Sức mạnh 'mềm' lan tỏa hình ảnh Thái Nguyên

Thái Nguyên đang coi ngoại giao văn hóa như một “đòn bẩy mềm” để mở rộng quan hệ đối ngoại, gia tăng sức hấp dẫn đầu tư, thúc đẩy du lịch phát triển. Trong ảnh: Một tiết mục đặc sắc trong chương trình nghệ thuật tại đêm khai mạc Lễ hội “Thái Nguyên - Hương sắc danh trà năm 2025”.

Ngoại giao văn hóa, "chìa khóa" thu hút đầu tư

Với vị thế là trung tâm kinh tế, giáo dục và công nghiệp của vùng trung du và miền núi phía Bắc, Thái Nguyên đang coi ngoại giao văn hóa như một “đòn bẩy mềm” để mở rộng quan hệ đối ngoại, gia tăng sức hấp dẫn đầu tư, thúc đẩy du lịch và khẳng định vị thế trong mạng lưới hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của Việt Nam.

Những năm gần đây, Thái Nguyên nổi lên như một địa phương có hoạt động đối ngoại năng động và thực chất. Không chỉ dừng lại ở việc ký kết các biên bản ghi nhớ, tỉnh chủ động xây dựng mạng lưới hợp tác đa phương với các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, hiệp hội doanh nghiệp và chính quyền địa phương nước ngoài. Các sáng kiến này còn được triển khai đồng bộ với các chương trình quảng bá văn hóa, lễ hội và du lịch, tạo hiệu ứng kép trong thu hút đầu tư và phát triển thương hiệu địa phương.

Tính đến năm 2025, tỉnh đã thiết lập quan hệ hợp tác với hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có nhiều đối tác chiến lược, như: Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Đức, Pháp, Hà Lan, cùng một số quốc gia ASEAN. Các mối quan hệ này không chỉ tập trung vào thu hút đầu tư mà còn mở rộng sang giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ, y tế, văn hóa và du lịch.

Thái Nguyên là một trong những địa phương thành công nhất khu vực miền Bắc trong thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Các con số về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược đối ngoại tổng thể. Toàn tỉnh hiện có 244 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký trên 11,3 tỷ USD, đưa Thái Nguyên vào nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI. Đáng chú ý, các doanh nghiệp Hàn Quốc chiếm hơn 70% tổng vốn FDI, hình thành hệ sinh thái công nghiệp điện tử - công nghệ cao quy mô lớn, với hạt nhân là Tập đoàn Samsung.

Đại sứ Hàn Quốc tại Việt Nam, ông Choi Young Sam, đánh giá: Thái Nguyên là một trong những địa phương thành công nhất khu vực miền Bắc trong thu hút FDI. Tỉnh cung cấp môi trường đầu tư ổn định, thân thiện, với hạ tầng điện và logistics đồng bộ. Tôi tin rằng hợp tác giữa hai bên sẽ tiếp tục mở rộng, không chỉ trong sản xuất điện tử mà cả các ngành công nghiệp giá trị gia tăng cao và đổi mới sáng tạo.

Phía sau những dòng vốn và dự án quy mô lớn là yếu tố nền tảng ít thấy ngay lập tức, đó là hình ảnh địa phương và niềm tin của đối tác. Đây là không gian để ngoại giao văn hóa phát huy vai trò, tạo dựng thiện cảm, củng cố niềm tin và duy trì mối quan hệ hợp tác lâu dài, đồng thời góp phần nâng cao nhận diện thương hiệu và uy tín quốc tế của Thái Nguyên trong dài hạn.

Đoàn đại biểu Hội Hữu nghị đối ngoại nhân dân tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc) thăm, làm việc tại tỉnh Thái Nguyên. Dịp này, các doanh nghiệp của 2 tỉnh cam kết đẩy mạnh kết nối, xây dựng chiến lược hợp tác đầu tư, kinh doanh trong thời gian tới. Ảnh: T.L

Nguồn lực “mềm” giàu bản sắc

Thái Nguyên là địa phương hội tụ đầy đủ các lớp trầm tích văn hóa của vùng Việt Bắc. Với dân số gần 1,8 triệu người, tỉnh sở hữu kho tàng văn hóa đa dạng, phong phú, mang đậm bản sắc trung du - miền núi. Hiện nay, Thái Nguyên có hơn 1.000 di tích lịch sử - văn hóa đã được kiểm kê, trong đó gần 400 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và cấp tỉnh.

Nổi bật là Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa, Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt ATK Chợ Đồn, nơi gắn liền với những quyết sách mang tầm vóc lịch sử của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Không gian ATK không chỉ là di sản lịch sử, mà còn là biểu tượng của bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần Việt Nam, có giá trị đặc biệt trong các hoạt động quảng bá hình ảnh quốc gia và địa phương.

Bên cạnh di sản vật thể, Thái Nguyên còn sở hữu nhiều di sản văn hóa phi vật thể được xếp hạng quốc gia, tiêu biểu như: Chữ Nôm của người Dao, nghệ thuật may - thêu trang phục truyền thống; hát ví của người Tày; múa tắc xình, hát sấng cọ, lễ hội cầu mùa của dân tộc Sán Chay; Lễ hội Lồng tồng của người Tày… Đây là những giá trị văn hóa sống, phản ánh đời sống tinh thần, tín ngưỡng và tri thức bản địa của cộng đồng các dân tộc.

