SR-71 Blackbird, trinh sát cơ có người lái bay nhanh nhất lịch sử

Trong lịch sử hàng không quân sự, ít máy bay nào tạo ra cuộc chạy đua giữa tốc độ, độ cao và khả năng sống sót như trinh sát cơ SR-71 Blackbird của Mỹ.

Không mang bom hay tên lửa, chiếc máy bay này được thiết kế với một mục tiêu đặc biệt: bay vào những khu vực nguy hiểm, thu thập lượng lớn thông tin tình báo rồi rời đi trước khi đối phương có thể phản ứng.

Nguồn gốc của SR-71 bắt đầu từ chương trình máy bay trinh sát A-12 do Skunk Works, bộ phận phát triển máy bay đặc biệt của Lockheed, thực hiện dưới sự chỉ đạo của kỹ sư Clarence "Kelly" Johnson.

Chuyến bay đầu tiên của nguyên mẫu SR-71 diễn ra vào ngày 22/12/1964, trước khi máy bay chính thức được đưa vào hoạt động năm 1966.

Điểm đặc biệt nhất nằm ở cách SR-71 tự bảo vệ mình. Thay vì sử dụng tên lửa hoặc pháo để đối đầu với máy bay đánh chặn, trinh sát cơ này dựa vào tốc độ, độ cao và khả năng phát hiện mối đe dọa.

SR-71 có thể duy trì tốc độ trên Mach 3, tương đương hơn 3.500 km/h ở độ cao khoảng 24 km hoặc cao hơn.

Ở độ cao như vậy, phần lớn máy bay chiến đấu thông thường rất khó tiếp cận. Trong khi đó, tên lửa phòng không dù có khả năng bay nhanh hơn SR-71 vẫn phải vượt qua một khoảng cách rất lớn và đánh chặn một mục tiêu đang di chuyển với tốc độ cực cao.

Khi phát hiện tên lửa hoặc máy bay đối phương đang tìm cách tiếp cận, SR-71 có thể sử dụng chính tốc độ và độ cao của mình để nhanh chóng thoát khỏi khu vực nguy hiểm.

Trong nhiều trường hợp, thay vì cơ động né tránh theo kiểu một tiêm kích, phương án sống còn của SR-71 đơn giản là tiếp tục tăng tốc và rời khỏi vùng nguy hiểm.

Tốc độ lớn cũng giúp SR-71 thu thập thông tin trên phạm vi rộng trong thời gian ngắn. Hệ thống cảm biến trên máy bay có thể chụp ảnh, thu thập tín hiệu điện tử và thực hiện nhiều nhiệm vụ trinh sát mà không cần bay thấp hoặc tiến gần mục tiêu.

Tuy nhiên, để đạt được khả năng này, các kỹ sư phải giải quyết hàng loạt vấn đề chưa từng có. Khi bay trên Mach 3, ma sát với không khí khiến nhiệt độ bề mặt máy bay tăng rất cao. Vì vậy, phần lớn cấu trúc SR-71 sử dụng titan và được thiết kế đặc biệt để chịu nhiệt.

SR-71 cũng nổi tiếng với những khe hở trên thân máy bay khi còn ở mặt đất. Khi nhiệt độ tăng lên trong quá trình bay, các bộ phận giãn nở và kết cấu máy bay trở nên kín hơn.

Đây là một trong những đặc điểm cho thấy SR-71 không đơn thuần là một máy bay được làm để bay nhanh, mà là một hệ thống được thiết kế xoay quanh tốc độ siêu cao.

Điều đáng chú ý là SR-71 chưa từng được thiết kế để "đánh nhau" với đối phương. Nó không cần tiêu diệt máy bay đánh chặn hay phá hủy trận địa phòng không.

Triết lý thiết kế của chiếc máy bay này là khiến đối phương rất khó có cơ hội tiếp cận mục tiêu ngay từ đầu.

Chính sự kết hợp giữa tốc độ trên Mach 3, độ cao hơn 24 km, cảm biến trinh sát và khả năng hoạt động ở khoảng cách rất xa đã biến SR-71 thành một trong những máy bay trinh sát chiến lược đặc biệt nhất thời Chiến tranh Lạnh.

SR-71 Blackbird vì thế trở thành biểu tượng của một cách tiếp cận khác trong tác chiến trên không: không nhất thiết phải mang vũ khí nếu bản thân tốc độ, độ cao và khả năng phát hiện mối đe dọa đã trở thành lớp phòng thủ.