Sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự:Bảo đảm xử lý tội phạm vừa nghiêm minh, vừa nhân văn, thuyết phục

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị tư pháp

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Hồ Đức Anh cho biết, việc xây dựng Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) là yêu cầu khách quan, cấp thiết cả về chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Việc sửa đổi toàn diện Bộ luật Tố tụng hình sự nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương của Đảng về tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ Việt Nam; đẩy mạnh cải cách tư pháp; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị tư pháp; bảo đảm yêu cầu phòng chống tội phạm trong giai đoạn mới.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)

Cùng với đó, thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế trong tố tụng hình sự; hướng tới xây dựng nền tố tụng hình sự hiện đại, dân chủ, công khai, minh bạch, hiệu quả, đảm bảo quyền con người, quyền công dân; tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng ngừa oan, sai, chống lạm quyền và bảo đảm xử lý tội phạm vừa nghiêm minh, vừa nhân văn, thuyết phục; bảo đảm Bộ luật Tố tụng hình sự là luật nền tảng, trung tâm, quy định các nguyên tắc cơ bản có giá trị chi phối, định hướng với các văn bản khác liên quan.

Theo Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Hồ Đức Anh, dự thảo Bộ luật gồm 499 điều, được bố cục thành 9 phần, 36 chương.

So với Bộ luật hiện hành gồm 492 điều, dự thảo Bộ luật tăng 7 điều. Trong đó, bổ sung 12 điều mới, sửa đổi, bổ sung 79 điều, giữ nguyên nội dung 408 điều và bãi bỏ 5 điều. Dự thảo Bộ luật bao gồm 8 nội dung chính.

Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Hồ Đức Anh trình bày Tờ trình

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (dự kiến diễn ra tháng 10.2026).

Đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới

Nêu quan điểm thẩm tra sơ bộ dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) với những lý do được nêu tại Tờ trình của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

Việc sửa đổi toàn diện Bộ luật nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, yêu cầu mới của Đảng và khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, các nội dung của dự thảo Bộ luật đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng. Tuy nhiên, đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tiếp tục rà soát, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, chủ trương, định hướng của Đảng đối với các quy định mới được bổ sung trong dự thảo Bộ luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh và phạm vi sửa đổi toàn diện của dự thảo Bộ luật.

Dự thảo Bộ luật cơ bản đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật và tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.

Tuy nhiên, đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tiếp tục rà soát tổng thể các quy định của dự thảo Bộ luật để bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, vì nhiều quy định mới trong dự thảo Bộ luật liên quan trực tiếp đến các nguyên tắc Hiến định về quyền con người, quyền công dân, về tranh tụng, xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật...

Đồng thời, rà soát nhiều nội dung của dự thảo Bộ luật để đảm bảo tính tương thích và nội luật hóa đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với nhiều nội dung liên quan đến phân quyền, phân cấp trong dự thảo Bộ luật; đề nghị rà soát kỹ lưỡng việc phân định thẩm quyền để bảo đảm rõ phạm vi, hoạt động, tương xứng, không chồng chéo, mâu thuẫn trong hoạt động tố tụng.

Dự thảo Bộ luật đã bổ sung các quy định về tố tụng điện tử để bảo đảm thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Dự thảo Bộ luật cơ bản bảo đảm bình đẳng giới và chính sách dân tộc.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận Phiên họp

Cho ý kiến về nội dung này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); thống nhất với Tờ trình và Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về dự án Bộ luật.

Kết luận Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã khẩn trương, tích cực chuẩn bị Hồ sơ dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) với thời gian ngắn nhưng đảm bảo chất lượng, kỹ lưỡng, nhiều vấn đề thể hiện tinh thần đổi mới, quán triệt sâu sắc theo các kết luận của Đảng.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ dự án Bộ luật để trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất (tháng 8.2026) và xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI (tháng 10.2026).