Tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe và môi trường
Khói thuốc trong phòng khách có thể khiến trẻ lên cơn hen. Đầu lọc vứt xuống vỉa hè có thể theo nước mưa trôi vào cống, ao hồ và sông ngòi. Từ không khí trong nhà đến nguồn nước ngoài đường phố, tác hại của thuốc lá lan xa hơn nơi điếu thuốc được châm. Giữ nhà và xe không khói thuốc, hỗ trợ người thân cai thuốc và duy trì không gian công cộng sạch là những việc cộng đồng có thể bắt đầu ngay từ bây giờ.
Thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nghiêm trọng

Khói thuốc gây hại cho hệ hô hấp, còn đầu lọc vứt bừa bãi có thể theo nước mưa vào cống, ao hồ và sông ngòi.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thuốc lá gây hơn 7 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó hơn 1,6 triệu ca là ở những người không hút nhưng phải tiếp xúc với khói thuốc thụ động.
Hút thuốc làm tổn hại gần như mọi cơ quan trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc ung thư, bệnh tim mạch, đột quỵ và các bệnh hô hấp mạn tính. Tổn thương có thể tích lũy theo thời gian, kể cả khi người hút vẫn thấy mình khỏe mạnh.
Nicotine trong thuốc lá có khả năng gây nghiện cao. Với nhiều người, việc hút thuốc dần gắn với những thời điểm quen thuộc như sau bữa ăn, khi uống cà phê hoặc lúc căng thẳng.
Vì thế, cai thuốc thường đòi hỏi cả việc kiểm soát cơn thèm lẫn thay đổi những thói quen hằng ngày. Đối với thanh thiếu niên, phòng ngừa từ sớm đặc biệt quan trọng vì não bộ vẫn đang phát triển và dễ chịu tác động của nicotine.
Khói thuốc thụ động ảnh hưởng trực tiếp đến người thân

Biển tuyên truyền “Vì sức khỏe cộng đồng và môi trường”.
Khói từ đầu điếu thuốc đang cháy và khói người hút thở ra đều có thể khiến người xung quanh phơi nhiễm. Ở người trưởng thành không hút thuốc, phơi nhiễm khói thuốc thụ động làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, đột quỵ và ung thư phổi.
Với trẻ em, khói thuốc có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp, viêm tai và làm khởi phát cơn hen. Thai phụ tiếp xúc với khói thuốc cũng có nguy cơ sinh con nhẹ cân cao hơn.
Một số gia đình có thói quen mở cửa sổ, bật quạt hoặc sang phòng khác khi hút thuốc. Khói vẫn có thể lưu lại trong phòng và lan sang những khu vực khác trong nhà.

Biển tuyên truyền “Nói không với thuốc lá” minh họa những nguy cơ sức khỏe do hút thuốc, gồm ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh tim mạch, đột quỵ và đái tháo đường típ 2
Cách bảo vệ thiết thực là thống nhất giữ nhà ở và ô tô hoàn toàn không khói thuốc, áp dụng với cả người trong gia đình và khách đến chơi. Một lời nhắc ngắn như “Nhà có trẻ nhỏ, mong anh chị giữ giúp không gian không khói thuốc” có thể giúp mọi người hiểu và phối hợp.
Đầu lọc thuốc lá là nguồn rác thải nhựa
Một đầu lọc nhỏ thường dễ bị bỏ qua khi dọn vệ sinh. Nhưng khi xuất hiện ở vỉa hè, bãi biển hoặc ven hồ, hàng nghìn đầu lọc trở thành nguồn rác khó thu gom.
WHO ước tính khoảng 4.500 tỷ đầu mẩu thuốc lá bị thải bỏ không đúng cách mỗi năm trên thế giới. Nhiều đầu lọc chứa sợi nhựa cellulose acetate, khó phân hủy và có thể vỡ thành những mảnh nhỏ. Khi ngấm nước, đầu mẩu thuốc cũng có thể giải phóng chất ô nhiễm vào đất và nguồn nước.
Tác động đến môi trường bắt đầu từ trước khi điếu thuốc được bán ra. Trồng cây thuốc lá sử dụng đất và nước, đồng thời có thể góp phần làm suy giảm diện tích rừng ở những nơi đất được chuyển sang canh tác.
Các khâu sấy lá, chế biến, đóng gói và vận chuyển tiếp tục tiêu thụ tài nguyên và tạo phát thải. Báo cáo của WHO năm 2022 ước tính chuỗi sản xuất, chế biến và vận chuyển thuốc lá tạo ra lượng phát thải tương đương khoảng 84 triệu tấn CO₂ mỗi năm.
Bắt đầu từ gia đình, trường học và nơi làm việc
Trong gia đình, người lớn có thể thống nhất không mời thuốc khi tiếp khách, giữ nhà và xe không khói thuốc, đồng thời động viên người đang muốn cai. Với trẻ em và thanh thiếu niên, những tình huống cụ thể thường dễ nhớ hơn lời nhắc chung.
Cha mẹ và giáo viên có thể cùng các em tập cách từ chối khi được bạn rủ hút thử, giải thích vì sao nicotine dễ gây lệ thuộc và chỉ cho các em biết nên tìm đến ai khi cần hỗ trợ.
Tại cơ quan, trường học và khu dân cư, biển nhắc nên đặt ở những vị trí dễ nhìn như lối vào, sảnh và khu vực sinh hoạt chung. Người phụ trách có thể nhắc trực tiếp, lịch sự khi có người hút thuốc tại khu vực cần giữ không khói thuốc.
Các buổi vệ sinh khu phố cũng là dịp để tuyên truyền về đầu lọc thuốc lá, nhất là ở những nơi dễ tích tụ rác như gốc cây, miệng cống và ven hồ.
Với người muốn cai thuốc, có thể bắt đầu bằng việc chọn ngày bỏ thuốc, cất gạt tàn và bật lửa, rồi chuẩn bị cách ứng phó với những lúc dễ thèm thuốc.
Chẳng hạn, người thường hút sau bữa ăn có thể đổi sang đi bộ vài phút. Nếu thấy khó kiểm soát cơn thèm hoặc đã thử cai nhiều lần, người hút có thể trao đổi với nhân viên y tế về tư vấn và thuốc hỗ trợ phù hợp.
Theo WHO, tư vấn kết hợp với thuốc có thể làm tăng hơn gấp đôi khả năng cai thuốc thành công.
Một gia đình có thể bắt đầu ngay từ hôm nay bằng việc giữ nhà và xe không khói thuốc. Một trường học có thể dành thời gian để học sinh thực hành cách từ chối lời mời hút thử.
Và với người đang muốn cai, việc người thân kiên nhẫn lắng nghe, động viên và cùng tìm hỗ trợ có thể giúp họ duy trì quyết tâm qua những ngày đầu.
Nguồn Công Lý: https://congly.vn/tac-hai-cua-thuoc-la-doi-voi-suc-khoe-va-moi-truong-547822.html


