Sức mạnh mới của chi bộ lớn (kỳ 5): Chuyển quy mô thành năng lực lãnh đạo thực chất

Năm 2026, Thái Nguyên kỷ niệm 90 năm thành lập cơ sở đảng đầu tiên. Việc sắp xếp tổ chức chi bộ khu dân cư tạo động lực mới, phát huy vai trò lãnh đạo và sức mạnh đoàn kết ở cơ sở. Trong ảnh: Di tích nơi thành lập cơ sở đảng đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên, tại xã La Bằng.

Bài toán tổ chức và vận hành chi bộ

Số lượng đảng viên tăng, địa bàn sinh hoạt rộng hơn đặt ra yêu cầu đổi mới công tác quản lý đảng viên và tổ chức sinh hoạt chi bộ. Ở nhiều địa bàn, một bộ phận đảng viên thường xuyên đi làm xa, ít có mặt tại nơi cư trú, gây khó khăn cho việc duy trì liên hệ, nắm bắt tình hình và phân công nhiệm vụ. Điều này đòi hỏi chi bộ có cách quản lý linh hoạt, sát thực tế nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc, kỷ luật của Đảng, gắn quản lý danh sách với theo dõi việc thực hiện nhiệm vụ và phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của từng người.

Cùng với đó, việc tổ chức sinh hoạt cũng cần khoa học, có trọng tâm và dành đủ thời gian thảo luận. Chất lượng sinh hoạt phải được thể hiện ở việc đảng viên thực sự tham gia đóng góp ý kiến, các vấn đề quan trọng được thảo luận dân chủ và kết luận của chi bộ được cụ thể hóa thành nhiệm vụ rõ ràng.

Áp lực công việc cũng gia tăng đối với đội ngũ cán bộ không chuyên trách tại khu dân cư, trong đó có bí thư chi bộ. Sau sắp xếp, địa bàn rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn, đòi hỏi cán bộ dành thêm thời gian nắm tình hình và chỉ đạo xử lý công việc. 

Báo cáo tổng hợp ý kiến cử tri và nhân dân do đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, trình bày tại Quốc hội ngày 17/10/2026 nêu băn khoăn của cử tri, nhân dân về việc sáp nhập thôn, tổ dân phố làm gia tăng khối lượng công việc, gây áp lực cho người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.

Các chi bộ khu dân cư phát huy vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo đảng viên và nhân dân thực hiện các phong trào thi đua trên địa bàn.

Thực tế này đặt ra vấn đề về chế độ đãi ngộ và điều kiện bảo đảm để cán bộ hoàn thành nhiệm vụ. Với bí thư chi bộ, trách nhiệm không chỉ là tổ chức sinh hoạt, quản lý đảng viên mà còn bao gồm nắm bắt tâm tư, vận động người dân và phối hợp giải quyết các vấn đề tại địa bàn.

Ông Cao Xuân Tú, Bí thư Chi bộ xóm Lê Hồng Phong, xã Phú Lương, băn khoăn: Tại những chi bộ đông đảng viên, địa bàn rộng, tổ trưởng tổ đảng phải đảm nhiệm nhiều việc, trực tiếp theo dõi, nắm tình hình và duy trì mối liên hệ với đảng viên trong tổ. Khối lượng công việc của cán bộ không chuyên trách ở những địa bàn này cũng lớn hơn, trong khi chế độ phụ cấp lại tương đương với các địa bàn khác. Vì vậy cần xem xét chế độ hỗ trợ phù hợp hơn với quy mô địa bàn, số lượng đảng viên và khối lượng nhiệm vụ được giao.

Điều kiện công nghệ cũng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Phần mềm quản lý, sinh hoạt và điểm danh đảng viên chỉ phát huy tác dụng khi dễ sử dụng, vận hành ổn định. Điều kiện hạ tầng, thiết bị công nghệ ở các địa bàn nông thôn, miền núi còn hạn chế.

