Sự hòa hợp giữa tiêu chuẩn công ty và quan điểm của nhân viên

Tác giả: Fred Kofman / Sài Gòn Books & NXB Thế giới

Tiền lương chưa bao giờ là tất cả

Cuốn sách của Fred Kofman phân tích mối quan hệ giữa nhân viên và công ty thông qua nhiều lợi ích mà hai bên mang lại cho nhau. Tiền lương không phải là yếu tố quan trọng nhất để một nhân viên quyết định gắn bó với công ty lâu dài. Môi trường làm việc, văn hóa doanh nghiệp và cơ hội phát triển là những yếu tố quan trọng không kém, mà nhiều người cân nhắc khi lựa chọn nơi làm việc.

Sự hòa hợp giữa tiêu chuẩn công ty và quan điểm của nhân viên

Nếu một nhân viên luôn cho rằng quy định của công ty quá khắt khe, anh ta sẽ cảm thấy bất mãn.

Nhân viên sẽ cảm thấy bất mãn nếu họ cho rằng quy định của công ty quá khắt khe. Ảnh minh họa: C.F.

Chứng tỏ các tiêu chuẩn của tổ chức là không đủ. Là một nhà lãnh đạo, bạn còn phải đối đầu với những người đi lệch khỏi tiêu chuẩn. Trong hội thảo của tôi, nếu một người tham gia nhận một cuộc gọi hoặc bắt đầu nhắn tin mà tôi không hề lên tiếng về việc đó, mọi thứ sẽ tệ như thể chính tôi đã nhận cuộc gọi đó vậy. Cả hai hành động đều có hại như nhau cho văn hóa mà tôi đang cố gắng đặt ra trong hội thảo.

Trong một tình huống cụ thể, mọi người có thể diễn giải khác nhau về một cam kết nhất định sẽ yêu cầu họ cần làm gì. Một trong những thành viên trong nhóm có thể tin rằng họ đang hành xử phù hợp với tiêu chuẩn, trong khi bạn lại tin không phải vậy. Ta bắt buộc phải làm rõ sự khác biệt đó theo cách hợp tác; đó là lý do tôi cho rằng bất kỳ thách thức nào cũng đều bắt đầu bằng việc tìm hiểu quan điểm của người dường như đang vi phạm tiêu chuẩn.

Việc yêu cầu về tiêu chuẩn không phải là không có rủi ro. Những vấn đề về lòng tự trọng và hình ảnh trong mắt công chúng có thể làm hỏng ngay cả những nỗ lực khéo léo nhất. Tôi không thể nhấn mạnh mức độ đủ mềm mỏng mà một nhà lãnh đạo cần thể hiện khi họ muốn nâng cao ý thức của nhóm về việc hành động một cách hoàn hảo. Một trong những kỷ niệm đáng buồn nhất của tôi trong nghề chính là thất bại khi cố gắng làm điều này hiệu quả.

Tôi yêu cầu cả phòng tập trung. Những người tham gia đã trở lại đúng giờ, ngoại trừ trưởng nhóm Max. Tôi hỏi những người trong phòng xem Max có báo cho ai biết rằng anh ấy sẽ quay lại muộn hay không. Sự im lặng đầy ngượng ngập bao trùm cả căn phòng đồng nghĩa với việc lời cầu nguyện thầm kín của tôi đã không được hồi đáp.

Nhóm marketing sản phẩm này đã để lại tai tiếng trong nhóm khách hàng nội bộ vì không đáng tin cậy và thiếu uy tín. Đó là lý do Max đã thuê tôi làm việc với họ. Chủ đề về lời cam kết là trọng tâm của buổi hội thảo. Ngay trước giờ nghỉ, chúng tôi đã thảo luận về tầm quan trọng của việc tôn trọng lời cam kết. Chúng tôi đã đồng ý biến hội thảo thành một thử nghiệm nhằm tạo ra một văn hóa của lòng tin. “Để thực hành với tính hiệu quả và lòng tôn trọng, tôi yêu cầu các bạn quay trở lại đúng giờ sau giờ giải lao”, tôi yêu cầu. “Các bạn có thể cam kết điều đó không?”, họ đều gật đầu.

“Nếu lý do nào đó khiến bạn cần thêm thời gian giải lao”, tôi nói thêm, “hãy báo cho ai đó để họ nói lại với mọi người trong nhóm. Hãy lập ra một chuẩn mực rằng các bạn có thể đến muộn nếu có thông báo trước, nhưng nó sẽ là vấn đề nếu bạn đến muộn mà không báo trước. Các bạn có chấp nhận điều đó không?”. Một lần nữa, tất cả đều gật đầu.

