liên quan đến hoạt động khai thác thủy sản.

Nhưng nếu chỉ có các văn bản pháp luật, “Sổ tay điện tử IUU” sẽ không khác nhiều so với một kho tài liệu trực tuyến. Điểm riêng của trang là bên cạnh phần văn bản, đơn vị đưa vào những nội dung gắn với sinh hoạt và công việc của người đi biển như thông tin thời tiết, radio, lịch, thông tin liên hệ với đồn Biên phòng và một mục riêng để ngư dân góp ý.

“Có những quy định được cán bộ tuyên truyền mình nghe rồi, nhưng về nhà không phải lúc nào cũng nhớ hết. Có sổ tay trên điện thoại thì khi cần, mình mở ra xem lại, nhất là những nội dung liên quan trực tiếp đến chuyến đi biển” - ông Nguyễn Thành Danh, ngư dân ở khu phố 6 An Thới, đặc khu Phú Quốc chia sẻ.

Thượng tá Lưu Quang Mười, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng An Thới cho biết, sau khi đưa "Sổ tay điện tử IUU" vào sử dụng, đơn vị trực tiếp xuống các tàu cá hướng dẫn ngư dân quét mã QR, đồng thời dán tờ rơi in mã QR trên tàu cá và tại các điểm công cộng. Đến nay, đã có hơn 1.500 lượt truy cập để tìm hiểu thông tin.

Từ một sản phẩm phục vụ tuyên truyền, “Sổ tay điện tử IUU” dần trở thành người bạn đồng hành của ngư dân trong mỗi chuyến ra khơi. Hiện nay, đơn vị tiếp tục nghiên cứu, cập nhật, bổ sung và điều chỉnh những thông tin cần thiết, phù hợp với hoạt động khai thác thủy sản trên địa bàn.

Mã QR truy cập “Sổ tay điện tử IUU” được ngư dân sử dụng khi có nhu cầu nắm bắt thông tin. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Để mỗi chuyến ra khơi, ngư dân chấp hành đúng quy định

Tại An Thới, công tác tuyên truyền pháp luật không thể tách rời nhiệm vụ quản lý, kiểm soát tàu cá. Địa bàn rộng, nhiều đảo, số lượng phương tiện lớn, trong khi hoạt động khai thác thủy sản diễn ra liên tục, đòi hỏi lực lượng chức năng phải quản lý ngay từ bờ, kiểm soát chặt khi tàu xuất bến và tiếp tục theo dõi trong quá trình hoạt động trên biển.

Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng An Thới hiện quản lý 1.189 tàu cá trên địa bàn. Trong đó, tàu cá đủ điều kiện hoạt động có chiều dài từ 15m trở lên đều đã được gắn thiết bị giám sát hành trình (VMS), phục vụ công tác quản lý, theo dõi hoạt động khai thác trên biển.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các trạm kiểm soát Biên phòng thuộc đơn vị đã làm thủ tục cho 887 lượt tàu xuất bến với 5.713 lượt thuyền viên và 913 lượt tàu nhập bến với 5.838 lượt thuyền viên. Khối lượng công việc lớn, nhưng trong công tác chống khai thác IUU, kiểm soát tàu cá mới chỉ là một phần. Điều quan trọng hơn là giúp chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân nắm được quy định, biết mình phải làm gì trước khi ra biển và trong suốt chuyến khai thác.

Vì vậy, cùng với kiểm tra, kiểm soát, cán bộ Biên phòng duy trì tuyên truyền ngay tại các trạm kiểm soát, trực tiếp xuống tàu và kết hợp tuyên truyền trong những chuyến tuần tra, nắm tình hình trên biển. Từ năm 2025 đến nay, qua công tác làm thủ tục tại các trạm, đơn vị đã tuyên truyền cho 6.520 lượt ngư dân; qua tuần tra, kiểm soát trên biển, đã tuyên truyền cho 3.528 lượt ngư dân.

Ở cảng cá An Thới, khu vực Bãi Xếp và các điểm dân cư, mô hình “Tiếng loa Biên phòng” cũng được duy trì hiệu quả. Những nội dung pháp luật trọng tâm về chống khai thác IUU được biên soạn ngắn gọn để người dân dễ nghe, dễ nắm. Những hình thức tuyên truyền ấy không mới, nhưng được thực hiện đều đặn và gắn với từng công việc cụ thể của ngư dân. “Sổ tay điện tử IUU” được bổ sung vào quá trình tuyên truyền đó. Nếu cán bộ trực tiếp phổ biến quy định khi chủ tàu làm thủ tục, “Tiếng loa Biên phòng” nhắc lại những nội dung cần thiết ở nơi ngư dân tập trung, thì mã QR giúp họ có thể nắm lại thông tin khi cần thiết. Mỗi cách làm có hướng tiếp cận khác nhau, nhưng cùng hướng đến mục tiêu giúp ngư dân nắm rõ quy định và thực hiện đúng trước khi đưa tàu ra biển.

Đại tá Nguyễn Văn Hiệp, Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang khẳng định: “Quá trình đưa pháp luật đến với ngư dân bắt đầu từ những việc làm cụ thể, để mỗi chuyến tàu ra khơi, bà con không chỉ mang theo ngư cụ, lương thực, những dự định về một chuyến biển thuận lợi, mà còn là sự hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật. Đó cũng là một cách góp sức từ cơ sở vào nỗ lực chung của cả nước trong phòng, chống khai thác IUU, hướng tới gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC)”.