Sứ mệnh Artemis II: Hạ cánh hoàn hảo, mở đường đưa nhân loại trở lại Mặt Trăng

Khi còn nhỏ, Howard Hu, giám đốc chương trình Orion của NASA, rất yêu thích các bộ phim “Chiến tranh giữa các vì sao” và thường xem cùng bố. Hôm nay còn tuyệt vời hơn “Chiến tranh giữa các vì sao” gấp hàng nghìn lần, Hu nói. Ông ước bố mình vẫn còn sống để chứng kiến sứ mệnh đưa con người tiến xa hơn vào không gian hơn bao giờ hết.

Ông Horward Hu.

“Hãy theo đuổi ước mơ của mình”, Hu nói. “Tôi khuyên các con tôi cũng hãy theo đuổi những gì chúng đam mê. Và niềm đam mê của tôi là chương trình không gian. Niềm đam mê của tôi là NASA, tôi đã có thể đạt được điều đó ngày hôm nay, và hy vọng sẽ còn nhiều ngày nữa trong tương lai. Nhưng các con có cơ hội làm những gì mình đam mê, và hy vọng những đứa trẻ yêu thích du hành vũ trụ có người lái, yêu thích việc chinh phục các vì sao, sẽ được truyền cảm hứng từ chúng tôi, đặc biệt là từ các phi hành đoàn của chúng tôi. Hãy đến với NASA, hãy làm việc cho chúng tôi, chúng tôi còn rất nhiều nhiệm vụ phía trước”.

Rick Henfling, giám đốc điều hành chuyến bay Artemis II, đã đưa ra một số số liệu thống kê quan trọng: Chuyến bay đã đi được 700.237 dặm; vận tốc tối đa đạt 24.664 dặm/giờ; và tầm bay khi vào khí quyển là 1.957 dặm nhưng đã hạ cánh cách mục tiêu chỉ một dặm.

Phi hành gia Reid Wiseman, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II, được đưa lên trực thăng quân sự của Mỹ để được vận chuyển đến tàu USS John P. Murtha. (Ảnh: NASA)

Rick Henfling cho biết các phi hành gia Artemis II “vui vẻ, khỏe mạnh và sẵn sàng trở về Houston”.

“Thật tuyệt khi được làm việc tại NASA, thật tuyệt khi là người Mỹ ngày hôm nay”, Shawn Quinn, giám đốc chương trình hệ thống mặt đất thám hiểm của NASA nói.

Lori Glaze cho biết rất nhiều dữ liệu đã được thu thập về tấm chắn nhiệt của tàu vũ trụ Orion. Máy bay đã quan sát quá trình tái nhập khí quyển và các thợ lặn kiểm tra thành phần này dưới nước sau khi hạ cánh.

Howard Hu, người quản lý chương trình Orion, cho biết thêm rằng các chuyên gia về tấm chắn nhiệt đang ở trên tàu trục vớt để nghiên cứu tấm chắn này.

“Nếu bạn không lo lắng, bạn không còn cảm thấy tim mình đập”, Rick Henfling nói về 13 phút tàu vũ trụ tái nhập khí quyển. Nhưng ông nói rằng ông tin tưởng vào đội của mình.

Hiện tại các phi hành gia sẽ ưu tiên dành thời gian với gia đình. Trong khi đó các dữ liệu sẽ được phân tích ban đầu trong khoảng 30 ngày, với một số lượng lớn các phần và linh kiện của tàu được xử lý để tiếp tục sử dùng cho các lần sau.

Amit Kshatriya, phó giám đốc NASA, cho biết sứ mệnh Artemis II là một “bước tiến lớn” hướng tới việc đổ bộ lên mặt trăng trong những năm tới. “Tôi nghĩ con đường lên bề mặt mặt trăng giờ đã rộng mở”, ông nói. “Đây là một cuộc thử nghiệm đáng kinh ngạc đối với một cỗ máy đáng kinh ngạc.”

Ông cũng bình luận về ý nghĩa văn hóa của sứ mệnh và tầm ảnh hưởng toàn cầu của nó.

“Tôi nghĩ đây là một món quà dành cho thế giới”, ông nói.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chúc mừng các phi hành gia của sứ mệnh Artemis II trong bài đăng trên mạng xã hội, mời phi hành đoàn đến thăm Nhà Trắng sớm.

“Chúc mừng phi hành đoàn tuyệt vời và rất tài năng của Artemis II. Toàn bộ chuyến đi thật ngoạn mục, hạ cánh hoàn hảo và, với tư cách là Tổng thống Mỹ, tôi không thể tự hào hơn!. Tôi mong sớm được gặp tất cả các bạn tại Nhà Trắng. Chúng ta sẽ làm lại điều này và sau đó, bước tiếp theo là sao Hỏa!”

