Sửa Luật Đấu giá tài sản: Làm rõ trách nhiệm khi kết quả bị hủy

Tiến sĩ Đinh Thế Hiển, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tin học & Kinh tế ứng dụng góp ý kiến về Luật Giao dịch hàng hoá phái sinh. Ảnh: Hứa Chung-TTXVN

Bên cạnh việc hoàn trả tiền đã thanh toán, các ý kiến cho rằng cần tính đến chi phí vốn, chi phí giao dịch và những thiệt hại thực tế mà người mua phải gánh chịu nếu việc hủy kết quả không xuất phát từ lỗi của họ.

Tại hội nghị lấy ý kiến dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) do Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chiều 1/10, nhiều ý kiến đề nghị làm rõ trách nhiệm của các bên khi kết quả đấu giá bị hủy; đồng thời hoàn thiện các quy định về công khai thông tin, niêm yết tài sản và trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá.

Xác định rõ tiêu chí người mua ngay tình

Ông Võ Hoàng Ngân, Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Luật Đấu giá tài sản đã góp phần đưa hoạt động đấu giá ngày càng công khai, minh bạch và đi vào nền nếp. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn phát sinh những vấn đề như thông đồng về giá, cản trở người tham gia đấu giá, thao túng kết quả, vi phạm đạo đức nghề nghiệp và hiện tượng bỏ cọc. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện trong dự thảo luật, cùng với việc nâng cao trách nhiệm của người có tài sản, tổ chức hành nghề đấu giá, đấu giá viên và người tham gia đấu giá.

Một trong những nội dung được đề nghị bổ sung là tiêu chí xác định người mua tài sản đấu giá ngay tình. Theo một số ý kiến góp ý tại hội nghị, người mua ngay tình cần được xác định theo hướng không biết và không buộc phải biết về vi phạm quyền sở hữu tài sản hoặc vi phạm xảy ra trong quá trình đấu giá.

Việc xác định rõ tiêu chí người mua ngay tình có ý nghĩa quan trọng trong trường hợp kết quả đấu giá bị hủy sau khi người mua đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Nếu người mua đã tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục và thực hiện đúng nghĩa vụ nhưng vẫn mất quyền đối với tài sản do nguyên nhân không thuộc lỗi của mình, việc chỉ hoàn lại số tiền đã thanh toán có thể chưa bù đắp đầy đủ những thiệt hại thực tế phát sinh. Theo đó, có ý kiến đề xuất trường hợp người mua ngay tình mất quyền đối với tài sản không do lỗi của mình thì ngoài việc được hoàn trả toàn bộ số tiền đã thanh toán và tiền đặt trước, cần được bồi thường các chi phí hợp lý, thực tế phát sinh. Trong đó có thể bao gồm chi phí vốn, chi phí giao dịch và các khoản chi phí liên quan đến quá trình thực hiện giao dịch.

Bà Mai Thị Tuyết Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Đấu giá tài sản TP Hồ Chí Minh cho ý kiến góp ý về Luật đấu giá tài sản (sửa đổi). Ảnh: Hứa Chung-TTXVN

Từ thực tiễn hoạt động đấu giá, bà Mai Thị Tuyết Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, cần phân định rõ trách nhiệm của người có tài sản và tổ chức hành nghề đấu giá đối với thông tin về tài sản.

Theo bà Hạnh, đối với bất động sản như đất đai, nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất, nhiều tài sản là tài sản cá nhân, tài sản thế chấp hoặc tài sản bảo đảm. Các loại tài sản này vốn đã phải thực hiện việc thông báo cho đương sự hoặc chủ tài sản theo quy định trước khi đủ trình tự, thủ tục đưa ra đấu giá. Do đó, khi phát sinh vấn đề về thông tin hoặc tính pháp lý của tài sản, cần xác định rõ trách nhiệm thuộc về chủ tài sản hay tổ chức hành nghề đấu giá.

Cơ chế xử lý chi phí khi hợp đồng dịch vụ đấu giá bị chấm dứt hoặc hủy bỏ

Một vấn đề khác được đề nghị bổ sung tại Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) là cơ chế xử lý chi phí khi hợp đồng dịch vụ đấu giá bị chấm dứt hoặc hủy bỏ do nguyên nhân không xuất phát từ lỗi của tổ chức hành nghề đấu giá. Theo đề xuất, bên yêu cầu chấm dứt hợp đồng hoặc làm phát sinh việc hủy hợp đồng không do lỗi của bên còn lại phải thanh toán các chi phí hợp lý đã phát sinh đến thời điểm chấm dứt hoặc hủy bỏ hợp đồng.

Đại diện Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị dự thảo làm rõ hơn cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên khi phát sinh tranh chấp. Nếu người tham gia đấu giá cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm thì cần có cơ chế rõ ràng để thực hiện quyền khiếu nại, khởi kiện. Tương tự, cần làm rõ cơ chế giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động đấu giá do các tổ chức hành nghề đấu giá thực hiện.

Bên cạnh việc xử lý hậu quả khi kết quả đấu giá bị hủy, các ý kiến cũng cho rằng cần kiểm soát tốt hơn ngay từ khâu công khai thông tin và tổ chức đấu giá.

Ông Phạm Thanh Tâm, Đại diện Công ty cổ phần Saigon Future cho ý kiến về Luật Giao dịch hàng hoá phái sinh. Ảnh: Hứa Chung - TTXVN

Luật sư Trương Thị Hòa, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, dù định hướng xây dựng pháp luật hiện nay là những vấn đề mang tính nguyên tắc được quy định trong luật, còn nội dung chi tiết, kỹ thuật có thể giao văn bản dưới luật, nhưng đấu giá là một lĩnh vực cần có mức độ quy định chi tiết cao hơn.

Theo Luật sư Trương Thị Hòa, các thủ tục đấu giá tuy mang tính kỹ thuật nhưng liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản, quyền con người, quyền công dân và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Vì vậy, quy chế cuộc đấu giá, trình tự thực hiện và các yêu cầu liên quan cần được quy định đủ rõ để hạn chế cách hiểu, cách áp dụng khác nhau.

Vị luật sư cũng lưu ý yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch thông tin về tài sản đấu giá. Trong điều kiện hiện nay, việc tiếp cận thông tin đấu giá vẫn cần được cải thiện. Khi số lượng người biết và tham gia đấu giá tăng, tính cạnh tranh của cuộc đấu giá cũng được cải thiện, qua đó tạo điều kiện hình thành mức giá phù hợp hơn. Ngược lại, nếu thông tin hạn chế và số lượng người tham gia ít, tính cạnh tranh của cuộc đấu giá có thể bị ảnh hưởng.

Đại diện Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh một điểm đáng chú ý trong dự thảo sửa đổi là quy định theo hướng khi người tham gia đã trả giá và đạt mức giá mua thì về nguyên tắc được xác định là người mua. Quy định này có thể góp phần hạn chế tình trạng “cò mồi”, người tham gia đấu giá không thực chất hoặc các hình thức tạo dựng người tham gia nhằm tác động đến kết quả đấu giá...

Cùng với việc hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục đấu giá, các ý kiến tại hội nghị cho rằng dự thảo cần hướng tới việc bảo đảm kết quả đấu giá có tính ổn định, minh bạch và hạn chế tranh chấp sau khi cuộc đấu giá kết thúc. Việc xác định rõ thời điểm hình thành quyền của người mua, trách nhiệm của các bên và cơ chế bảo vệ người mua ngay tình được kỳ vọng sẽ góp phần giảm rủi ro pháp lý, củng cố niềm tin của người tham gia và nâng cao hiệu quả của hoạt động đấu giá tài sản.