“Tuyệt vời”, tôi nói, “tôi sẽ xem cái gật đầu của các bạn là câu trả lời ‘có’. Chúng ta đã định ra một chuẩn mực văn hóa mới. Hãy nghỉ giải lao và chứng tỏ điều đó khi chúng ta trở lại”.

Trước nguy cơ gây nên cảm giác ép buộc, tôi đã nhấn mạnh vào tính bất khả xâm phạm của lời cam kết; đặc biệt là những cam kết định ra các chuẩn mực của nhóm. Tôi muốn mọi người trong phòng cảm thấy áp lực khi phải liên tục kiểm tra thời gian trong giờ nghỉ, đi vệ sinh trước phút chót, hay có lẽ là rút ngắn một cuộc trò chuyện thú vị hoặc không gọi điện thoại lần cuối để có thể quay lại đúng giờ.

Trong tâm thế chuẩn bị cho những điều tồi tệ hơn và không muốn làm mất lòng bất cứ ai phạm sai lầm, tôi đã cho họ một lối thoát: “Nếu có việc gì đó quan trọng xảy ra”, tôi giải thích, “bạn có thể tôn trọng cam kết của mình ngay cả khi không hoàn thành được nó.

Nếu bạn gặp khó khăn và không thể tìm thấy bất kỳ ai để báo cho biết, thì khi quay lại, bạn cần xin lỗi và nói cho chúng tôi biết rằng bạn cần phải làm việc gì đó và không biết cách nào để báo tin cho chúng tôi cả”.

Tôi khá chắc rằng sau khi nhấn mạnh như thế (nét mặt của vài người cho thấy là tôi nhấn mạnh thái quá), tất cả họ sẽ quay lại vào thời gian đã thống nhất, hoặc họ sẽ báo cho ai đó biết họ sẽ đến trễ, hoặc ít nhất là họ sẽ bước vào phòng và xin lỗi. Tôi không ngờ có người lại phá vỡ quy tắc, ít nhất cũng không ngờ đó là Max.

Vì vậy, tôi cảm thấy rất hoang mang khi Max không trở lại đúng giờ và cũng không nói với bất cứ ai rằng anh ta sẽ quay lại trễ. Tôi không biết kết thúc chuyện này như thế nào, nhưng tôi đã chuyển hướng bằng cách đi sâu vào chủ đề tiếp theo: Mọi người nên chịu trách nhiệm về lời cam kết của mình.

15 phút sau, Max bước vào và lặng lẽ ngồi xuống ghế ở phía cuối phòng. Tôi cố tình dành một ít thời gian yên lặng đầy hàm ý để Max xin lỗi. Hy vọng nhỏ nhoi cuối cùng của tôi là anh ấy sẽ xin lỗi và giải thích rằng trong thời gian nghỉ giải lao, đã phát sinh việc gì đó rất khẩn cấp và anh ấy không biết cách nào thông báo cho chúng tôi. Việc thú nhận mình đã vi phạm nguyên tắc, giải thích điều gì đã xảy ra và lập lại cam kết của mình sẽ đề cao lời nói của anh ấy và bảo đảm lòng tin của cả nhóm. Nó cũng sẽ giúp cho người chủ trì hội thảo như tôi dễ thở hơn rất nhiều.

Nhưng không may mắn là Max vẫn im lặng. Tôi không tin rằng anh ta đang thử tôi; anh ta dường như quên bẵng cần phải nói một lời xin lỗi cho việc trễ giờ. Tệ hơn nữa, không ai có vẻ mong đợi điều gì khác, hoặc không ghi nhận bất kỳ vấn đề nào với hành vi của Max. Không ngạc nhiên khi tiếng tăm của đội ngũ này lại thảm hại như thế.

Tôi hít một hơi thật sâu. Tôi muốn trở thành một người thầy thông thái và trắc ẩn để chỉ cho Max cùng đội ngũ rằng việc yêu cầu các chuẩn mực văn hóa cũng giống như một chương trình hỗ trợ cho sứ mệnh và giá trị của cả đội. Mặc dù vậy, tôi cũng sợ mình sẽ tự tạo khoảng cách với mọi người nếu khăng khăng yêu cầu Max chịu trách nhiệm trước đội của mình.

Điều này quả là một chướng ngại lớn. Khó khăn nằm ở chỗ nếu tôi không nêu vấn đề lên, thì uy tín của chính tôi sẽ bị suy yếu, ít nhất là trong mắt tôi, chứ khoan hãy nói đến họ.

Vì đích thân Max đã thuê tôi nâng cao nhận thức của nhóm anh ta về các cam kết, nên tôi sẽ phủi sạch lời của mình nếu lờ đi chuyện này.

“Này Max”, tôi nói với một chút do dự, “anh quay lại trễ đấy”.

“Ồ, vâng, tôi xin lỗi. Có một số chuyện đã xảy ra”, anh trả lời với vẻ phấn khởi.