Tổng thống, người đã dành buổi tối nay tại một buổi gây quỹ chính trị ở Virginia, đã xem trực tiếp cảnh hạ cánh của Artemis II xuống biển trên TV từ nhà máy rượu vang Trump ở Charlottesville, theo một quan chức Nhà Trắng. Tổng thống cũng nói chuyện với phi hành đoàn Artemis qua điện thoại sau chuyến bay ngang qua Mặt Trăng hôm thứ Hai.

Denise ChowKoch, Glover, Hansen và Wiseman hiện đang ở trên tàu USS John P. Murtha.

Các phi hành gia tỏ ra rất vui vẻ sau khi hạ cánh xuống tàu USS John P. Murtha.

Glover chào mọi người trên boong tàu, trong khi Koch vẫy tay chào các phóng viên và giơ nắm đấm lên trời.

Giám đốc NASA Jared Isaacman có mặt trên boong tàu và chào hỏi từng phi hành gia một.

Các phi hành gia của sứ mệnh Artemis II đang được đưa lên trực thăng từng người một, những chiếc trực thăng đang lơ lửng phía trên khu vực hạ cánh.

Các trực thăng sẽ đưa các thành viên phi hành đoàn đến tàu USS John P. Murtha của Hải quân Hoa Kỳ, nơi họ sẽ trải qua các cuộc kiểm tra y tế tiêu chuẩn sau sứ mệnh.

Đội cứu hộ đưa hai phi hành gia đầu tiên rời khỏi khoang lên xuồng nổi.

Hai phi hành gia đầu tiên đã rời tàu Orion và bước lên chiếc bè bơm hơi phía trước.

Một chiếc trực thăng bay lơ lửng phía trên sẽ đón từng người một và đưa họ đến tàu cứu hộ.

Theo kế hoạch, nữ phi hành gia Christina Koch sẽ rời tàu đầu tiên, tiếp đến là Victor Glover.

Chỉ huy Reid Wiseman là người cuối cùng rời khỏi tàu vũ trụ. Hiện tại cả bốn phi hành gia đều đang ở trên xuồng nổi..

Máy bay trực thăng sẽ đưa các thành viên phi hành đoàn đến tàu USS John P. Murtha, nơi họ sẽ được kiểm tra y tế.

NASA cho biết đội cứu hộ đã tiếp cận tàu Orion và mở cửa khoang bên hông. Bốn thành viên đội cứu hộ sẽ vào bên trong để kiểm tra tình trạng của bốn phi hành gia Artemis II.

Tổng cộng khoảng 40 người đang tham gia hỗ trợ quanh tàu bằng các xuồng cứu hộ.

Một nhóm đang lắp đặt bè nổi chuyên dụng bên ngoài khoang để phục vụ việc đưa phi hành đoàn ra ngoài.

Sau đó, hai trực thăng sẽ lần lượt đưa các phi hành gia về tàu USS John P. Murtha, mỗi chuyến chở hai người.

NASA cho biết các dòng hải lưu đang ảnh hưởng đến quá trình triển khai bè nổi hỗ trợ quanh tàu Orion.

Đội cứu hộ thiết lập bè nổi xung quanh tàu Orion.

Bình luận viên Megan Cruz cho hay dù mặt biển trông khá êm, các dòng chảy vẫn khiến đội cứu hộ gặp đôi chút trở ngại trong việc tiếp cận và thiết lập thiết bị.

Tuy vậy, NASA khẳng định kế hoạch đưa phi hành đoàn ra khỏi tàu trong vòng khoảng hai giờ sau khi hạ cánh vẫn đang được đảm bảo.

Theo NASA, phi hành đoàn Artemis II sẽ được đưa khỏi tàu Orion và chuyển tới khu vực y tế trên tàu USS John P. Murtha trong vòng khoảng hai giờ sau khi tiếp nước.

Mô-đun phi hành đoàn sứ mệnh Artemis II trên vùng biển ngoài khơi San Diego, Mỹ.

Quá trình này kéo dài do cần thực hiện nhiều bước an toàn. Bên trong khoang, các phi hành gia sẽ tắt hệ thống và chuẩn bị mở cửa. Trong khi đó, các thợ lặn kiểm tra môi trường xung quanh để đảm bảo không có chất độc hại như nhiên liệu hay amoniac trước khi tiếp cận tàu.

Sau khi mở cửa khoang, các nhân viên y tế sẽ lần lượt vào kiểm tra tình trạng từng phi hành gia. Theo kế hoạch, nữ phi hành gia Christina Koch sẽ rời tàu đầu tiên, tiếp đến là Victor Glover, Jeremy Hansen và cuối cùng là chỉ huy Reid Wiseman. Tuy nhiên, thứ tự có thể thay đổi nếu có người cần hỗ trợ khẩn cấp.

