Sửa đổi 9 luật về quân sự, quốc phòng đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy

Đồng chủ trì phiên họp có Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội; Trung tướng Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội.

Về phía Bộ Quốc phòng - cơ quan soạn thảo luật, tham dự phiên họp có Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó tổng Tham mưu trưởng.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: KHẮC PHỤC

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật gồm: Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; Luật Dân quân tự vệ.

Việc xây dựng, ban hành dự án Luật nhằm bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó tổng Tham mưu trưởng tham dự phiên họp. Ảnh: KHẮC PHỤC

Phát biểu khai mạc phiên họp, Trung tướng Trần Đức Thuận và Trung tướng Nguyễn Minh Đức nêu rõ, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, với tinh thần “đột phá mạnh mẽ về thể chế” tiếp tục được xác định là một trong ba đột phá chiến lược. Bộ Chính trị và Chính phủ đã có nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt nhằm khẩn trương rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật để đáp ứng yêu cầu thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính cấp địa phương gắn với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền tối đa và cải cách thủ tục hành chính.

Thực hiện các Kết luận của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Chính phủ đã chỉ đạo điều chỉnh tổ chức biên chế Ban CHQS cấp xã đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới; theo đó giải thể Ban chỉ huy phòng thủ khu vực và chuyển chức năng quản lý nòng cốt về Ban CHQS cấp xã do bộ đội chính quy (sĩ quan) đảm nhiệm. Sự điều chỉnh lớn này tác động trực tiếp đến tổ chức, thẩm quyền, chức năng và hoạt động quy định tại 9 luật hiện hành về quân sự, quốc phòng.

Do đó, việc xây dựng và ban hành một luật sửa đổi, bổ sung đồng thời 9 luật về quân sự, quốc phòng theo quy trình rút gọn là cấp thiết, thể chế hóa kịp thời, đầy đủ quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phù hợp với yêu cầu cấp bách của thực tiễn về quân sự, quốc phòng; bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, không để xảy ra khoảng trống pháp lý.

Thiếu tướng Nguyễn Việt Dũng, Cục trưởng Cục Pháp chế Bộ Quốc phòng phát biểu tại cuộc họp.

Dự thảo luật được thiết kế thành 10 điều; tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung chịu sự ảnh hưởng bởi kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, xử lý các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn. Dự án Luật không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 9 luật hiện hành.

Liên quan tới việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự, dự thảo luật quy định về xử lý hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự; các hành vi bị nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe quân sự; giải ngạch dự bị; tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ; bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ; chế độ chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, dự thảo luật quy định về chức vụ cán bộ của Chỉ huy trưởng Bộ CHQS cấp tỉnh, Ban chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban CHQS cấp xã; bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng: Quy định về giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp dự bị.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Biên phòng Việt Nam về xây dựng phòng thủ khu vực trong nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng để phù hợp với việc giải thể Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều, khoản của Luật Phòng không nhân dân: Quy định về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực; việc phân cấp điều chỉnh thẩm quyền từ Bộ Công Thương chuyển cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; việc cắt giảm thủ tục hành chính.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều của Luật Lực lượng dự bị động viên, quy định về phòng thủ khu vực để phù hợp với việc tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 34 Luật Phòng thủ dân sự về phòng thủ khu vực.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dân quân tự vệ về Ban CHQS cấp xã; xác định Ban CHQS cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh, Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh.

Ngoài ra, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 9 Luật Quốc phòng liên quan về phòng thủ khu vực.

Các ý kiến phát biểu tại phiên họp.

Thẩm tra dự án luật, thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại bày tỏ nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; đồng thời nhấn mạnh việc xây dựng dự án Luật nhằm phù hợp với sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền, gắn với yêu cầu xây dựng nền hành chính tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng sẽ nhằm kịp thời khắc phục khoảng trống pháp lý trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ở địa phương; giúp công tác chỉ huy, chỉ đạo, xây dựng khu vực phòng thủ, tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, quản lý lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ, phòng thủ dân sự và các nhiệm vụ quốc phòng khác được thuận lợi, thông suốt khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp lại tổ chức, bộ máy.

Các ý kiến phát biểu tại phiên họp.

Qua thảo luận, các ý kiến đều thống nhất về sự cần thiết ban hành dự án luật, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát các luật có liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các dự án luật sẽ được Quốc hội xem xét tại kỳ họp không thường kỳ.

Nhiều đại biểu cũng quan tâm đến việc kiện toàn cơ quan quân sự địa phương, chức danh, nhiệm vụ và cơ chế bảo đảm nguồn lực, kinh phí để đáp ứng yêu cầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần nâng cao chất lượng tham mưu về quốc phòng, quân sự ở cơ sở.

Kết luận phiên họp, Trung tướng Trần Đức Thuận đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra và các đại biểu tham dự hội nghị. Đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo khẩn trương tổng hợp đầy đủ các ý kiến, hoàn thiện dự thảo luật theo hướng tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng; đối với những nội dung chưa tiếp thu, phải giải trình rõ. Đồng thời, cơ quan thẩm tra tiếp tục hoàn thiện Báo cáo thẩm tra, bảo đảm chất lượng, trọng tâm, trọng điểm để kịp trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét theo kế hoạch.