Sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất không đồng nghĩa với việc áp đặt phương pháp dạy học

Lựa chọn sách giáo khoa tại hệ thống nhà sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho biết: Ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026-2027 tại Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT.

Lý do Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn bộ sách này vì so với 3 bộ sách được phát triển trong giai đoạn xã hội hóa sách giáo khoa, bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” là bộ sách có nhiều nhất sách giáo khoa của các môn học, hoạt động giáo dục ở cả 3 cấp (Tiểu học, Trung học Cơ sở, Trung học Phổ thông) được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” cũng được lựa chọn nhiều trong các bộ sách giáo khoa đã có, vì vậy, khi tổ chức thực hiện sử dụng bộ sách này sẽ có sự tác động ít nhất đến nhà trường, giáo viên và học sinh. Bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” là tài sản thuộc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam - doanh nghiệp có 100% vốn Nhà nước, là đơn vị có đủ năng lực kỹ thuật, hệ thống kho vận và phân phối để bảo đảm cung ứng sách đến tận vùng sâu, vùng xa, hải đảo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đặc biệt lưu ý ba vấn đề mà phụ huynh và giáo viên quan tâm. Trước hết, về việc sử dụng các bộ sách khác, Bộ khẳng định không phủ nhận giá trị khoa học, sư phạm và thực tiễn của các bộ sách giáo khoa đã được biên soạn, thẩm định và phê duyệt trước đây (như “Cánh diều”, “Chân trời sáng tạo”…). Đây đều là các sản phẩm trí tuệ được xây dựng và phê duyệt đúng quy trình, đúng quy định, đáp ứng đầy đủ yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ ban hành. Trong giai đoạn chuyển đổi, các bộ sách này không bị loại bỏ mà chuyển từ vai trò sách giáo khoa chính khóa sang vai trò tài liệu tham khảo và học liệu bổ trợ quan trọng. Các nhà trường, thư viện có thể tiếp tục lưu trữ, khai thác, sử dụng các bộ sách này để giáo viên, học sinh tham khảo, so sánh, đối chiếu, làm phong phú nội dung dạy học và bài giảng.

Về phương pháp dạy và học khi sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất, việc thống nhất sử dụng một bộ sách không đồng nghĩa với việc áp đặt phương pháp dạy học. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là chương trình mở, trong đó sách giáo khoa chỉ là tài liệu cụ thể hóa các yêu cầu cần đạt, không phải là khuôn mẫu cứng nhắc cho hoạt động dạy học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo giáo viên phát huy tính chủ động, sáng tạo trong tổ chức dạy học, lựa chọn phương pháp, hình thức, học liệu phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện thực tiễn của nhà trường. Giáo viên dạy học theo yêu cầu cần đạt của Chương trình, không dạy học theo lối “đọc - chép” nội dung sách giáo khoa, bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh đúng định hướng đổi mới giáo dục.

Về công tác tập huấn giáo viên và bảo đảm điều kiện triển khai sách giáo khoa thống nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định tập huấn giáo viên và bảo đảm đầy đủ các điều kiện triển khai là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của việc sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc. Việc chuyển đổi sách giáo khoa chỉ đạt mục tiêu khi giáo viên được trang bị đầy đủ về chuyên môn, phương pháp và học liệu cần thiết.

Theo đó, Bộ sẽ chỉ đạo tổ chức tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa thống nhất theo hình thức linh hoạt, kết hợp trực tuyến và trực tiếp, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của các địa phương, không làm phát sinh áp lực không cần thiết cho giáo viên. Nội dung tập huấn tập trung vào cách tiếp cận chương trình, tổ chức dạy học theo yêu cầu cần đạt, khai thác hiệu quả sách giáo khoa và học liệu, thay vì hướng dẫn dạy học theo lối máy móc, rập khuôn. Cùng với đó, Bộ cũng chỉ đạo bảo đảm cung ứng đầy đủ sách giáo khoa khoa để giáo viên và học sinh tiếp cận, sử dụng thuận lợi ngay từ đầu năm học.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng chia sẻ: Để tổ chức triển khai hiệu quả chủ trương sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang và sẽ tập trung thực hiện 4 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm: Bảo đảm chất lượng sách giáo khoa, năng lực triển khai của đội ngũ giáo viên; Tổ chức phát hành sách giáo khoa theo hướng tiết kiệm, hiệu quả; Đẩy mạnh số hóa sách giáo khoa, phát triển hệ sinh thái học liệu số dùng chung; Tăng cường công tác truyền thông tạo sự đồng thuận xã hội.

Trong đó, Bộ sẽ tổ chức rà soát, đánh giá và chỉnh lý, hoàn thiện (nếu cần thiết) bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” nhằm bảo đảm chất lượng khoa học, sư phạm và tính chuẩn mực khi triển khai sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, phối hợp với các địa phương rà soát, điều chỉnh cơ cấu ngân sách, từng bước chuyển từ hỗ trợ mua nhiều bộ sách giáo khoa sang hỗ trợ trực tiếp cho học sinh, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa. Bộ cũng chỉ đạo xây dựng cơ chế tổ chức in ấn, phát hành tập trung, áp dụng đấu thầu theo quy định của pháp luật nhằm tiếp tục giảm giá sách giáo khoa, bảo đảm khả năng tiếp cận công bằng cho mọi học sinh.

Việt Hà (TTXVN)