Các phi hành gia sau đó được đưa ra một bè nổi gắn với tàu, trước khi được trực thăng đưa lên tàu cứu hộ.

Theo NASA, toàn bộ quá trình đưa phi hành đoàn ra ngoài có thể mất từ 30 đến 45 phút trong điều kiện biển lặng, nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Theo chỉ đạo của trưởng nhóm thu hồi NASA, các đội cứu hộ từ NASA và quân đội Mỹ tiếp cận tàu Orion bằng xuồng cao su ngay sau khi tiếp nước.

Các nhân viên điều khiển chuyến bay đang nỗ lực thiết lập tín hiệu điện thoại vệ tinh hoạt động giữa các phi hành gia và đội cứu hộ.

Phi hành gia Wiseman cho biết anh có thể nghe thấy các đội cứu hộ, nhưng dường như họ không thể liên lạc được với anh qua điện thoại vệ tinh.

Những chiếc xuồng cứu hộ đầu tiên tiếp cận mô-đun phi hành đoàn Artemis II.

Theo NASA, khoảng một giờ sau khi hạ cánh, phi hành đoàn sẽ được đưa ra khỏi khoang và chuyển bằng trực thăng Hải quân Mỹ tới tàu USS John P. Murtha.

Tại đây, các phi hành gia sẽ được kiểm tra y tế sau nhiệm vụ trước khi quay về đất liền và bay tới Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston.

Trong khi đó, các thợ lặn sẽ gắn dây kéo vào tàu Orion để đưa mô-đun phi hành đoàn vào một giá đỡ chuyên dụng trong khoang chứa của tàu. Sau khi cố định vị trí, nước trong khoang sẽ được rút ra để giữ tàu ổn định.

Khi hoàn tất, Orion sẽ được đưa về căn cứ hải quân San Diego, trước khi chuyển tới Trung tâm Vũ trụ Kennedy để kiểm tra kỹ thuật, thu thập dữ liệu và phục vụ các đánh giá sau chuyến bay.

Tàu Orion đã tiếp nước thành công trên Thái Bình Dương khi hệ thống dù đưa khoang phi hành đoàn hạ xuống nhẹ nhàng.

Đây là khoảnh khắc quan trọng nhất của sứ mệnh — thời điểm mà NASA và các phi hành gia mong đợi để có thể “thở phào” sau toàn bộ hành trình.

Công tác cứu hộ bắt đầu. Tại Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston, cả khán phòng vỡ òa trong tiếng reo hò, kèm theo những tiếng cười và cả những giọt nước mắt xúc động.

Thành công của chuyến bay sẽ mở đường cho các bước tiếp theo trong chương trình chinh phục Mặt Trăng của NASA.

Tàu Orion bung dù đáp thành công xuống biển. (Video: NASA)

Khi tàu Orion hạ xuống độ cao khoảng 7.600 m, loạt dù đầu tiên bắt đầu được triển khai.

Sau giai đoạn tái nhập khắc nghiệt, vận tốc của tàu đã giảm mạnh, từ hơn 30 lần tốc độ âm thanh xuống còn khoảng 480 km/h.

Những chiếc dù đầu tiên giúp tách lớp bảo vệ phía trước của tàu, bộ phận che chắn hệ thống dù chính.

Tiếp đó, các loại dù khác, gồm dù ổn định và dù chính, sẽ lần lượt bung ra, giúp giảm tốc độ của Orion xuống dưới 32 km/h trước khi tiếp nước.

Giai đoạn đáng sợ nhất của toàn bộ nhiệm vụ đã kết thúc. Phi hành đoàn Artemis II đã vượt qua được sức nóng dữ dội nhất của quá trình quay trở lại bầu khí quyển. Trung tâm điều khiển nhiệm vụ đã thiết lập lại liên lạc với khoang tàu và các phi hành gia.

Tàu Orion bắt đầu giai đoạn lao vào khí quyển Trái Đất. Sự kiện này diễn ra vào lúc 19h53 giờ ET (6h53 ngày 11/4, giờ Việt Nam), mở đầu cho khoảng 14 phút căng thẳng nhất của sứ mệnh Artemis II.

Ngay trước khi tiếp xúc khí quyển, tàu đạt vận tốc cực đại khoảng 38.400 km/h, theo NASA.

Trong quá trình tái nhập, Trung tâm Điều khiển dự kiến sẽ mất liên lạc với tàu trong khoảng 6 phút do lớp plasma hình thành xung quanh Orion.

Khoảng 1 phút 20 giây sau khi quay trở lại khí quyển, tàu vũ trụ Orion đang trải qua "giai đoạn nóng lên cực độ". Nhiệt độ có thể lên tới khoảng 2.270 độ C trong thời gian này.

