Tà Xùa hướng tới du lịch bền vững

Cảnh quan thiên nhiên thơ mộng ở Tà Xùa. (Ảnh: THẢO ANH)

Với một xã vùng cao cách đây chưa lâu vẫn thuộc diện đặc biệt khó khăn, việc xuất hiện trong bảng đề cử của giải thưởng được ví như “Oscar của ngành du lịch” cho thấy giá trị điểm đến Tà Xùa đang ngày càng tạo sức hấp dẫn với du khách.

Từ "Thiên đường mây" đến cơ hội sinh kế

Trước khi vào bảng đề cử của World Travel Awards, Tà Xùa từng được truyền thông quốc tế chú ý. Kênh truyền hình quốc tế NDTV của Ấn Độ đưa Tà Xùa vào danh sách 26 điểm đến toàn cầu đáng trải nghiệm nhất trong năm 2026. NDTV mô tả đây là nơi cảnh quan còn ít bị tác động, mức độ thương mại hóa thấp.

Các chuyên gia phân tích, sức hút của Tà Xùa là một hệ giá trị tự nhiên, văn hóa tích lũy qua nhiều thế hệ: Khí hậu mát mẻ quanh năm ở độ cao khoảng 1.500-1.800m; những triền núi bảng lảng mây trắng; đồi chè shan tuyết cổ thụ; những nếp nhà trình tường của đồng bào H'Mông; nghề nhuộm chàm, dệt thổ cẩm, ẩm thực và nếp sinh hoạt mang đậm dấu ấn bản địa. Những lợi thế ấy đã mở ra cơ hội sinh kế mới cho người dân.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tà Xùa Đỗ Văn Xiêm, nhiều hộ dân trong xã đã chuyển từ làm nương rẫy sang mở homestay, cung cấp nông sản cho các cơ sở lưu trú, hoặc trở thành hướng dẫn viên du lịch. Năm 2025, xã đón khoảng 130.000 lượt khách, trong đó có 3.180 lượt khách quốc tế; doanh thu du lịch ước đạt 75 tỷ đồng. Toàn xã hiện có 148 hộ kinh doanh thương mại, dịch vụ, trong đó 88 hộ làm nhà nghỉ cộng đồng, đủ sức đón khoảng 1.500 lượt khách mỗi ngày đêm. Sáu tháng đầu năm 2026, lượng khách đạt khoảng 56.000 lượt, tương đương 46,7% kế hoạch năm; doanh thu ước đạt 54 tỷ đồng. Tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm từ 37% năm 2024 xuống 33,64% năm 2025. Với một địa bàn vùng cao đặc biệt khó khăn, nơi đồng bào H'Mông chiếm tới 99,87% dân số, mức giảm ấy cho thấy du lịch đã góp phần cải thiện thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Quản trị điểm đến để đi đường dài

Chính quyền địa phương nhận thức rõ, cơ hội càng lớn thì yêu cầu quản trị điểm đến càng trở nên cấp thiết. Do đó, những hạn chế được thẳng thắn chỉ ra: Hạ tầng kỹ thuật phục vụ du lịch chưa đồng bộ; áp lực quản lý đất đai và trật tự xây dựng tăng nhanh khi nhiều hộ cải tạo nhà ở thành homestay; chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều; sản phẩm trải nghiệm, du lịch văn hóa còn thiếu chiều sâu.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp lữ hành, ông Lương Duy Doanh, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Fivestar Travel, Trưởng ban phát triển Đông Tây Bắc, Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội, cho rằng Tà Xùa cần chú trọng cải tạo cảnh quan hài hòa với đặc trưng bản địa, gắn với những loài cây quen thuộc như chè, sơn tra, thông; đồng thời phải truyền thông thường xuyên, bài bản. Đặc biệt, việc kêu gọi đầu tư cần có chọn lọc, tránh bê-tông hóa, tránh phá vỡ quy hoạch và cảnh quan chung.

Về phía địa phương, chính quyền đang tăng cường quản lý nhà nước về du lịch, đẩy mạnh quảng bá hình ảnh điểm đến, phát triển các sản phẩm đặc trưng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng môi trường du lịch văn minh, thân thiện, an toàn. Mục tiêu năm 2026 là đón 120.000 lượt khách, doanh thu du lịch đạt 120 tỷ đồng.

Một nhiệm vụ quan trọng được địa phương đặt ra là hoàn thành đề án quản lý hoạt động du lịch cộng đồng Tà Xùa trong quý IV/2026. Cùng với đó, xã khẩn trương xây dựng và ban hành bộ quy tắc ứng xử trong hoạt động du lịch, áp dụng đối với các cơ sở lưu trú, homestay, cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch.

Định vị thương hiệu du lịch vùng cao có chiều sâu

Chiến dịch truyền thông “Đưa Tà Xùa ra quốc tế”, hướng tới xây dựng thương hiệu điểm đến đang được chính quyền xã xúc tiến tích cực. Trong giai đoạn 2028-2030, địa phương đặt mục tiêu định hình hình ảnh “Tà Xùa - biển mây, thiên nhiên hùng vĩ và bản sắc văn hóa dân tộc Mông” như một dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch vùng cao Tây Bắc.

Các chuyên gia gợi mở, Tà Xùa nên được đặt trong mạng lưới du lịch vùng, thay vì phát triển như một điểm đến đơn lẻ. Từ Tà Xùa, có thể kết nối với Mộc Châu, Bắc Yên, Trạm Tấu, Văn Chấn, Mù Cang Chải, lòng hồ sông Đà và các cung trekking Tây Bắc. Cách tiếp cận này giúp kéo dài hành trình, tăng thời gian lưu trú, phân tán áp lực môi trường, tạo ra những tuyến sản phẩm phong phú hơn cho cả du khách trong nước và quốc tế.

Thạc sĩ Lê Quang Tuấn, Ủy viên Thư ký Hội đồng biên tập Tạp chí Vietnam Travel, nhìn nhận đề cử tại World Travel Awards là cơ hội rất lớn với Tà Xùa, nhưng cũng là thách thức trong quản trị. Theo ông, Tà Xùa không nên đặt mục tiêu trở thành nơi đón nhiều khách nhất, mà cần hướng tới điểm đến có chất lượng trải nghiệm tốt nhất. Tà Xùa nên xây dựng hình ảnh là một điểm đến dành cho những người yêu thiên nhiên và tìm kiếm sự tĩnh lặng, thay vì chạy theo các trào lưu “check-in”. Ông phân tích: Mỗi điểm đến đều cần có cá tính riêng. Nếu mọi nơi đều phát triển giống nhau thì cuối cùng sẽ không còn nơi nào thật sự khác biệt. Danh hiệu quốc tế chỉ là khởi đầu. Năng lực quản trị điểm đến mới là điều quyết định sự phát triển bền vững. Khi chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng cùng chia sẻ lợi ích, cùng bảo vệ tài nguyên và cùng giữ gìn bản sắc văn hóa, Tà Xùa mới có thể duy trì sức hút lâu dài, thay vì chỉ nổi lên trong một giai đoạn ngắn.