Theo phản ánh của nhiều cán bộ, đảng viên ở cơ sở, vẫn có tình trạng nghẽn, khó truy cập khi nhiều chi bộ đồng thời đăng ký họp hoặc điểm danh. Những vướng mắc về nhân lực, chế độ hỗ trợ và điều kiện kỹ thuật cho thấy việc thích ứng với quy mô mới đòi hỏi sự phối hợp giữa nỗ lực của chi ủy, bí thư chi bộ và sự hỗ trợ đồng bộ từ cấp ủy cấp trên.

Đổi mới cách lãnh đạo, gắn với hiệu quả thực hiện

Trước những yêu cầu đặt ra, Tỉnh ủy Thái Nguyên chú trọng đổi mới chất lượng sinh hoạt chi bộ gắn với trách nhiệm của cấp ủy các cấp. Tỉnh phân công cấp ủy viên theo dõi, dự sinh hoạt tại cơ sở và tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho cấp ủy, bí thư chi bộ. Các biện pháp này hướng đến hỗ trợ chi bộ duy trì nền nếp, tổ chức sinh hoạt sát nhiệm vụ và phát huy vai trò của đảng viên.

Theo đánh giá của Ban Tổ chức Tỉnh ủy Thái Nguyên, các phong trào thi đua được triển khai, trọng tâm là “xây dựng chi bộ bốn tốt” và “đảng bộ cơ sở bốn tốt” đã từng bước gắn với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị, địa bàn dân cư và công tác xây dựng Đảng. Tuy vậy, chất lượng sinh hoạt giữa các chi bộ chưa đồng đều, việc quản lý đảng viên đi làm xa và tạo nguồn phát triển đảng viên ở một số địa bàn còn khó khăn. Điều này đòi hỏi cấp ủy cấp trên không chỉ ban hành hướng dẫn chung mà còn phải theo dõi, hỗ trợ sát với đặc điểm từng chi bộ.

Sau sắp xếp, Chi bộ tổ dân phố Nam Tiến, phường Vạn Xuân tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo, tập trung giải quyết các vấn đề đặt ra tại khu dân cư.

Đồng chí Nguyễn Xuân Quang, Phó Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy, cho rằng: Sau sắp xếp thôn, tổ dân phố, chủ trương của Tỉnh ủy Thái Nguyên định hướng tiếp tục củng cố tổ chức, đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động chi bộ, phát huy vai trò hạt nhân chính trị ở cơ sở và trách nhiệm của bí thư, đảng viên. Sinh hoạt chi bộ phải gắn với nhiệm vụ thực tế, nghị quyết được cụ thể hóa bằng việc làm và kết quả thiết thực”.

Cụ thể hóa các chỉ đạo của Trung ương phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Hướng dẫn về nội dung, quy trình, thủ tục và khung tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng sinh hoạt chi bộ.

Theo đó, việc đánh giá gắn với chất lượng lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ, không chỉ căn cứ vào việc duy trì nền nếp tổ chức cuộc họp. Nội dung sinh hoạt chuyên đề cũng phải phù hợp với nhiệm vụ chính trị và đặc điểm của từng loại hình tổ chức đảng. Đối với chi bộ khu dân cư, những vấn đề như vận động nhân dân, thực hiện dân chủ ở cơ sở, quản lý đảng viên và tạo nguồn phát triển đảng viên cần được quan tâm, bảo đảm sinh hoạt sát nhiệm vụ địa phương và những vấn đề nảy sinh trong đời sống nhân dân.

Hướng dẫn đồng thời xác định rõ trách nhiệm của chi bộ trong tự đánh giá, chấm điểm; của cán bộ được phân công trong thẩm định; của cấp ủy cấp trên trong xem xét, quyết định mức xếp loại. Các cấp ủy có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và kịp thời chấn chỉnh những hạn chế. Việc cụ thể hóa tiêu chí và phân định trách nhiệm giữa các cấp tạo cơ sở kiểm soát chất lượng sinh hoạt, gắn kết quả xếp loại với năng lực lãnh đạo, việc thực hiện nghị quyết và kết quả hoàn thành nhiệm vụ của chi bộ.