Tình trạng mất liên lạc đã bắt đầu khi tàu vũ trụ Orion bắt đầu hành trình xuyên qua bầu khí quyển Trái đất. Thời gian mất liên lạc dự kiến kéo dài sáu phút, vì sự tích tụ plasma bên ngoài tàu vũ trụ cản trở khả năng liên lạc của các nhân viên điều khiển nhiệm vụ với các phi hành gia trên tàu.

Mô-đun phi hành đoàn của tàu Orion, nơi các phi hành gia sinh sống suốt 10 ngày qua, đã tách khỏi mô-đun dịch vụ vào lúc 19h33 giờ ET (6h33 sáng 11/4, giờ Việt Nam).

Mô-đun dịch vụ, bộ phận chứa 33 động cơ giúp đẩy và điều hướng tàu trong hành trình tới Mặt Trăng và quay về, không còn cần thiết ở giai đoạn cuối. Bộ phận này do Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) chế tạo.

Việc tách mô-đun dịch vụ đồng nghĩa tấm chắn nhiệt của Orion lần đầu tiên lộ ra trong không gian, chuẩn bị cho quá trình tái nhập khí quyển.

Khoảng 20 phút sau, tàu sẽ tiến vào tầng khí quyển phía trên Trái Đất, khu vực đông nam Hawaii. Trước đó, Orion sẽ kích hoạt động cơ đẩy để tách xa khỏi mô-đun dịch vụ, vốn dự kiến sẽ cháy rụi khi lao vào khí quyển.

Hình ảnh mô phỏng khoang chở người và khoang dịch vụ của tàu Orion chia tách phía trên khí quyển Trái Đất. Ảnh: NASA

Phi hành đoàn Artemis II có thể phải chịu gia tốc lên tới 3,9G, tương đương 3,9 lần trọng lượng cơ thể, trong quá trình tàu Orion tái nhập khí quyển Trái Đất.

Phi hành gia Victor Glover cho biết mức gia tốc này tương tự như khi phóng: “Cảm giác sẽ khá ‘nặng’, nhưng khi hạ cánh, tấm chắn nhiệt và hệ thống dù sẽ giúp tàu giảm tốc an toàn”.

Sau khi hạ cánh xuống biển, phi hành đoàn Artemis II sẽ hoàn thành hành trình dài khoảng 1,12 triệu km, theo NASA.

Để so sánh, chu vi Trái Đất khoảng 40.075 km, chuyến bay này tương đương gần 28 vòng quanh Trái Đất.

Tàu Orion đang tiến gần về Trái Đất, chuẩn bị kết thúc sứ mệnh Artemis II kéo dài 10 ngày. (Ảnh: NASA)

Trong hành trình, các phi hành gia cũng lập kỷ lục mới khi bay xa Trái Đất nhất trong lịch sử. Tàu Orion đạt khoảng cách tối đa khoảng 406.773 km, vượt 6.600 km so với cột mốc của Apollo 13 thiết lập năm 1970.

Trong hành trình kéo dài 10 ngày, phi hành đoàn đã thực hiện hàng loạt quan sát khoa học, chụp ảnh bề mặt Mặt Trăng và thu thập dữ liệu phục vụ các sứ mệnh Artemis tiếp theo.

NASA cho biết tàu Orion, dự kiến đạt vận tốc cực đại khoảng 39.700 km/h khi tái nhập khí quyển, thấp hơn khoảng 200 km/h so với kỷ lục của sứ mệnh Apollo 10 thiết lập năm 1969.

Tàu sẽ đạt vận tốc này vào khoảng 6h54 ngày 11/4 (giờ Việt Nam). Trong thời gian này, tàu mất liên lạc tạm thời giữa tàu và Trung tâm Điều khiển của NASA.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), khi phi hành đoàn Artemis II tái nhập khí quyển Trái Đất, người dân khu vực Nam California có thể nghe hoặc cảm nhận tiếng nổ siêu thanh.

Tàu USS John P. Murtha của Hải quân Mỹ sẵn sàng tiếp ứng phi hành đoàn Artemis II sau khi hạ cánh. (Ảnh: Fox News)

Trước khi bước vào giai đoạn quan trọng, toàn bộ phi hành đoàn Artemis II đã mặc bộ đồ bay màu cam và hoàn tất kiểm tra độ kín. Đây là trang phục được sử dụng trong lúc phóng và hạ cánh, có thể hoạt động như một “tàu vũ trụ cá nhân” trong trường hợp khoang tàu mất áp suất.

Bộ đồ được trang bị nguồn oxy khẩn cấp và hệ thống lọc CO₂, có thể duy trì không khí để thở cho phi hành gia trong tối đa 6 ngày nếu cần.

