Sony khai tử đĩa game vật lý: Rủi ro pháp lý từ cáo buộc độc quyền PlayStation Store

Sony vừa công bố lộ trình chiến lược mới, trong đó hãng dự kiến sẽ chấm dứt việc sản xuất đĩa game vật lý cho các dòng máy PlayStation vào đầu năm 2028. Quyết định này đánh dấu một bước ngoặt lớn trong ngành công nghiệp trò chơi điện tử, chuyển dịch hoàn toàn sang mô hình phân phối kỹ thuật số. Tuy nhiên, động thái này cũng đẩy gã khổng lồ công nghệ Nhật Bản vào vòng xoáy pháp lý khi đối mặt với các cáo buộc về hành vi độc quyền thị trường.

Rào cản pháp lý từ mô hình phân phối khép kín

Khi đĩa game vật lý không còn tồn tại, PlayStation Store sẽ trở thành nền tảng duy nhất để người dùng sở hữu các tựa game trên PS5. Việc thiếu vắng các bản sao đóng gói tại các cửa hàng bán lẻ truyền thống khiến giới luật sư và các nhóm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng lập luận rằng Sony đang tạo ra một thị trường độc quyền hoàn toàn.

Banner cho các vụ kiện PlayStation Store với hình ảnh búa thẩm phán

Kể từ năm 2019, Sony đã áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt, không cho phép các bên thứ ba bán mã kích hoạt (redemption codes) trực tiếp cho người dùng. Trong khi người chơi Xbox và Nintendo vẫn có thể mua mã game kỹ thuật số tại các cửa hàng bán lẻ hoặc trang thương mại điện tử khác để hưởng ưu đãi, thì người dùng PlayStation buộc phải giao dịch trực tiếp qua hệ thống của Sony.

Áp lực từ các vụ kiện tập thể

Hệ quả của chính sách này là một loạt các vụ kiện tập thể đã và đang diễn ra. Đáng chú ý, một vụ kiện tại Mỹ đã dẫn đến thỏa thuận dàn xếp trị giá 7,85 triệu USD vào tháng 04/2026. Nguyên đơn trong vụ kiện này lập luận rằng việc loại bỏ các phiếu mua hàng (vouchers) kỹ thuật số tại đại lý đã tạo ra lợi thế không công bằng cho PlayStation Store. Khi không có sự cạnh tranh về giá từ các nhà bán lẻ, người tiêu dùng mất đi cơ hội tiếp cận các chương trình giảm giá hấp dẫn.

Tại Anh, Sony cũng đang đối mặt với một vụ kiện tương tự cáo buộc hãng lạm dụng vị thế độc quyền để kiểm soát giá cả. Dù Sony thường xuyên tổ chức các đợt giảm giá trên PlayStation Store, nhưng mức giá này thường không thể cạnh tranh được với giá đĩa vật lý đã qua sử dụng hoặc các đợt xả hàng của đại lý bán lẻ.

Tương lai của mã kích hoạt kỹ thuật số

Thông tin trên blog chính thức của Sony cho biết sau tháng 01/2028, "các trò chơi mới sẽ có mặt trên PlayStation Store và tại các nhà bán lẻ chỉ dưới định dạng kỹ thuật số". Cụm từ "tại các nhà bán lẻ" đang gây ra nhiều đồn đoán về việc Sony có thể sẽ cho phép các đại lý bán lại mã kích hoạt game dưới dạng thẻ cào hoặc mã số kỹ thuật số.

Nếu điều này xảy ra, đây có thể là giải pháp giúp Sony xoa dịu các áp lực pháp lý. Tuy nhiên, ngay cả khi các nhà bán lẻ có thể giảm giá cho các bản phát hành này, người dùng vẫn phải đối mặt với một thiệt thòi lớn: không thể bán lại hoặc trao đổi game sau khi đã sử dụng như đối với đĩa vật lý truyền thống. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tài chính của game thủ mà còn làm thay đổi hoàn toàn khái niệm sở hữu sản phẩm trong kỷ nguyên số.

Nhìn chung, việc chuyển sang kỹ thuật số 100% là xu hướng tất yếu của công nghệ, nhưng cách thức Sony thực hiện mà không tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh đang là tâm điểm của những tranh cãi pháp lý kéo dài.

* Bài viết này được thực hiện với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI)