T-90S và bước chuyển của xe tăng Việt Nam sang thế hệ mới

Trong nhiều thập niên, lực lượng Tăng thiết giáp Việt Nam chủ yếu dựa trên những dòng xe tăng có nguồn gốc từ Liên Xô và Trung Quốc như T-54, T-55, T-62 và Type 59.

Các chương trình cải tiến giúp kéo dài khả năng khai thác những nền tảng này, nhưng sự phát triển nhanh chóng của cảm biến, điều khiển hỏa lực, bảo vệ và thông tin liên lạc khiến nhu cầu bổ sung một thế hệ xe tăng mới ngày càng rõ rệt.

Bước chuyển đó xuất hiện khi Việt Nam ký hợp đồng với Nga mua xe tăng T-90S và T-90SK. Theo thông tin được công bố từ phía Nga, hợp đồng được ký năm 2016 và bao gồm 64 xe. Năm 2017, Nga bắt đầu chuyển giao những chiếc T-90 đầu tiên cho Việt Nam.

T-90S là phiên bản xuất khẩu của dòng xe tăng chiến đấu chủ lực T-90, còn T-90SK là biến thể chỉ huy.

Việc Việt Nam lựa chọn đồng thời 2 phiên bản cho thấy yêu cầu không chỉ nằm ở phương tiện trực tiếp tác chiến mà còn bao gồm khả năng chỉ huy, liên lạc và tổ chức đội hình.

T-90SK được bổ sung các trang thiết bị phục vụ nhiệm vụ chỉ huy, trong khi vẫn duy trì nền tảng chiến đấu của T-90S.

So với T-54/T-55 và T-62, T-90S đem đến một bước tiến rõ rệt về hỏa lực. Xe sử dụng pháo nòng trơn 125 mm, kết hợp hệ thống nạp đạn tự động, cho phép kíp xe chỉ còn 3 người.

Xe tăng T-90S của Việt Nam có khả năng sử dụng tên lửa qua nòng pháo; trong đội hình diễu binh năm 2025, loại xe này tiếp tục được giới thiệu với pháo 125 mm và khả năng bắn tên lửa qua nòng.

Một thay đổi quan trọng khác nằm ở hệ thống điều khiển hỏa lực. Nếu những xe tăng thế hệ cũ phụ thuộc nhiều vào khí tài quang học và các hệ thống cơ khí, T-90S được thiết kế với hệ thống điều khiển hỏa lực và các thiết bị điện tử hiện đại hơn, giúp tăng khả năng phát hiện, theo dõi và tiêu diệt mục tiêu.

Xe tăng T-90S/SK có tính năng kỹ thuật, chiến thuật tiên tiến, tích hợp nhiều công nghệ hiện đại và mức độ tự động hóa cao.

Về cơ động, T-90S của Việt Nam sử dụng động cơ diesel dòng V-92 công suất hơn 1.000 mã lực.

Theo thông số được công bố tại triển lãm năm 2019, xe có khối lượng khoảng 46,5 tấn, tốc độ tối đa khoảng 60 km/h và tầm hoạt động tối đa khoảng 550 km trên đường bằng.

Xe cũng có khả năng vượt địa hình và chướng ngại vật, đáp ứng yêu cầu cơ động của một xe tăng chiến đấu chủ lực hiện đại.

Khả năng bảo vệ cũng là một bước tiến so với những nền tảng cũ. T-90S được thiết kế với hệ thống giáp bảo vệ nhiều lớp và giáp phản ứng nổ.

Những trang bị này nhằm tăng khả năng sống sót của xe trước các mối đe dọa chống tăng trên chiến trường.

Tuy nhiên, giá trị của T-90S không nằm ở một lớp giáp hay khẩu pháo riêng lẻ, mà ở sự kết hợp giữa hỏa lực, cơ động, bảo vệ và điện tử trong cùng một nền tảng.

Từ năm 2019, Lữ đoàn Xe tăng 201 bắt đầu tiếp nhận và biên chế T-90S/SK. Cùng với việc đưa xe vào khai thác, đơn vị phải tổ chức huấn luyện để bộ đội làm chủ một nền tảng có mức độ tự động hóa và tích hợp công nghệ cao hơn đáng kể so với các dòng xe tăng cũ.

Quá trình này cũng kéo theo yêu cầu mới về bảo đảm kỹ thuật, đào tạo kíp xe và khai thác trang bị.

Sự xuất hiện của T-90S vì thế không đơn thuần là việc bổ sung một mẫu xe tăng mới vào danh mục trang bị.

Đây là dấu mốc cho thấy lực lượng Tăng thiết giáp Việt Nam bắt đầu chuyển sang mô hình trang bị đa thế hệ: T-54/T-55 tiếp tục được cải tiến, T-62 vẫn hiện diện, trong khi T-90S/SK đảm nhiệm vai trò của dòng xe tăng hiện đại hơn.

Tại lễ diễu binh ngày 2/9/2025, T-90S và T-62 cùng xuất hiện trong một đội hình, với T-90SK dẫn đầu, phản ánh khá rõ bức tranh chuyển tiếp đó.

T-90S vì vậy đánh dấu một bước ngoặt trong quá trình hiện đại hóa Tăng thiết giáp Việt Nam.

Nếu những chương trình T-54B cải tiến cho thấy cách tận dụng nền tảng cũ bằng công nghệ mới, thì T-90S mở ra một hướng khác: đưa một xe tăng chiến đấu chủ lực hiện đại vào biên chế, từng bước xây dựng năng lực khai thác, huấn luyện và bảo đảm kỹ thuật đối với thế hệ trang bị mới.