Theo FOX Weather, điều kiện thời tiết tại khu vực hạ cánh của tàu Orion ngoài khơi San Diego được đánh giá rất thuận lợi, sóng và gió được dự báo không gây trở ngại cho quá trình tiếp nước.

NASA cho biết quỹ đạo trở về của tàu Orion đang đạt độ chính xác gần như tuyệt đối, phi hành đoàn Artemis II chuẩn bị hạ cánh xuống Thái Bình Dương gần San Diego, Mỹ.

Tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II trở về Trái Đất, ngày 11/4. (Ảnh chụp màn hình)

Theo bình luận viên của NASA, cú đốt động cơ điều chỉnh quỹ đạo được thực hiện vài giờ trước đã “chuẩn xác đến mức tàu đang đi đúng trung tâm hành lang bay”, đảm bảo tiếp cận điểm hạ cánh theo kế hoạch.

Động tác này được mô tả là bước “tinh chỉnh cuối cùng” nhằm đưa tàu Orion vào vị trí tối ưu trước khi tái nhập khí quyển trên Thái Bình Dương.

Tàu Orion còn một lần điều chỉnh nhỏ dự kiến diễn ra lúc 6h37 ngày 11/4 (giờ Việt Nam), nhằm nâng nhẹ phần đuôi tàu, cải thiện góc tấn khi lao vào khí quyển và giảm tác động nhiệt lên tấm chắn nhiệt.

Theo kế hoạch, tàu Orion sẽ hạ cánh xuống biển vào khoảng 8h07 tối ET (7h07 sáng 11/4, giờ Việt Nam).

Artemis trải qua nhiều trở ngại và bị chậm tiến độ. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Tháng 2 năm nay, NASA cũng phải lùi lịch phóng Artemis II sau khi gặp vấn đề trong cuộc tổng duyệt nạp nhiên liệu.

Trái Đất nhìn qua một trong những cửa số chính của tàu Orion trong sứ mệnh Artemis II. (Ảnh: NASA)

Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm các công nghệ thương mại phức tạp trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027, bao gồm kết nối tàu Orion với tàu đổ bộ SpaceX hoặc Blue Origin.

Sứ mệnh này tập trung kiểm tra hệ thống sự sống, động cơ và bộ đồ du hành mới (Axiom EMU) trước khi thực hiện các chuyến đổ bộ Mặt Trăng có người lái. NASA đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV.

Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.

Tàu Orion chở theo bốn phi hành gia sứ mệnh Artemis II được phóng lên không gian bằng hệ thống tên lửa SLS lúc 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội). Sau khi vào quỹ đạo Trái Đất, tàu thực hiện cú đốt động cơ quan trọng để thoát ly và hướng tới Mặt Trăng.

Tên lửa SLS đưa tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II cất cánh tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Mỹ, ngày 1/4. (Ảnh: Getty Images)

Khoảng hai ngày sau khi phóng, Orion đạt cột mốc “nửa đường”, ở khoảng cách hơn 219.000 km so với Trái Đất. Đến ngày thứ năm, tàu tiến vào vùng ảnh hưởng lực hấp dẫn của Mặt Trăng, chính thức bước vào không gian quanh vệ tinh này.

Ngày thứ sáu của sứ mệnh, phi hành đoàn thực hiện chuyến bay vòng qua vùng tối của Mặt Trăng kéo dài khoảng 7 giờ, nhiệm vụ quan trọng nhất. Trong hành trình này, tàu Orion tạm mất liên lạc với Trái Đất khoảng 40 phút vì Mặt Trăng chặn tín hiệu.

Cũng trong khoảng thời gian đó, Artemis II thiết lập kỷ lục mới khi trở thành chuyến bay có người lái xa Trái Đất nhất lịch sử, đạt khoảng cách tối đa khoảng 406.773 km, vượt cột mốc của Apollo 13 năm 1970 (khoảng 400.171 km). Tàu đồng thời tiếp cận Mặt Trăng ở khoảng cách gần nhất khoảng 6.500 km.

Video hiện tượng nhật thực khi tàu Orion bay phía sau Mặt Trăng. (Nguồn: NASA)

Trong chuyến bay ngang kéo dài 7 giờ, phi hành đoàn thực hiện nhiều quan sát khoa học, chụp ảnh bề mặt, nghiên cứu các cấu trúc địa chất và chứng kiến hiện tượng nhật thực từ không gian.

Sau khi hoàn tất chuyến bay vòng, tàu Orion tận dụng lực hấp dẫn của Mặt Trăng để quay trở lại Trái Đất theo quỹ đạo “tự do quay về”.

Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II hướng về Trái Đất. (Ảnh chụp màn hình)

Trong ngày thứ 9 của nhiệm vụ, cũng là ngày trọn vẹn cuối cùng của phi hành đoàn ở ngoài không gian. NASA cho biết các phi hành gia Artemis II đã cán mốc 'nửa đường' giữa Mặt trăng và Trái Đất.

Tàu Orion sẽ đáp xuống Thái Bình Dương vào khoảng 20h07 ngày 10/4 (7h07 ngày 11/4 giờ Hà Nội) ngoài khơi San Diego, Mỹ.

Dù phải đối mặt nhiều rủi ro trong hành trình lên Mặt Trăng, các chuyên gia nhận định giai đoạn nguy hiểm nhất của Artemis II nằm ở chặng cuối: tái nhập khí quyển Trái Đất.

Khi trở về, tàu Orion lao vào khí quyển với vận tốc lên tới khoảng 40.000 km/h, tức hơn 30 lần tốc độ âm thanh, tạo ra nhiệt độ bên ngoài có thể vượt 2.700 độ C. Điều này đặt áp lực cực lớn lên tấm chắn nhiệt - bộ phận bảo vệ sống còn của tàu.

Tàu vũ trụ Orion của NASA hạ cánh xuống Thái Bình Dương vào tháng 12/2022 sau sứ mệnh Artemis I không người lái lên Mặt Trăng. (Ảnh: Getty Images)

Vấn đề trở nên đáng chú ý sau Artemis I năm 2022, khi tấm chắn nhiệt xuất hiện các vết rỗ và nứt bất thường. Dù tàu vẫn hạ cánh an toàn, những dấu hiệu này làm dấy lên lo ngại về độ bền của vật liệu Avcoat trong điều kiện khắc nghiệt.

Trong Artemis II, NASA vẫn sử dụng thiết kế tấm chắn nhiệt tương tự, nhưng đã điều chỉnh quỹ đạo tái nhập. Thay vì bay theo kiểu “nhảy vọt” như Artemis I, tàu sẽ đi theo quỹ đạo cao hơn nhằm giảm tải nhiệt và hạn chế nguy cơ hư hại.

NASA cho biết đã dành hơn một năm để phân tích và thử nghiệm, khẳng định hệ thống đủ an toàn để đưa phi hành đoàn trở về. Tuy nhiên, một số chuyên gia vẫn thận trọng, cho rằng rủi ro chưa thể loại bỏ hoàn toàn.

Theo kế hoạch, tàu Orion sẽ hạ cánh xuống biển ngoài khơi San Diego. Đây không chỉ là điểm kết thúc hành trình, mà còn là phép thử quan trọng quyết định thành công của toàn bộ sứ mệnh.

Sứ mệnh Artemis II của NASA đã mang lại những hình ảnh cận cảnh đầu tiên về Mặt Trăng do con người trực tiếp chụp từ quỹ đạo gần, cũng như góc nhìn độc đáo về Trái Đất.

Hình ảnh mặt tối của Trái Đất . (Ảnh: NASA)

Khoảnh khắc Trái Đất dần khuất sau đường chân trời Mặt Trăng, được chụp từ tàu Orion. (Ảnh: NASA)

Từ góc nhìn của Artemis II, Mặt Trăng che khuất Mặt Trời, hé lộ khung cảnh mà rất ít người trong lịch sử từng được chứng kiến. (Ảnh: NASA)

Hình ảnh ghi lại đồng thời cả vùng sáng và vùng tối của Mặt Trăng. (Ảnh: NASA)

Tàu Artemis II ghi lại được toàn cảnh hiếm hoi của lưu vực Orientale trên Mặt Trăng. (Ảnh: NASA)

Trái Đất - ngôi nhà của nhân loại - phát sáng màn đen của vũ trụ. (Ảnh: NASA)

Orion được thiết kế để đưa phi hành gia bay xa Trái Đất hơn bất kỳ tàu vũ trụ nào trước đây và là phương tiện trung tâm của chương trình Artemis.

Tàu có khả năng thích ứng với môi trường khắc nghiệt của không gian sâu, bảo vệ phi hành gia khỏi bức xạ ngoài từ trường Trái Đất, duy trì sự sống trong nhiều tuần và chịu được nhiệt độ cực cao khi tái nhập khí quyển.

Hệ thống phóng không gian SLS, phương tiện đưa sứ mệnh Artemis II rời khỏi Trái Đất. (Nguồn: NASA - Đồ họa: Bích Hường)

Khoang tàu Orion được thiết kế để chở 4 phi hành gia. Theo NASA, tàu có thể hỗ trợ phi hành đoàn 4 người trong tối đa 21 ngày mà không cần ghép nối với tàu khác. Đây là năng lực quan trọng đối với các sứ mệnh kéo dài xung quanh Mặt Trăng.

