Sức sống mới ở Xuân Dương

Lâu lắm rồi, chúng tôi mới trở lại xã Xuân Dương- địa phương giàu truyền thống cách mạng lại có nhiều sản vật quý và người dân biết tận dụng lợi thế đó để xóa nghèo, vươn lên làm giàu trên chính quê hương mình. Trên đường tới xã, Bí thư Đảng ủy xã Xuân Dương Vi Văn Phong điện thoại cho tôi chỉ dẫn: “Kể từ tháng 7 năm ngoái, toàn bộ diện tích tự nhiên cùng quy mô dân số của các xã Nam Quan, Ái Quốc và Xuân Dương được hợp nhất để tạo thành xã mới mang tên Xuân Dương. Trụ sở chính của xã mới đặt tại thôn Pò Chang, anh cứ đi theo những con đường bê tông thẳng tiến là đến trung tâm xã, sẽ có anh em đón tiếp, trao đổi công việc”.

Trái ngọt Xuân Dương

Sau khi chào hỏi thân mật, ông Hà Thanh Tuấn, Phó Chủ tịch HĐND xã Xuân Dương phấn chấn nói: Dịp này xã đang vào vụ chăm sóc, chuẩn bị thu hoạch quả táo Đài Loan. Trong những năm gần đây, cùng với việc duy trì thế mạnh trồng rừng, xã Xuân Dương đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, từng bước đưa các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao vào sản xuất.

Nhờ phát triển kinh tế nông lâm nghiệp, mô mặt nông thôn mới Xuân Dương ngày càng khởi sắc.

 “Với tiềm năng đồi rừng, cấp ủy, chính quyền xã đã tích cực tuyên truyền, vận động Nhân dân tận dụng quỹ đất đồi để phát triển cây ăn quả. Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, cây ăn quả sinh trưởng tốt, năng suất cao, đầu ra ổn định. Trong năm 2025, tổng thu nhập của người dân từ các loại cây ăn quả đạt khoảng 10,5 tỷ đồng. Riêng giống táo Đài Loan với diện tích trồng toàn xã trên 10 ha đã cho thu nhập trên 1 tỷ đồng/năm,  qua đó góp phần đáng kể vào việc nâng cao đời sống của người dân địa phương”, ông Hà Thanh Tuấn chia sẻ.

Chúng tôi cùng lãnh đạo và cán bộ chuyên môn xã đi qua những quả đồi mâm xôi, hướng đến thửa đất màu mỡ ở cuối thôn Pò Chang. Thấy khách đến, bà Lâm Thị Hậu, dân tộc Tày đon đả dẫn chúng tôi đến thăm vườn táo của gia đình. Theo bà Hậu, gia đình hiện có 0,5 ha trồng khoảng 200 cây táo Đài Loan và đã được chính quyền, cán bộ chuyên môn hỗ trợ giống, chuyển giao khoa học kỹ thuật cách trồng loại cây này từ năm 2010.

Nói đoạn, bà Hậu chỉ cho thấy những chùm quả táo Đài Loan lúc lỉu trên cành. Lớp vỏ màu xanh mướt, bóng bẩy, căng mọng đến mức tưởng chừng như chỉ cần chạm nhẹ là lớp "màng non" mỏng manh phía ngoài sẽ vỡ tan, để lộ phần thịt quả bên trong.

Theo bà Hậu, quả táo Đài Loan (hay còn gọi là táo gió), tên khoa học là Ziziphus mauritiana, có nguồn gốc từ khu vực Nam Á và được cải tiến, lai tạo tại Đài Loan. Đây là giống táo du nhập vào Việt Nam khoảng 10 năm trở lại đây và được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ trái to, vỏ mỏng, vị ngọt thanh.

 “Loại táo này rất hợp với thổ nhưỡng, khí hậu ở Xuân Dương nên sinh trưởng tốt. Đầu năm trồng cây, cuối năm đã cho thu hoạch. Quả hình quả trứng tương đối đồng đều, trong đó có những trái kích thước lớn, cân 4 - 5 quả được 1 kg. Độ hơn tháng nữa là vỏ màu xanh chuyển vàng nhạt, quả chín cây, thịt giòn và mọng nước. Đáng nói là quả táo chín rộ đúng dịp tết nên giá trị kinh tế càng cao, ai cũng thích mua vài cân để bày bàn thờ dâng cúng tổ tiên và khoản đãi bạn bè” - bà Hậu nói.

Ông Hà Thanh Tuấn cho biết thêm: Dịp Tết Nguyên đán, khách đến tận vườn mua táo rất đông, nhiều năm “cháy hàng”. Giá trung bình 30-40.000 đồng/kg mà các chủ vườn nhiều khi không có bán. Trước đây, xã chỉ có khoảng 1,9ha táo Đài Loan thì nay đã phát triển lên trên 10ha với gần 20 hộ chuyên phát triển loại cây này. Tháng 6/2025, sản phẩm táo ngọt Xuân Dương đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao.

