Cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá ở Việt Nam 'tụt hậu' sau 13 năm không đổi
13 năm qua Việt Nam vẫn duy trì diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá ở mức tối thiểu 50%. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 16/11 khuyến nghị cần nâng tỷ lệ này lên 85% nhằm tăng hiệu quả cảnh báo, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Mỗi năm, thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong tại Việt Nam và là nguyên nhân trực tiếp của khoảng 25 nhóm bệnh, đặc biệt là ung thư, bệnh tim mạch và bệnh hô hấp mạn tính. Cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá là một trong những biện pháp kiểm soát thuốc lá có chi phí thấp nhưng hiệu quả cao, được WHO khuyến nghị.
13 năm Việt Nam duy trì mức cảnh báo tối thiểu 50%
PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng, cho biết Luật quy định phải thay đổi cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá 2 năm/lần nhưng 6 hình ảnh được sử dụng 13 năm nay ở Việt Nam vẫn giữ nguyên diện tích 50% mỗi mặt trước và sau của bao bì.
Điều này khiến người hút thuốc dần quen mắt, làm giảm hiệu quả truyền tải thông điệp. Thực tế, sau 10 năm, tỷ lệ người hút thuốc ở Việt Nam chú ý đến cảnh báo sức khỏe giảm còn 80%.

Hình ảnh bao bì một loại thuốc lá điếu bán ở Việt Nam. Ảnh: H.Anh
Trong khi xu hướng thế giới không ngừng mở rộng diện tích và áp dụng các quy định chuẩn hóa về bao bì để tăng hiệu quả cảnh báo, việc giữ nguyên diện tích cảnh báo sức khỏe ở mức 50% như 13 năm qua đã khiến Việt Nam từ vị trí thứ 28/198 quốc gia và vùng lãnh thổ (năm 2014) xuống vị trí thứ 95/212 (năm 2025) theo xếp hạng diện tích cảnh báo.
"Việt Nam đang tụt hậu so với thế giới", TS Nguyễn Huy Quang, Trưởng ban Tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Tổng hội Y học Việt Nam, đánh giá.
WHO cho biết hiện có ít nhất 25 quốc gia đã áp dụng cảnh báo sức khỏe chiếm tối thiểu 75% diện tích bao thuốc trong đó 11 quốc gia và vùng lãnh thổ áp dụng mức từ 85% trở lên.
Trong khu vực ASEAN, 6 quốc gia thuộc nhóm có diện tích cảnh báo lớn nhất thế giới. Trong đó, Timor-Leste (92,5%), Thái Lan (85%), Singapore, Brunei, Myanmar và Lào (75%). Việt Nam hiện thuộc nhóm 3 quốc gia có diện tích cảnh báo thấp nhất trong khu vực ASEAN, cùng với Philippines và Indonesia.
WHO: Mục tiêu 85% để tạo bước chuyển rõ rệt
Cảnh báo trên bao bì không chỉ cung cấp thông tin sức khỏe thiết yếu mà còn làm giảm tác động quảng cáo của nhãn hiệu thuốc lá, giảm sức hấp dẫn chung của sản phẩm thuốc lá. Mục tiêu khuyến nghị của WHO về “cảnh báo sự nguy hiểm của thuốc lá” là nâng cao nhận thức và hiểu biết về tác hại của thuốc lá để mọi người thay đổi hành vi nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân và người khác.
Tại Uruguay, sau khi kích thước cảnh báo bằng hình ảnh tăng từ 50% lên 80%, đồng thời đưa vào hình ảnh trực quan mạnh hơn năm 2010, tất cả chỉ số về tác động của cảnh báo sức khỏe đều tăng đáng kể. Tại Mexico, cảnh báo có diện tích lớn hơn giúp giảm ý định mua thuốc lá, tăng nhận thức về tác hại và động lực cai thuốc. Ngược lại, việc tăng diện tích cảnh báo ở mức nhỏ không tạo ra khác biệt đáng kể.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế ước tính việc tăng diện tích cảnh báo lên 85% có thể giảm khoảng 815.100 người hút thuốc sau 6 năm. Một nghiên cứu khác cho thấy tăng diện tích lên 85% cũng làm tăng đáng kể khả năng người hút thuốc lựa chọn cai thuốc trong tình huống giả định.
Theo WHO, việc quy định trực tiếp mục tiêu 85% là cần thiết để tạo bước chuyển rõ rệt, bảo đảm tính thống nhất và tránh tiếp tục trì hoãn việc điều chỉnh chính sách. Bên cạnh đó, WHO khuyến nghị áp dụng bao bì trơn/tiêu chuẩn cho sản phẩm thuốc lá.
"Kết hợp cảnh báo sức khỏe lớn và bao bì tiêu chuẩn được ước tính chỉ tốn dưới 100 đô la quốc tế để đạt được 1 năm sống khỏe mạnh", cơ quan này cho hay.



