Sự sống trên Trái Đất đã được 'gieo mầm' từ một thiên thể ngoài vũ trụ?

Giáo sư, nhà thiên văn học nổi tiếng Avi Loeb từ Đại học Harvard (Mỹ) gần đây đã khiến giới khoa học xôn xao, khi cho rằng sự sống trên Trái Đất có thể đã được hình thành từ một thiên thể ngoài không gian chuyên chở "mầm sống" vào Hệ Mặt Trời.

Theo bài viết mới nhất trên trang blog Medium, ông Loeb - người đang đứng đầu Dự án Galileo và từng là cựu chủ nhiệm Khoa Thiên văn của Đại học Harvard, quan điểm trên được vị giáo sư này đúc kết sau quá trình theo dõi 3I/ATLAS - thiên thể liên sao thứ ba từng được loài người phát hiện đi ngang qua Hệ Mặt Trời.

Được phát hiện lần đầu vào tháng 7/2025, thiên thể này chứa lượng lớn carbon dioxide và bay ngang qua vùng lân cận của Trái Đất mà không gây ra bất kỳ mối đe dọa nào. Giáo sư Loeb tin rằng, lượng carbon dioxide mà 3I/ATLAS mang theo chứng tỏ thiên thể này không chỉ là một khối đá thông thường, mà rất có thể đang mang theo các khối xây dựng cơ bản của sự sống từ một hệ hành tinh khác.

Từ việc theo dõi thiên thể 3I/ATLAS, giáo sư Avi Loeb cho rằng sự sống trên Trái Đất có thể đã được hình thành từ một thiên thể ngoài không gian chuyên chở "mầm sống" vào Hệ Mặt Trời. Hình minh họa: Universe Magazine

Các bằng chứng động lực học cho thấy, khi bay qua vùng có thể sống được của Hệ Mặt Trời, quỹ đạo của 3I/ATLAS chỉ lệch một góc rất nhỏ là 4,88 độ so với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất. Sự trùng hợp hiếm hoi này tạo ra điều kiện lý tưởng để các mảnh vỡ từ đuôi ngược của nó rơi xuống các hành tinh thuộc vòng trong của hệ.

Bên cạnh đó, dữ liệu thu thập từ đài thiên văn SPHEREx và kính viễn vọng James Webb cũng chỉ ra rằng 3I/ATLAS đang phun ra rất nhiều phân tử hữu cơ, bao gồm methanol, formaldehyde, ethane và đặc biệt là sự hiện diện của methane.

Điều đáng chú ý là lượng methane này chỉ xuất hiện khá muộn, sau khi vật thể đã tiến đến gần Mặt Trời. Đây là một hiện tượng rất khó giải thích nếu chỉ dựa thuần túy vào các quá trình vật lý thông thường.

Đứng trước manh mối này, Giáo sư Loeb đặt ra một câu hỏi đầy tính gợi mở: liệu lượng methane nói trên có phải được tạo ra bởi các hoạt động sinh học hay không? Ông ví von sinh động quá trình này như những bông hoa bồ công anh đang rải hạt theo gió.

Nhờ có kích thước đủ lớn, các mảnh băng và đá từ 3I/ATLAS hoàn toàn có khả năng che chở, bảo vệ các vi sinh vật an toàn trong suốt hành trình di chuyển liên hành tinh dài đằng đẵng. Khả năng sống sót này hoàn toàn có cơ sở, khi ông Loeb dẫn chứng nhiều nghiên cứu trên Trái Đất cho thấy vi khuẩn có thể duy trì sự sống từ hàng chục nghìn đến hàng trăm triệu năm trong môi trường băng giá hoặc thiếu thốn dinh dưỡng đến mức cực đoan.

Chính vì vậy, nếu sự sống ngoài hành tinh sở hữu sức chống chịu bền bỉ hơn, chúng hoàn toàn có thể rơi vào trạng thái "ngủ đông" bên trong những thiên thể di chuyển liên hành tinh như 3I/ATLAS.

Giáo sư Avi Loeb là người đang đứng đầu Dự án Galileo và từng là cựu chủ nhiệm Khoa Thiên văn Đại học Harvard. Ảnh: Bảo tàng Khoa học Boston

Không chỉ dừng lại ở "thuyết tha sinh" (panspermia) - giả thuyết cho rằng sự sống trên Trái Đất bắt nguồn từ các vi sinh vật hoặc tiền chất sự sống được vận chuyển bởi các vật thể, sao chổi hoặc bụi vũ trụ, Giáo sư Loeb còn đề cập đến khả năng được gọi là "directed panspermia" – kịch bản mà một nền văn minh tiên tiến đã cố tình gieo mầm sự sống lên các hành tinh có điều kiện thuận lợi.

Sự thẳng hàng hiếm thấy giữa quỹ đạo của 3I/ATLAS với mặt phẳng quỹ đạo các hành tinh sinh sống được, kết hợp cùng hoạt động phun tia mạnh mẽ của nó, khiến ông không loại trừ giả thuyết về việc một "người làm vườn vũ trụ" đã thiết kế nên sứ mệnh này.

Cũng theo nhà thiên văn học nổi tiếng từ Harvard, trong tương lai, nếu đài thiên văn Rubin phát hiện thêm nhiều vật thể liên sao khác có xu hướng di chuyển theo mặt phẳng quỹ đạo tương tự, giả thuyết về việc gieo "mầm sống" có chủ đích sẽ càng được củng cố vững chắc.

Khi đó, ông cho rằng các cơ quan vũ trụ lớn cần nhanh chóng lên kế hoạch phóng tàu thăm dò để va chạm trực tiếp vào các "tảng băng liên hành tinh" này, từ đó lấy mẫu và kiểm định các dấu vết sinh học.

Dù hiện tại ý tưởng của Giáo sư Avi Loeb vẫn chỉ dừng lại ở mức giả thuyết và chưa có bằng chứng trực tiếp, nó đã một lần nữa khơi dậy một cuộc tranh luận lớn trong giới khoa học. Lời giải cuối cùng cho câu hỏi liệu sự sống trên Trái Đất xuất hiện một cách ngẫu nhiên hay vốn đã được "gieo trồng" từ ngoài vũ trụ chắc chắn sẽ thay đổi hoàn toàn cách nhân loại nhìn nhận về nguồn gốc của chính mình trong vũ trụ bao la.