Những năm gần đây, Thái Nguyên không chỉ dừng ở bảo tồn mà từng bước đưa di sản vào đời sống đương đại và hoạt động đối ngoại. Các làn điệu then, sấng cọ, múa tắc xình... đã xuất hiện trong nhiều chương trình giao lưu văn hóa, lễ hội, quảng bá, xúc tiến du lịch.

Điều đáng ghi nhận là những năm gần đây, Thái Nguyên không chỉ dừng ở bảo tồn mà từng bước đưa di sản vào đời sống đương đại và hoạt động đối ngoại. Các làn điệu then, sấng cọ, múa tắc xình đã xuất hiện trong nhiều chương trình giao lưu văn hóa, lễ hội, sự kiện quốc tế, trở thành “ngôn ngữ mềm” để kể câu chuyện về con người và bản sắc Thái Nguyên với bạn bè quốc tế.

Trong hệ sinh thái ngoại giao văn hóa của Thái Nguyên, trà giữ vị trí đặc biệt. Không chỉ là sản phẩm nông nghiệp chủ lực, trà Tân Cương đã trở thành biểu tượng văn hóa, gắn với lối sống, phong tục và tinh thần của người dân địa phương.

Toàn tỉnh hiện có trên 24.000ha chè, sản lượng đạt khoảng 270.000 tấn/năm, với nhiều vùng chè nổi tiếng như: Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, Khe Cốc... Nhiều sản phẩm trà đạt chứng nhận OCOP 4-5 sao, đủ điều kiện xuất khẩu sang các thị trường khó tính như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản.

Các sự kiện như: Lễ hội “Thái Nguyên - Hương sắc danh trà”, không gian văn hóa trà, tôn vinh nghệ nhân… đã giúp trà Thái Nguyên vượt ra khỏi giá trị hàng hóa thông thường, trở thành phương tiện giao tiếp văn hóa, góp phần định vị hình ảnh địa phương trong tâm trí du khách và đối tác quốc tế.

Động lực phát triển bền vững

Một lợi thế hiếm có của Thái Nguyên là sự kết hợp hài hòa giữa di sản văn hóa và thiên nhiên. Tỉnh sở hữu hồ Ba Bể - di sản thiên nhiên quốc gia đặc biệt với vẻ đẹp nguyên sơ, được ví như “viên ngọc xanh” của vùng Việt Bắc; và hồ Núi Cốc - hồ nhân tạo lớn, gắn với truyền thuyết và cảnh quan được mệnh danh là “Vịnh Hạ Long trên cạn”.

Hồ Ba Bể là một trong hai khu vực trọng điểm phát triển du lịch của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030, theo Đề án số 17-ĐA/TU.

Những không gian này không chỉ là tài nguyên du lịch mà còn là nền tảng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với ngoại giao văn hóa - xu hướng được nhiều quốc gia và địa phương trên thế giới theo đuổi. Sự kết hợp giữa văn hóa, lịch sử và thiên nhiên đã tạo động lực mạnh mẽ cho du lịch Thái Nguyên. Năm 2025, tỉnh đón hơn 7,3 triệu lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt gần 7.447 tỷ đồng, tăng trưởng ấn tượng so với các năm trước, phản ánh hiệu quả chiến lược phát triển du lịch dựa trên bản sắc.

Các loại hình du lịch cộng đồng tại Định Hóa, Võ Nhai, Đồng Hỷ, Ba Bể, Na Rì ngày càng thu hút du khách nhờ trải nghiệm đời sống bản địa, ẩm thực truyền thống và không gian sinh thái đặc trưng. Đây cũng là mô hình được đánh giá cao về tính bền vững, khi người dân trở thành chủ thể, trực tiếp hưởng lợi từ di sản văn hóa của chính mình.

Theo Tiến sĩ Văn hóa Nguyễn Thị Tuyết Nhung, giảng viên Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc: Ngoại giao văn hóa không chỉ là biểu diễn hay giới thiệu di sản, mà là quá trình truyền tải bản sắc, con người và tinh thần địa phương. Đó là cách Thái Nguyên bước ra thế giới bằng sự tự tin và giá trị riêng có.

Thực tiễn cho thấy ngoại giao văn hóa đang giúp Thái Nguyên chuyển từ tư duy xúc tiến đơn lẻ sang chiến lược quảng bá tổng thể, trong đó văn hóa dẫn dắt, tạo nền tảng cho hợp tác đầu tư, du lịch và giao lưu quốc tế.

Với phương châm “chính quyền đồng hành - doanh nghiệp trung tâm - người dân chủ thể”, Thái Nguyên đang từng bước khẳng định hình ảnh một địa phương năng động, thân thiện, giàu bản sắc và cởi mở hội nhập. Ngoại giao văn hóa vì thế trở thành tài sản chiến lược, nâng cao “sức mạnh mềm” và năng lực cạnh tranh của tỉnh trong giai đoạn phát triển mới.

Từ giá trị văn hóa lâu đời đến khát vọng đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên mở rộng cánh cửa hội nhập bằng văn hóa, phát triển bằng tri thức và bền vững bằng bản sắc, trở thành điểm đến tin cậy của bạn bè quốc tế trên bản đồ hợp tác và phát triển.

Lệ Thủy