Sửa Luật Điện lực: Gỡ điểm nghẽn đầu tư, bảo đảm an ninh cung ứng điện
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực vừa được Quốc hội thông qua, hướng tới tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư các dự án điện, đẩy nhanh tiến độ nguồn và lưới điện, đồng thời bảo đảm an ninh cung ứng điện, kiểm soát chi phí và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Quốc hội Khóa XVI
Sáng 21/11, với 488/489 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 97,80% tổng số đại biểu Quốc hội), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/6/2027.
Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.
Theo Chính phủ, việc sửa đổi Luật Điện lực nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn để đẩy nhanh đầu tư, bảo đảm an ninh cung ứng điện, đồng thời giữ vững kỷ cương trong đầu tư, kiểm soát chi phí và hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp, người dân. Dự thảo được rà soát toàn diện, tập trung sửa đổi những nội dung thực sự cần thiết, bảo đảm thống nhất với các luật liên quan.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, sáng 21/11 (ảnh QH).
Tháo gỡ thủ tục, đẩy nhanh triển khai các dự án điện
Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là cơ chế miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án điện lực thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch, nhằm giảm trùng lặp trong thẩm định và rút ngắn thời gian triển khai.
Tuy nhiên, việc miễn một thủ tục không đồng nghĩa với giảm yêu cầu quản lý. Các dự án vẫn phải tuân thủ quy định pháp luật về đất đai, lâm nghiệp, môi trường, khu vực biển, quốc phòng và an ninh. Văn bản chấp thuận nhà đầu tư là cơ sở thực hiện các thủ tục tiếp theo, không thay thế quyết định chuyên ngành của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Luật cũng làm rõ các trường hợp lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu giá, đấu thầu, gắn với tiêu chí cụ thể, công khai và cơ chế hậu kiểm. Nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm về cam kết làm chủ công nghệ, nội địa hóa và phát triển năng lực EPC.
Đối với các dự án đấu thầu, thành phần và công thức giá điện được xác định thống nhất trong hồ sơ dự thầu, bảo đảm kết quả đấu thầu có tính ràng buộc, hạn chế việc đàm phán lại làm tăng giá điện.

Toàn cảnh phiên họp (ảnh QH).
Những quy định này hướng tới vừa tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ đầu tư, vừa tăng trách nhiệm của nhà đầu tư và bảo đảm tính minh bạch trong quá trình thực hiện dự án.
Minh bạch chi phí, hoàn thiện cơ chế cho điện gió ngoài khơi và lưu trữ điện
Đối với mua bán điện trực tiếp và lưu trữ điện, Luật bổ sung nguyên tắc tính đúng, tính đủ, minh bạch và phân bổ công bằng chi phí theo mức độ sử dụng hệ thống. Việc phân bổ chi phí phải bảo đảm không tính trùng, không bù chéo hoặc chuyển những chi phí bất hợp lý sang khách hàng không tham gia.
Các quy định về lưu trữ điện độc lập và lưu trữ kết hợp với nguồn điện cũng được rà soát, làm rõ cơ sở đầu tư, đấu nối, vận hành, cơ chế giá và việc tham gia thị trường điện.
Với điện gió ngoài khơi, Luật làm rõ trình tự lựa chọn đơn vị khảo sát, phân định trách nhiệm quản lý điện lực và quản lý biển. Văn bản chấp thuận khảo sát không thay thế thủ tục giao, cho thuê khu vực biển. Các quy định về dữ liệu, chuyển nhượng dự án và huy động sản lượng được hoàn thiện, gắn phát triển nguồn điện với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, quốc phòng và an ninh.
Đây là những nội dung liên quan trực tiếp đến quá trình đầu tư, phát triển các nguồn điện mới, góp phần hoàn thiện cơ chế triển khai dự án và quản lý hoạt động điện lực.

Kết quả Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực (ảnh QH).
Đồng bộ nguồn và lưới điện, tránh phát sinh vướng mắc khi thực hiện
Luật cũng đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát tiến độ, chia sẻ thông tin, làm rõ trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương trong đầu tư và giải phóng mặt bằng, nhằm bảo đảm đồng bộ giữa nguồn điện và lưới điện.
Cùng với đó, cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, chia sẻ rủi ro và huy động nguồn điện được rà soát; các vướng mắc về giá điện rác, điện sinh khối và thủy điện nhỏ được tháo gỡ theo hướng bảo đảm tính khả thi và kiểm soát chi phí hệ thống.
Về thi hành và chuyển tiếp, Luật được chỉnh lý nhằm bảo đảm tính liên tục về pháp lý khi Nghị quyết số 253 của Quốc hội hết hiệu lực hoặc các quy định liên quan được thay thế. Các nội dung chuyển tiếp cũng xử lý hồ sơ khảo sát điện gió ngoài khơi đã tiếp nhận, cơ chế cho thủy điện nhỏ và nhà máy kết thúc thời hạn hưởng giá hỗ trợ.
Chính phủ đồng thời chỉ đạo chuẩn bị các văn bản quy định chi tiết, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc ách tắc khi triển khai.
Trình Quốc hội xem xét thông qua Luật, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng khẳng định mục tiêu là thể chế hóa chủ trương của Đảng, chuyển hóa các cơ chế được Quốc hội quyết định thành dự án triển khai đúng tiến độ, nguồn điện vận hành an toàn, chi phí hợp lý, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