Thước đo thực chất từ “sức mạnh mới”

Xét đến cùng, quy mô tổ chức không phải thước đo duy nhất để đánh giá sức mạnh của chi bộ. Một chi bộ đông đảng viên chỉ phát huy được lợi thế khi quy tụ được trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm của từng người vào nhiệm vụ chung; khi sinh hoạt thực sự dân chủ, những vấn đề của địa bàn được thảo luận thấu đáo và nghị quyết xác định rõ việc cần làm, người chịu trách nhiệm, kết quả cần đạt. Chất lượng hoạt động vì thế phải được nhìn nhận qua khả năng giải quyết công việc cụ thể, đáp ứng những vấn đề nảy sinh trong đời sống nhân dân.

Cán bộ Phòng Tổ chức đảng, đảng viên (Ban Tổ chức Tỉnh ủy Thái Nguyên) hướng dẫn nghiệp vụ trực tuyến cho các tổ chức cơ sở đảng.

Định hướng này phù hợp với tinh thần Kết luận số 58-KL/TW ngày 26/6/2026 của Bộ Chính trị, nhấn mạnh việc chuyển trọng tâm từ củng cố sang nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, quản trị và tổ chức thực hiện ở cơ sở; tiếp tục tăng cường xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện.

Kết luận đồng thời đề cao việc đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ theo hướng thực chất, hiệu quả, phát huy vai trò hạt nhân chính trị ở cơ sở. Với chi bộ khu dân cư, những định hướng này đòi hỏi phương thức hoạt động phải sát đặc điểm địa bàn, phát huy dân chủ, giữ vững kỷ luật và bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai đến nơi, đến chốn.

Trong quá trình đó, mỗi đảng viên đều có vai trò riêng trong việc duy trì sự gắn kết và phát huy sức mạnh chung của chi bộ. Việc nêu gương, gần dân, hiểu dân được thể hiện qua cách mỗi người tham gia công việc chung, thực hiện nhiệm vụ được phân công và kịp thời phản ánh những vấn đề phát sinh ở cơ sở. Bí thư và chi ủy giữ vai trò tổ chức, điều hành, phân công nhiệm vụ, theo dõi kết quả thực hiện; mỗi đảng viên phát huy tính tự giác, tích cực đóng góp ý kiến và cùng giải quyết công việc chung. Khi trách nhiệm của tập thể gắn với ý thức thực hiện nhiệm vụ của từng người, hoạt động chi bộ sẽ ngày càng nền nếp, thiết thực và hiệu quả hơn.

Việc sắp xếp chi bộ khu dân cư tại Thái Nguyên mở ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo cho phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Những cách làm trong đổi mới sinh hoạt, phân công nhiệm vụ, ứng dụng công nghệ và thực hiện tiêu chí “chi bộ bốn tốt” sẽ phát huy giá trị khi tạo chuyển biến rõ rệt trong hoạt động và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh việc phát huy những kinh nghiệm hiệu quả, sự đồng hành của cấp ủy cấp trên trong tháo gỡ khó khăn về nhân lực, điều kiện hoạt động, bồi dưỡng kỹ năng điều hành và hỗ trợ các chi bộ đông đảng viên có ý nghĩa thiết thực. Đây là cơ sở để các chi bộ từng bước thích ứng với điều kiện mới, giữ vững nguyên tắc, kỷ luật của Đảng và mối liên hệ mật thiết với nhân dân.

Sắp xếp tổ chức mới là bước đầu, điều quyết định nằm ở chất lượng hoạt động được duy trì và phát triển qua từng nhiệm vụ cụ thể. Quá trình này đòi hỏi sự đồng hành của cấp ủy cấp trên, năng lực điều hành của chi ủy và tinh thần trách nhiệm của mỗi đảng viên.

Khi phương thức lãnh đạo phù hợp với đặc điểm địa bàn, nguyên tắc tổ chức được giữ vững, kỷ luật thực hiện được bảo đảm và những vấn đề của người dân được quan tâm giải quyết, chi bộ sẽ phát huy tốt hơn vai trò hạt nhân chính trị ở cơ sở. Đây là cơ sở để hiệu quả sắp xếp tổ chức được khẳng định bằng những chuyển biến bền vững trong đời sống cộng đồng.

(Hết)