SpaceX: Lần đầu tiên tàu Starship được tháp phóng 'gắp' thành công

Tàu Starship của SpaceX hạ xuống giữa hai cánh tay cơ khí của tháp phóng tại cơ sở Starbase, Boca Chica, bang Texas (Mỹ), ngày 14/11. (Nguồn: Getty Images)

Đây là lần đầu tiên tầng trên của tên lửa Starship được các cánh tay cơ khí, có biệt danh là “đũa gắp”, bắt giữ khi trở về từ quỹ đạo Trái Đất. Sự kiện diễn ra tại cơ sở Starbase của SpaceX ở bang Texas, Mỹ, trong chuyến bay thử nghiệm lần thứ 15 của hệ thống Starship.

Tên lửa cất cánh vào chiều 13/11. Sau khi tách tầng, tàu Starship tiếp tục hành trình lên quỹ đạo, thực hiện 14 vòng bay quanh Trái Đất ở độ cao khoảng hơn 200 km và triển khai 26 vệ tinh Starlink. Sau khoảng 22 giờ 30 phút, tàu quay trở lại bãi phóng vào khoảng 15h20 ngày 14/11 (giờ miền Trung nước Mỹ).

Trong quá trình trở về, tàu kích hoạt động cơ để điều chỉnh tư thế, giảm tốc và chuyển sang trạng thái hạ cánh thẳng đứng. Hai cánh tay cơ khí khổng lồ trên tháp phóng sau đó khép lại, giữ tàu thành công. Cơ chế này được SpaceX gọi là Mechazilla.

Nhiệm vụ lần này được thiết kế nhằm thử nghiệm khả năng thu hồi cả hai tầng của tên lửa trong cùng một chuyến bay. Tuy nhiên, tầng đẩy Super Heavy không thể quay lại bãi phóng như kế hoạch. Hệ thống dẫn đường, định vị và điều khiển xác định tầng đẩy không ở đúng vị trí để thực hiện thao tác bắt giữ, nên tự động chuyển hướng để hạ xuống vùng biển ngoài khơi vịnh Mexico. SpaceX đang điều tra nguyên nhân sự cố.

Trước đó, công ty đã ba lần bắt giữ thành công tầng đẩy Super Heavy bằng tháp phóng trong các chuyến bay thử nghiệm. Tuy nhiên, việc bắt giữ tầng trên Starship sau khi hoàn thành hành trình trên quỹ đạo là một thử thách kỹ thuật mới.

Theo thiết kế, Starship gồm hai tầng có khả năng tái sử dụng: tầng đẩy Super Heavy đảm nhiệm việc đưa tàu lên không gian, trong khi tàu Starship tiếp tục hành trình ngoài khí quyển. Khả năng thu hồi cả hai tầng được kỳ vọng giúp SpaceX giảm chi phí và rút ngắn thời gian chuẩn bị giữa các chuyến bay.

Starship cũng là phương tiện quan trọng trong kế hoạch đưa con người trở lại Mặt Trăng của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), thuộc chương trình Artemis. NASA đã lựa chọn SpaceX phát triển phiên bản tàu đổ bộ Mặt Trăng dựa trên Starship, với hợp đồng có giá trị hơn 4 tỷ USD.

Tuy đạt được bước tiến đáng kể, SpaceX vẫn cần hoàn thiện nhiều công nghệ trước khi Starship có thể hoạt động thường xuyên. Trong đó, khả năng thu hồi và tái sử dụng tầng đẩy Super Heavy, độ bền của hệ thống bảo vệ nhiệt khi tàu quay trở lại khí quyển và việc tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo là những thách thức quan trọng cần giải quyết.