Cùng ở thôn Pò Chang, hộ ông Lăng Văn Khương cũng có vườn trồng 300 cây táo Đài Loan. Gia đình ông đã chú trọng phát triển cây ăn quả này từ bảy năm về trước,  trung bình mỗi vụ táo giúp gia đình có thu nhập  khoảng 70 triệu đồng.

Triệu phú rừng thông

Xuân Dương là xã miền núi, vùng ba với tổng diện tích tự nhiên là 206,7 km², trên 1.500 hộ dân, chủ yếu là đồng bào Dao, Tày, Nùng… Địa phương có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông lâm nghiệp. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; cấp ủy, chính quyền đã xác định việc phát triển cây ăn quả là một trong những hướng đi quan trọng nhằm tăng nguồn thu nhập cho các hộ. Do vậy, thời gian qua, Xuân Dương khuyến khích người dân chuyển đổi diện tích đất đồi canh tác kém hiệu quả sang trồng một số loại cây ăn quả có hiệu quả kinh tế như: Táo Đài Loan, cam Vinh, bưởi, nhãn, hồng, ổi,… Bên cạnh đó, các khu rừng thông, bạch đàn, keo… cũng đang phát huy lợi thế, là nguồn thu nhập chủ yếu của người dân.

Bà Lâm Thị Hậu giới thiệu về vườn táo của gia đình

Những ngày này, thời tiết khô ráo cũng là lúc đồng bào các dân tộc Xuân Dương bước vào vụ thu hoạch nhựa thông, không khí trở nên rộn ràng, náo nhiệt. Từ sáng sớm tinh sương, trên các sườn đồi, những bước chân người dân thoăn thoắt men theo lối mòn để đến rừng, tay cầm dao cạo nhựa, can nhựa, tiếng nói cười vang vọng cả vùng. Bà Triệu Thị Cói, trú tại thôn Ái Quốc vui vẻ chỉ vào rừng thông đang reo vui cùng gió tâm sự, gia đình hiện có hơn 1.000 cây thông đang cho khai thác, năm nay dự kiến sẽ thu hoạch khoảng 12 tấn nhựa. Với giá bán khoảng  35.000 đồng/kg như hiện nay thì bà có thể “bỏ túi” trên 400 triệu đồng. Bà Cói cho biết, trước đây điều kiện kinh tế gia đình rất khó khăn, bữa no bữa đói. Nhưng từ khi có từ nguồn tiền bán nhựa thông, mấy năm nay gia đình có thu nhập ổn định, cuộc sống khá lên nhiều. Không chỉ xây được nhà mới khang trang, bà còn mua sắm được nhiều tiện nghi đắt tiền cũng như có nguồn vốn đầu tư thêm vào cây giống, trồng mới rừng…

“Nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật, giống mới, năng suất cao trong các mô hình nông lâm nghiệp, Xuân Dương kỳ vọng thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số (GDP từ 10%/năm trở lên) trong năm 2026. Đời sống người dân ngày càng đổi thay, khấm khá”
Bí thư Đảng ủy xã Xuân Dương Vi Văn Phong.

Không chỉ riêng bà Cói, nhiều hộ yếu thế và các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn ở Xuân Dương đã thoát nghèo từ rừng thông. Ví dụ như gia đình ông Dương Văn Tân, thôn Hang Ủ trồng 11 ha thông, thu nhập trên 100 triệu đồng/năm; gia đình ông Ma Văn Sằm, thôn Pò Đồn có khoảng 7 ha thông mang lại cho gia đình khoảng 90 triệu đồng/năm. Ngoài việc trồng thông lấy nhựa, các gia đình còn mở rộng trồng cây keo, bạch đàn…cũng đem lại nguồn thu rất khá.

Gặp chúng tôi sau chuyến đi “thị sát” ở cơ sở về, Bí thư Đảng ủy xã Xuân Dương Vi Văn Phong cho biết, qua việc sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên rừng đã tạo ra giá trị kinh tế mang lại thu nhập ổn định cho các hộ dân. Đồng thời, việc phát triển kinh tế rừng cũng góp phần vào việc bảo vệ môi trường, duy trì cân bằng sinh thái và phát triển bền vững.

“Rừng, cây ăn quả là thế mạnh của xã. Hằng năm, xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức 2 - 3 lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật cho bà con về trồng và chăm sóc cây lâm nghiệp”, Bí thư Vi Văn Phong cho biết.

Với đặc tính sinh trưởng tốt trên đất dốc và điều kiện khí hậu vùng núi, cây thông và các loại cây lâm nghiệp, cây ăn quả ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế rừng của địa phương. Nhờ sự hỗ trợ từ chính quyền cơ sở, người dân đã không ngừng mở rộng diện tích trồng mới, đồng thời áp dụng kỹ thuật chăm sóc, khai thác, quảng bá hiệu quả…