“Tôi hiểu”, tôi nói tiếp, “nhưng tôi nghĩ chúng ta đã đồng ý rằng nếu có điều gì đó xảy ra, anh sẽ cho ai đó biết mà”.

“À, đúng rồi. Tôi thành thật xin lỗi”, anh thừa nhận. “Tôi đã ở trong phòng làm việc của mình”.

Tôi đang nghĩ rất lung xem có nên hỏi anh ta vì sao không yêu cầu trợ lý liên lạc với chúng tôi, hay vì sao anh ấy không xin lỗi ngay khi bước vào phòng, nhưng một số người tham gia đã ngăn tôi lại. Hay nói đúng hơn là như đấm thẳng vào mặt tôi.

“Này, anh đang cố làm gì vậy?”, một người trong phòng hỏi tôi. “Tại sao anh lại thiếu tôn trọng Max?”.

“Ừ, tại sao anh lại chế nhạo Max?”, một người khác nói thêm vào. “Anh ấy chỉ muộn vài phút thôi mà”.

Chuyện này nhanh chóng vượt ngoài kế hoạch của tôi.

“Tôi không muốn chế nhạo Max”, tôi lên tiếng. “Tôi chỉ đang cố gắng nêu lên tầm quan trọng của lời cam kết và các chuẩn ngầm của nhóm vốn là cốt lõi của hội thảo này mà thôi.”

Tôi giải thích rằng một trong những tiền đề của hội thảo là: Cách chúng ta quản lý bất kỳ cam kết nào sẽ là chỉ báo tốt cho thấy cách chúng ta kiểm soát mọi cam kết. “Tôi đã được mời đến đây vì các bạn muốn cải thiện độ tin cậy và uy tín của mình như một đội ngũ”, tôi nói thêm. “Vì vậy, chúng ta cần kiểm tra và thay đổi những hành vi mà khách hàng nội bộ của các bạn đang phàn nàn. Tôi nghĩ rằng chúng ta có thể biến sự cố này thành một bước đột phá, nếu xem đó là một kinh nghiệm đáng để học tập”.

Các khuôn mặt nghiêm nghị nhìn tôi chằm chằm, giận đỏ cả mặt, nhưng tôi đã dấn quá sâu để có thể quay lại, vì vậy tôi quyết định tiến sâu gấp đôi. Tôi nói: “Chúng ta đã đồng ý quay trở lại đúng giờ sau khi nghỉ giải lao. Hơn nữa, chúng ta cũng đồng ý rằng nếu có điều gì đó bất tiện xảy ra, chúng ta sẽ báo cho ai đó biết.

Max đã không làm điều này. Hơn nữa, anh bước vào phòng và ngồi xuống mà không nói bất cứ lời xin lỗi nào. Khi tôi hỏi anh ta, câu trả lời của anh ấy dường như có vẻ tùy tiện một cách xuề xòa. Và giờ các bạn lại bức xúc với tôi vì đã chỉ ra sự phá vỡ cam kết rõ ràng này sao. Nếu tôi là một người quan sát bên ngoài, tôi sẽ không tin tưởng các cam kết của nhóm này. Còn các bạn thì sao?”.

“Những điều tốt đẹp sẽ kết thúc tốt đẹp”, Shakespeare đã viết như thế, nhưng điều này lại không kết thúc tốt đẹp. Chúng tôi đã trải qua phần còn lại của cuộc hội thảo một cách khó xử, nhưng đó cũng là lần tiếp xúc cuối cùng của tôi với nhóm Max.

Vài tháng sau, tôi nghe được từ một người khác trong công ty rằng Max đã bỏ việc. Tôi không biết rằng anh ta tự xin nghỉ hay bị sa thải, nhưng tôi biết chắc rằng phải có một nhà lãnh đạo mới để giúp nhóm này lấy lại uy tín của mình.

Nhiều năm sau, tôi đã gặp một trong những người tham dự cuộc hội thảo định mệnh này, một người vẫn nhớ những gì đã xảy ra. Rủi thay, anh ta rút ra bài học hôm đó rằng tôi là một gã khó khăn với những người đến trễ, rằng tôi đã thẳng thừng đôi co với người lãnh đạo trong tổ chức trước đây của anh ta. Tôi đã rất thất vọng, vì đây nhất định không phải là bài học mà tôi muốn mọi người học được, hay cách mà tôi muốn mọi người nhớ đến mình.

Tôi nhận ra mình không có thẩm quyền đạo đức cần thiết để huấn luyện họ trong một bối cảnh nhiều chông gai như vậy, nhất là khi so với bối cảnh đã có sẵn sự chính trực và lòng tin. Tôi đã quá đề cao vai trò chủ trì hội thảo của mình và bỏ lỡ cơ hội giúp họ phát triển.