Tàu Orion được đặt trên đỉnh Hệ thống Phóng Không gian (SLS) cao 98 m, là tên lửa vũ trụ mạnh nhất từng được chế tạo bởi NASA. Trong vụ phóng Artemis I ngày 16/11/2022, SLS tạo ra lực đẩy kỷ lục khoảng 4.000 tấn.

Về thiết kế, tàu Orion có hình dạng hình nón cụt, cao 3,3 m, đường kính 5 m và thể tích 8,95 m3. NASA cho biết thiết kế hình nón cụt giúp giữ cho tàu ổn định khi nó di chuyển với tốc độ siêu thanh trong bầu khí quyển.

Sứ mệnh Artemis II diễn ra tương đối suôn sẻ, ngoại trừ một số trục trặc liên quan đến hệ thống vệ sinh trị giá 23 triệu USD (khoảng 605 tỷ đồng) trên tàu Orion.

Bản sao nhà vệ sinh trên tàu Orion để các phi hành gia huấn luyện sử dụng. (Ảnh: CNN)

Ngay sau khi rời bệ phóng ngày 1/4, phi hành đoàn phát hiện hệ thống bơm trong nhà vệ sinh không hoạt động. Nguyên nhân được xác định do chưa bơm đủ nước để kích hoạt thiết bị. Sau khi xử lý, hệ thống hoạt động bình thường.

Đến sáng 4/4, Orion tiếp tục gặp sự cố khi nước tiểu bị đóng băng trong đường ống thoát, gây tắc nghẽn hệ thống xử lý chất thải. Trong lúc tàu đang cách Trái Đất gần 320.000 km, các kỹ sư dưới mặt đất đã tìm cách khắc phục.

Giải pháp được đưa ra là xoay tàu để hướng ống thoát về phía Mặt Trời, giúp làm tan phần chất thải bị đóng băng. Sau nhiều giờ xử lý, hệ thống dần được khôi phục và đến nửa đêm cùng ngày, nhà vệ sinh đã có thể sử dụng bình thường.

Sau khi khắc phục sự cố đó, Orion đi vào hoạt động đúng như thiết kế ban đầu, củng cố niềm tin vào tham vọng khám phá không gian sâu của NASA.

Orion được thiết kế để đưa phi hành gia bay xa Trái Đất hơn bất kỳ tàu vũ trụ nào trước đây và là phương tiện trung tâm của chương trình Artemis. Tàu có khả năng thích ứng với môi trường khắc nghiệt của không gian sâu, bảo vệ phi hành gia khỏi bức xạ ngoài từ trường Trái Đất.

Jeremy Hansen sinh năm 1976 tại London, Ontario (Canada). Ông sớm có niềm đam mê với hàng không từ khi còn trẻ. Năm 12 tuổi, ông gia nhập Phi đội Thiếu sinh Không quân số 614 của Không quân Hoàng gia Canada, một trải nghiệm đánh dấu sự khởi đầu sự nghiệp hàng không của ông.

Sau đó, Hansen theo học tại Học viện Quân sự Hoàng gia Saint-Jean và tốt nghiệp xuất sắc với bằng cử nhân khoa học vũ trụ và bằng thạc sĩ vật lý. Ông sau đó làm phi công lái máy bay chiến đấu CF-18, phi công chiến thuật và sĩ quan tác chiến, với các trách nhiệm liên quan đến hiệu quả hoạt động của Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ, cũng như các cuộc tập trận triển khai và các nhiệm vụ ở Bắc Cực sau đó.

Jeremy Hansen, phi hành gia không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên bay vào không gian sâu. (Ảnh: CBC)

Năm 2009, Hansen được Cơ quan Vũ trụ Canada chọn là một trong hai ứng viên phi hành gia trong đợt tuyển dụng thứ ba. Sau khi hoàn thành khóa huấn luyện vào năm 2011, ông bắt đầu làm việc tại Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ với vai trò liên lạc giữa Trái Đất và ISS.

Trong suốt sự nghiệp của mình, Hansen tham gia nhiều nhiệm vụ mô phỏng điều kiện khắc nghiệt. Ông là thành viên chương trình huấn luyện của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) tại Italy, nơi ông sống 6 ngày dưới lòng đất.

Năm 2014, ông tham gia sứ mệnh NEEMO 19 (huấn luyện phi hành gia dưới đáy đại dương), có 7 ngày ở Aquarius - phòng thí nghiệm chuyên phục vụ nghiên cứu đại dương và huấn luyện phi hành gia NASA.

Với việc tham gia sứ mệnh Artemis II, Hansen trở thành phi hành gia không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên bay vào không gian sâu.

Victor J. Glover sinh năm 1976 tại Pomona, California, là phi công hải quân dày dạn kinh nghiệm thực chiến và thử nghiệm bay khi tích lũy hơn 3.500 giờ bay trên 40 loại máy bay, gồm 24 nhiệm vụ chiến đấu và hơn 400 lần hạ cánh trên tàu sân bay kể từ năm 2001. Ông có bằng cử nhân kỹ thuật tổng hợp từ Đại học Cal Poly San Luis Obispo.

Phi hành gia Victor J. Glover.

Sau khi gia nhập NASA năm 2013, Glover đảm nhiệm các vai trò quan trọng trên mặt đất với tư cách là người liên lạc khoang tàu và sĩ quan điều hành các sứ mệnh Soyuz và Crew Dragon.

Chuyến bay vào vũ trụ đầu tiên của ông vào năm 2020 thuộc sứ mệnh SpaceX Crew-1. Dịp này, ông đã trải qua 168 ngày trên quỹ đạo, thực hiện bốn chuyến đi bộ ngoài không gian và tham gia vào nhiều hoạt động khoa học, bảo trì khác nhau.

Là cha của bốn đứa con, Glover làm nên lịch sử khi trở thành người da màu đầu tiên du hành vào không gian sâu trong sứ mệnh Artemis II.

Trong phi hành đoàn Artemis II, Christina Koch là nữ phi hành gia duy nhất và là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ phi hành gia mới của NASA.

Phi hành gia Christina Koch. (Ảnh: NASA)

Sinh năm 1979 tại Michigan (Mỹ), Koch theo học kỹ thuật điện và vật lý, từng tham gia nghiên cứu tại các khu vực khắc nghiệt như Nam Cực và Greenland trước khi gia nhập NASA năm 2013.

Bước ngoặt trong sự nghiệp của cô đến vào năm 2019, khi tham gia nhiệm vụ dài ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Chuyến bay ban đầu kéo dài khoảng 6 tháng, nhưng được NASA gia hạn nhằm phục vụ nghiên cứu về tác động của vi trọng lực đối với cơ thể con người.

Koch trở về Trái Đất vào tháng 2/2020 sau 328 ngày trên quỹ đạo, dài nhất đối với một nữ phi hành gia. Trong chuỗi ngày đó, cô tham gia hàng trăm thí nghiệm khoa học và nhiều chuyến đi bộ ngoài không gian.

Đáng chú ý, Koch cùng phi hành gia Jessica Meir thực hiện chuyến “spacewalk” toàn nữ đầu tiên của NASA - một cột mốc mang tính biểu tượng trong lịch sử ngành hàng không vũ trụ.

Những kinh nghiệm tích lũy trong nhiệm vụ kéo dài gần một năm đã giúp Koch trở thành ứng viên phù hợp cho các sứ mệnh không gian sâu. Khi NASA công bố phi hành đoàn cho Artemis II - chuyến bay có người lái đầu tiên của chương trình Artemis bay quanh Mặt Trăng - Christina Koch được lựa chọn làm chuyên gia nhiệm vụ.

Trong chuyến bay ngang 7 giờ qua vùng tối của Mặt Trăng, phi hành đoàn Artemis II chụp hàng nghìn bức ảnh, cung cấp các thông tin mà máy móc ở Trái Đất khó có thể ghi nhận.

Phi hành đoàn cũng đề xuất đặt tên hai miệng hố chưa có tên trên Mặt Trăng. Miệng hố đầu tiên mang tên Integrity, theo tên tàu Orion của họ, còn miệng hố thứ hai tên Carroll, tưởng nhớ người vợ quá cố của chỉ huy Reid Wiseman.

"Đó là một điểm sáng trên Mặt trăng. Và chúng tôi muốn gọi nó là Carroll", phi hành gia người Canada Jeremy Hansen chia sẻ trong buổi phát sóng trực tiếp.

Bà Carroll Taylor Wiseman qua đời vì ung thư năm 2020. Từ đó, ông Reid Wiseman - cựu phi công chiến đấu, chỉ huy sứ mệnh Artemis II - đã một mình nuôi dưỡng hai con gái.

Phi hành gia Reid Wiseman cùng người vợ quá cố, Carroll Taylor Wisemanm hình bên phải là các hố va chạm trên Mặt Trăng nhìn từ tàu vũ trụ Orion. (Ảnh: NASA)

Theo ông Hansen, hố thiên thạch này có thể quan sát được vào một số thời điểm nhất định trong hành trình Mặt trăng quay quanh Trái đất.

Không kìm được xúc động, ông Wiseman và các đồng đội lau nước mắt, họ ôm nhau, lơ lửng giữa không gian vô trọng lực.

NASA cho biết các tên gọi do phi hành đoàn đề xuất sẽ được chuyển lên Liên minh Thiên văn Quốc tế (IAU), cơ quan có thẩm quyền đặt tên cho các thiên thể trong vũ trụ, để xem xét.